Từ mỏ dầu đến bình xăng: Chuỗi cung ứng toàn cầu quyết định chi phí đổ xăng như thế nào

⑴ Ngay cả tại Canada, quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn thứ tư thế giới, giá xăng mà người tiêu dùng phải trả cũng được quyết định bởi một hệ thống toàn cầu kéo dài từ các tuyến vận chuyển ở Trung Đông cho đến sàn giao dịch phố Wall. Giá xăng không phải là một con số đơn lẻ được quyết định chỉ sau một đêm, mà là tổng hợp của một loạt con số biến động bắt đầu từ giá dầu thô.⑵ Dầu mỏ là một loại hàng hóa được định giá toàn cầu, nên quan hệ cung cầu vẫn đóng vai trò quyết định. Các tổ chức như Cơ quan Năng lượng Quốc tế công bố dự báo nhu cầu dựa trên tăng trưởng kinh tế, hoạt động công nghiệp và xu hướng tiêu thụ theo mùa, từ đó ảnh hưởng đến kỳ vọng của thị trường. Nhà phân tích dầu mỏ Roger McKnight nhấn mạnh, không có dầu thô thì cũng không có xăng, mọi thứ đều bắt đầu từ dầu thô, và dầu thô được định giá toàn cầu.⑶ Hiện nay, sự cân bằng cung cầu dầu mỏ toàn cầu đã bị xáo trộn bởi căng thẳng địa chính trị, việc một phần eo biển Hormuz bị gián đoạn đã khiến một lượng lớn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu bị loại khỏi thị trường, đẩy giá dầu tăng cao. Khi các nhà giao dịch trên Sàn giao dịch hàng hóa New York nhận được tin tức liên quan đến địa chính trị hoặc gián đoạn nguồn cung, họ lập tức điều chỉnh kỳ vọng, dẫn đến giá cả biến động mạnh chỉ trong một ngày. McKnight mô tả chuỗi phản ứng liên hoàn kéo dài khoảng ba ngày trên thị trường xăng: giá hợp đồng tương lai dầu thô biến động trước, giá xăng bán buôn điều chỉnh theo sau và rồi các cây xăng bán lẻ lập tức cập nhật giá mới.⑷ Dầu thô chiếm khoảng 40% đến 55% chi phí xăng, thuế chiếm 25% đến 35%, chi phí lọc dầu từ 10% đến 25%, còn lại là lợi nhuận từ phân phối và bán lẻ. Lạm phát hàng năm của Canada trong tháng 4 đã tăng lên 2,8%, mức cao nhất trong gần hai năm trở lại đây, chủ yếu do giá xăng tăng bởi ảnh hưởng của chiến tranh Iran. Moshe Lander từ Đại học Concordia cho biết, dầu mỏ và khí tự nhiên, cũng như bất kỳ hàng hóa nào khác, đều do cung cầu quyết định. Vì Canada xuất khẩu phần lớn dầu thô, các nhà sản xuất sẽ không bán cho các nhà máy lọc dầu nội địa với giá thấp hơn thị trường quốc tế, đồng thời Canada cũng nhập khẩu xăng từ Mỹ, do đó giá xăng trong nước không thể tách rời xu hướng định giá toàn cầu.