Phân tích: AI khó trở thành "cứu tinh" cho trái phiếu Mỹ, hiệu quả từ năng suất sản xuất chậm được giải phóng cùng với việc xói mòn cơ sở thuế có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nợ.

Theo tin tức từ BlockBeats, ngày 17 tháng 6, Guolian Minsheng Securities công bố báo cáo nghiên cứu cho biết, mặc dù thị trường kỳ vọng vào việc AI thúc đẩy tăng năng suất để giảm áp lực từ nợ quốc gia Mỹ, nhưng xét về kinh nghiệm lịch sử và thực trạng hiện tại, AI khó có thể tái lập kỳ tích giải quyết nợ như sau Thế chiến II hoặc thời kỳ Clinton trong ngắn hạn, và vấn đề nợ của Mỹ sẽ khó vượt qua trong thời gian ngắn. Đến cuối năm 2025, quy mô trái phiếu chính phủ Mỹ sẽ gần 38 nghìn tỷ USD, chi trả lãi ròng xấp xỉ 1 nghìn tỷ USD.

Báo cáo đã tổng hợp ba hướng chính nhằm giảm tỷ lệ nợ: hạ lãi suất, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thu hẹp thâm hụt tài khóa. Trong lịch sử, Mỹ từng hai lần giải quyết nợ theo từng giai đoạn — từ 1946 đến 1974 dựa vào tăng trưởng cao thời hậu chiến và chuyển giao công nghệ, trong 30 năm tỷ lệ nợ giảm từ hơn 100% xuống còn khoảng 20%; trong thập niên 1990, nhờ vào cuộc cách mạng Internet và kỷ luật tài khóa dưới chính quyền Clinton, từ 1996 đến 2001 đạt thặng dư ngân sách sơ cấp trung bình hàng năm khoảng 3,2%.

Tuy nhiên, hiệu quả giải quyết nợ của AI ở vòng này đối diện với hai rào cản thực tế lớn. Thứ nhất, lợi ích năng suất do AI mang lại có độ trễ rõ rệt; theo tính toán của Đại học Pennsylvania, từ 2026 đến 2027 AI chỉ có thể nâng tổng năng suất các yếu tố lên 0,05 đến 0,1 điểm phần trăm, đến đầu thập niên 2030 đóng góp mới tăng lên khoảng 0,2 điểm phần trăm, vẫn quá thấp để bù đắp áp lực tài khóa hiện tại. Thứ hai, AI đẩy nhanh việc chuyển lợi nhuận các yếu tố về phía tư bản, làm xói mòn nền thuế một cách hệ thống. Thuế thu nhập cá nhân và thuế lương của Mỹ đóng góp tổng cộng khoảng 85% nguồn thu ngân sách liên bang, trong khi sự thay thế lao động và giảm lương do AI gây ra sẽ trực tiếp tác động đến nguồn thuế chủ đạo này; thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 10% và áp dụng mức thuế đơn 21%, cộng với khả năng tránh thuế xuyên biên giới của các ông lớn công nghệ, khó bù đắp cho phần thiếu hụt của thuế thu nhập cá nhân, tạo nên nghịch lý "công nghệ càng phát triển, nền thuế càng cạn kiệt".

Báo cáo nhận định, hướng giải pháp có thể bao gồm tăng thuế lãi vốn và thuế với giới giàu, đánh thuế “yếu tố số” đối với lợi nhuận thương mại từ các mô hình AI lớn, cũng như thử nghiệm “thuế robot” để trợ cấp nhóm lao động bị thất nghiệp công nghệ…, tuy nhiên tất cả đều đối mặt với các khó khăn cấu trúc như khó quản lý nguồn thuế yếu tố AI xuyên biên giới, năng lực vận động chính trị mạnh của các ông lớn công nghệ, và việc tăng thuế đơn phương sẽ kìm hãm đổi mới. Báo cáo kết luận rằng, trong thời đại AI, chính sách tài khóa và thuế chắc chắn sẽ là một cuộc đấu tranh thể chế kéo dài, và vấn đề nợ quốc gia Mỹ trong ngắn hạn vẫn là trở ngại lớn khó vượt qua đối với nền kinh tế nước này.