441 tàu chở dầu khổng lồ tập kết ngoài eo biển Hormuz! Thị trường vận chuyển dầu chờ tín hiệu thông hành hoàn toàn

Hơn 400 tàu lớn đang chờ đợi tại vùng biển phía đông của eo biển Hormuz, thị trường vận chuyển dầu mỏ đang nín thở chờ đợi tuyến đường năng lượng quan trọng nhất thế giới này được mở cửa hoàn toàn trở lại. Tiến triển đàm phán và các tuyên bố thay đổi của Iran khiến chủ tàu và nhà khai thác vẫn chưa dám hành động mạo hiểm.

Theo phân tích dữ liệu vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu do Financial Times thực hiện, tính đến 14h15 GMT Chủ Nhật, có tổng cộng 441 tàu loại tàu chở dầu lớn tập trung quanh cảng Sohar và Fujairah—hai cảng chính phía đông eo biển. So với thời điểm Mỹ bắt đầu phong tỏa eo biển vào tháng 4, con số này đã tăng đáng kể. Nhiều công ty vận tải biển cho biết, họ đang tập hợp tàu thuyền ở vị trí gần vùng Vịnh để có thể giành lợi thế khi eo biển mở trở lại hoàn toàn.

Tuy nhiên, tình hình vẫn còn nhiều bất định.

Do Israel tấn công Lebanon, Iran một lần nữa tuyên bố đóng eo biển vào thứ Bảy tuần trước. Hoa Kỳ và Iran đã tiến hành đàm phán dày đặc tại Thụy Sĩ từ Chủ Nhật đến rạng sáng thứ Hai, một quan chức Mỹ cho biết, nội dung thảo luận bao gồm "làm rõ các tuyên bố gây hoang mang của Iran về vấn đề ở eo biển Hormuz" cũng như "thiết lập cơ chế phòng tránh xung đột" để bảo đảm tuyến đường thủy luôn thông suốt.

Theo tin mới nhất của Tân Hoa Xã phát đi vào thứ Hai, phái đoàn đàm phán Iran nói rằng hai bên đã đạt được 5 điểm thỏa thuận trong đàm phán Mỹ-Iran. Hai bên về vấn đề quản lý eo biển Hormuz, nhằm đảm bảo mở cửa trở lại từng bước, đã quyết định thiết lập một đường dây nóng liên lạc.

Quy mô tập kết tàu đạt kỷ lục gần đây, nhưng đã giảm so với 5 ngày trước

Báo cáo dẫn hình ảnh radar vệ tinh Sentinel-1 cho thấy, hiện có 441 tàu lớn neo đậu dày đặc ở vùng ngoại vi phía đông eo biển. Con số này theo tiêu chuẩn lịch sử là rất cao, tuy nhiên đã giảm 42 tàu so với lần vệ tinh bay qua cách đây 5 ngày—nghĩa là kể từ sau khi Mỹ và Iran công bố thỏa thuận sơ bộ, một số nhà khai thác đã tranh thủ tình hình an ninh được cải thiện để thử qua eo biển.

Công nghệ hình ảnh radar có ưu thế rõ rệt so với vệ tinh quang học: có thể chụp vào ban đêm, không bị ảnh hưởng bởi mây, đồng thời phát hiện được cả các tàu không bật bộ phát đáp. Tuy nhiên, dữ liệu này chỉ có thể ước tính kích thước tàu mà khó xác định chính xác từng tàu cụ thể.

Một số tàu đã thử vượt eo biển, niềm tin dần hồi phục

Dù tình hình vẫn chưa rõ ràng, đã có những con tàu bắt đầu thử sức vượt eo biển.

Sáng thứ Hai, bốn tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng của Qatar đang băng qua eo biển, đạt số lượng tàu lớn nhất trong một ngày kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28 tháng 2.

Thứ Bảy, tàu chở container MSC Qingdao đi dọc tuyến ven bờ biển Oman rời vùng Vịnh, bật bộ phát đáp suốt hành trình và phát sóng vị trí công khai. Động thái này cho thấy dù dư luận vẫn lo ngại tính bền vững của thỏa thuận Mỹ-Iran, chủ tàu đã giảm mối lo về việc Iran sẽ tấn công thêm. Trước đó, MSC từng có nhiều tàu bị Iran tấn công, và hai tàu bị Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran bắt giữ.

Đồng thời, kể từ khi Mỹ đồng ý dỡ bỏ phong tỏa cảng và tàu Iran vào thứ Tư, tần suất tàu dầu Iran ra vào vùng Vịnh cũng gia tăng rõ rệt.

Quy định "60 ngày" của Iran và động thái thu phí tiếp theo thu hút sự quan tâm của thị trường

Một trong những bất đồng lớn của đàm phán là đề xuất của Iran trước đó: sau khi kết thúc giai đoạn chuyển tiếp 60 ngày, có thể yêu cầu tàu qua lại phải trả phí dưới một hình thức nào đó, ví dụ như bắt buộc mua bảo hiểm của Iran.

Những tuyên bố này làm chủ tàu và nhà khai thác băn khoăn về phương án thông hành lâu dài.

Quan chức Mỹ cho biết một trọng tâm tại đàm phán Thụy Sĩ là làm rõ các "tuyên bố gây hoang mang" nói trên, đồng thời xây dựng cơ chế phòng tránh xung đột phù hợp nhằm duy trì sự thông suốt lâu dài của eo biển.

Thị trường chờ thông điệp rõ ràng, mở hoàn toàn vẫn cần có thỏa thuận cuối cùng

Diễn biến di chuyển của các tàu trong tuần qua cho thấy niềm tin của các nhà khai thác đang dần hồi phục, một số tuyến trước đây được xem là quá rủi ro đã được cân nhắc lại, dù thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa ký kết. Tuy vậy, tuyên bố đóng cửa lần nữa của Iran hôm thứ Bảy nhắc nhở thị trường rằng trước khi có thỏa thuận chính thức, tình hình vẫn có thể thay đổi.

Hình ảnh vệ tinh Sentinel-1 ghi nhận hôm Chủ Nhật cho thấy không có tàu rõ ràng nào đi qua tuyến chính giữa eo biển. Sự phục hồi toàn diện của thị trường vận tải dầu mỏ vẫn phụ thuộc vào việc đàm phán Mỹ-Iran có thể sớm đạt một thỏa thuận có tính ràng buộc cuối cùng và đưa ra phương án cụ thể, khả thi về việc mở cửa lâu dài cho eo biển hay không.