Thị trường chứng khoán Mỹ trong chu kỳ tăng giá hiện tại còn cách bao xa so với đỉnh bong bóng lịch sử?

Đánh giá mới nhất của chiến lược gia trưởng chứng khoán Mỹ tại Goldman Sachs cho thấy mức độ hưng phấn của thị trường hiện tại đã tăng lên đến phân vị 86 trong lịch sử, đang tiến gần nhưng chưa chạm tới mức cực đoan từng xuất hiện vào thời kỳ bong bóng Internet năm 2000 và đỉnh thị trường năm 2021.

Trong hai tháng vừa qua, chỉ số S&P 500 đã tăng vọt 15% trước khi điều chỉnh vào thứ Sáu, mức tăng này nằm ở phân vị 99 trong dữ liệu lịch sử kể từ năm 1980. Chiến lược gia trưởng chứng khoán Mỹ Ben Snider của Goldman Sachs chỉ ra trong báo cáo mới nhất của mình rằng, dù bốn tín hiệu đỉnh thị trường lịch sử là cơn sốt đầu cơ, tăng trưởng xấu đi, phát hành cổ phiếu ồ ạt và Fed thắt chặt chính sách chưa hoàn toàn xuất hiện, nhưng từng yếu tố lại đang tiến gần hơn đến ngưỡng cảnh báo so với vài tháng trước.

Đối với thị trường, đánh giá này có nghĩa là chu kỳ tăng giá hiện tại vẫn còn dư địa, song rủi ro đang tích tụ dần. Snider nhấn mạnh "chúng ta chưa tới bước đó", đồng thời cảnh báo rằng thị trường không nhất thiết phải đợi đến khi nhà đầu tư cực kỳ hưng phấn mới xuất hiện nhịp điều chỉnh; quy luật lịch sử có thể không lặp lại trong chu kỳ này.

Đà tăng mạnh: Phản ứng mạnh nhất sau điều chỉnh biến động trong 50 năm

Nhịp phục hồi lần này tăng tốc nhanh đến mức đã ghi dấu trong lịch sử. Theo dữ liệu Goldman Sachs, chỉ số S&P 500 đã tăng 15% trong khoảng hai tháng, tỷ lệ lợi nhuận/biến động so với mức biến động thực tế gần 4 – ngưỡng cao nhất trong hơn 50 năm qua.

Trí tuệ nhân tạo là chủ đề cốt lõi thúc đẩy đà tăng lần này. Các cổ phiếu AI, yếu tố động lượng và chỉ số vốn hóa lớn cùng tăng mạnh, tạo ra sự cộng hưởng đáng kể.

Snider cho biết, so với những lần thị trường tăng mạnh do động lượng trước đây (như cuối năm 1999 và 2021), đà tăng lần này chủ yếu dựa trên sự điều chỉnh tăng mạnh về kỳ vọng lợi nhuận gần đây, thay vì chỉ đơn thuần là bong bóng tâm lý, điều này ở một mức độ nào đó đã tạo nên nền tảng cơ bản vững chắc hơn cho xu hướng tăng.

Chỉ số hưng phấn: Phân vị 86, thấp hơn hai đợt đỉnh lịch sử

Để lượng hóa tâm lý thị trường hiện tại, Snider đã xây dựng khung đánh giá tổng hợp gồm chín chỉ số thuộc bốn nhóm lớn. Dữ liệu lịch sử cho thấy, tại đỉnh bong bóng Internet năm 2000, giá trị trung vị của những chỉ số này đạt phân vị 100 lịch sử; vào đỉnh thị trường năm 2021 ở phân vị 95. Hiện nay chỉ số này ở phân vị 86 – cao hơn mức bình quân lịch sử, nhưng vẫn rõ ràng chưa chạm tới hai đỉnh cực đoan trước đây.

Cụ thể, chỉ số giao dịch đầu cơ của Goldman Sachs đã tăng trong tháng gần đây nhưng vẫn thấp hơn mức cuối năm 2025 và còn kém xa đỉnh năm 2000 và 2021. Trong các hoạt động đầu cơ, khối lượng giao dịch các cổ phiếu định giá cao đã tăng rõ rệt, trong khi mức độ giao dịch ở các cổ phiếu thua lỗ vẫn tương đối nhẹ nhàng. Ngoài ra, khối lượng giao dịch quyền chọn mua cổ phiếu và dư nợ ký quỹ của nhà đầu tư nhỏ lẻ đều tăng, cho thấy tâm lý hứng khởi đang nóng lên.

Lưu ý, nhịp phục hồi lần này có độ rộng thị trường cực kỳ hẹp nhưng vẫn chưa đạt tới mức tập trung cực đoan như thời kỳ bong bóng Internet.

Bốn tín hiệu rủi ro: Chưa bị kích hoạt, nhưng khoảng cách đã thu hẹp

Khung phân tích của Goldman Sachs cho rằng kết thúc các đợt thị trường tăng giá với định giá cao, tập trung lớn trong lịch sử đều do bốn nhân tố: cơn sốt đầu cơ, tăng trưởng xấu đi, lượng phát hành cổ phiếu tăng đột biến và Fed thắt chặt chính sách. Snider chỉ ra rằng hiện cả bốn điều kiện này đều chưa hoàn toàn xuất hiện, nhưng từng yếu tố đều tiến gần hơn ngưỡng cảnh báo so với đầu năm.

Hoạt động IPO đang ấm dần, áp lực phát hành cổ phiếu bắt đầu xuất hiện; chi phí đầu vào tăng lên đang làm giảm biên lợi nhuận doanh nghiệp, gây rủi ro tiềm ẩn cho triển vọng tăng trưởng; thị trường lãi suất đã bắt đầu phản ánh xác suất Fed tăng lãi suất, dù các chuyên gia kinh tế của Goldman Sachs cho rằng khả năng tăng thực tế là không lớn.

Snider nhấn mạnh thêm, thị trường điều chỉnh không nhất thiết phải xuất hiện trong bối cảnh nhà đầu tư cực kỳ hưng phấn, các đặc điểm hưng phấn từng thấy ở đỉnh chu kỳ trước cũng không nhất thiết lặp lại trong chu kỳ này. Điều này nghĩa là dù các chỉ số hiện chưa chạm ngưỡng cực đại lịch sử, nhà đầu tư cũng không nên coi đó là đảm bảo đủ cho biên an toàn.

Tổng kết lại, đánh giá của Goldman Sachs đưa ra quan điểm thận trọng nhưng không bi quan: mức hưng phấn của đợt tăng giá hiện tại đang "tiến gần hơn" vùng đỉnh lịch sử, nhưng vẫn chưa tới. Điểm cốt lõi để duy trì đánh giá này là đà tăng hiện vẫn được hậu thuẫn bởi các kỳ vọng lợi nhuận cải thiện, thay vì chỉ do cảm xúc thị trường. Tuy nhiên, với việc yếu tố động lượng tiếp tục mạnh lên, mức độ tập trung thị trường cao và một số tín hiệu rủi ro tăng nhiệt, báo cáo của Snider thực chất đang nhắc nhở nhà đầu tư: cánh cửa vẫn mở, nhưng đang dần khép lại.