Cuộc khủng hoảng Iran có dẫn đến suy thoái kinh tế toàn cầu không?

Tình hình khu vực Trung Đông đang buộc thị trường phải định giá lại triển vọng tăng trưởng toàn cầu.

Rosenberg Research đã đưa ra ba kịch bản, biến số duy nhất là thời điểm eo biển Hormuz mở cửa trở lại. Trong trường hợp lạc quan nhất (mở lại trong vòng ba tuần), tốc độ tăng trưởng toàn cầu cũng sẽ giảm từ dự báo trước chiến tranh là 3,4% xuống còn 2,9%, đây đã là một lực cản đáng kể; còn trong kịch bản bi quan nhất (phong tỏa kéo dài đến sau tháng Bảy), tốc độ tăng trưởng có thể giảm xuống còn 2,0%, gần ngưỡng suy thoái toàn cầu.

Nếu bị cản trở kéo dài, rủi ro cốt lõi mà kinh tế thế giới phải đối mặt không còn giới hạn ở cú sốc giá dầu mà là sự cộng hưởng của đứt gãy chuỗi cung ứng, lợi nhuận doanh nghiệp chịu áp lực và nhu cầu suy yếu, triển vọng tăng trưởng đang bị hạ thấp nhanh chóng.

Hiện tại logic định giá của thị trường rất rõ ràng: càng phong tỏa lâu thì tốc độ hạ dự báo tăng trưởng càng lớn và áp lực định giá tài sản rủi ro càng mạnh. Giá cổ phiếu Samsung tăng gấp đôi trong năm nay, gia nhập câu lạc bộ vốn hóa nghìn tỷ USD, cho thấy AI vẫn là chủ đề chính, nhưng giao dịch này không thể tách khỏi chu kỳ vĩ mô. Trước khi tình hình Hormuz rõ ràng, yếu tố quyết định hướng đi của tài sản không phải là biến động giá dầu trong ngày, mà là triển vọng tăng trưởng toàn cầu sẽ còn bị điều chỉnh giảm đến mức nào.

Lạc quan nhất cũng bị hạ dự báo, bi quan nhất tiệm cận suy thoái

Trước tình hình đầy bất định, Nwal Anwar và Robert Embree của Rosenberg Research trong tuần này đã đưa ra ba kịch bản tăng trưởng toàn cầu.

Kịch bản đầu tiên, cũng là nhẹ nhàng nhất, là giao thông hồi phục trong vòng ba tuần. Dù như vậy, tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay vẫn sẽ giảm từ dự báo trước chiến tranh là 3,4% xuống 2,9%, có nghĩa cú sốc đã đủ lớn để kìm hãm tăng trưởng một cách đáng kể.

Kịch bản thứ hai là eo biển được mở lại từ giữa tháng Năm đến tháng Bảy. Trong trường hợp này, tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ tiếp tục giảm xuống 2,6%, sự chậm lại không chỉ giới hạn ở năng lượng mà còn lan rộng ra cả nhu cầu và chuỗi thương mại.

Kịch bản thứ ba giả định phong tỏa kéo dài đến sau tháng Bảy hoặc lâu hơn. Theo tính toán, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm về 2,5% hoặc thậm chí chỉ 2,0%.

Logic định giá của thị trường hiện nay rất rõ ràng: Thời gian eo biển Hormuz bị cản trở càng lâu thì mức độ hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu càng lớn, áp lực định giá tài sản rủi ro càng mạnh.

Rủi ro không chỉ là giá dầu mà còn là chuỗi cung ứng toàn cầu đồng loạt chịu áp lực

Đối với Mỹ, tác động rõ ràng nhất vẫn là giá xăng, và đây cũng là tín hiệu rủi ro mà thị trường dễ nhận thấy nhất. Tuy nhiên, tác động lần này lan tỏa không chỉ trong lĩnh vực năng lượng.

Soi chiếu với lần chiến tranh vùng Vịnh thứ nhất, cách mạng Iran hay lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Ả Rập, cú sốc lần này ảnh hưởng tới nhiều loại hàng hóa hơn. Nguyên vật liệu cho ngành nông nghiệp, sản xuất ô tô cũng như bán dẫn đều có nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, nghĩa là rủi ro đang lan từ giá năng lượng sang các chuỗi công nghiệp phức tạp hơn.

Ngay cả trong kịch bản tương đối lạc quan, một số nước hoặc một số vùng cục bộ tại Mỹ cũng có thể đối mặt với thiếu hụt các nhiên liệu quan trọng như nhiên liệu máy bay. Với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa đồng thời chi phí vận tải, sản xuất và quản lý tồn kho đều tăng; đối với thị trường, lợi nhuận và kỳ vọng nhu cầu đều bị "ép hai đầu".

Đó cũng là lý do dù AI vẫn là chủ đề chính của thị trường, các giao dịch liên quan cũng không tuyệt đối an toàn. Một khi doanh nghiệp và hộ gia đình trên toàn cầu đồng loạt thắt chặt chi tiêu, ngay cả câu chuyện tăng trưởng mạnh mẽ nhất hiện tại cũng khó tách biệt khỏi xu hướng vĩ mô suy yếu.

Giao dịch AI vẫn mạnh nhưng không thể tách khỏi chu kỳ vĩ mô toàn cầu

Giá cổ phiếu Samsung tăng gấp đôi trong năm và gia nhập câu lạc bộ vốn hóa nghìn tỷ USD, cho thấy AI vẫn thống lĩnh khẩu vị rủi ro trên thị trường cổ phiếu toàn cầu. Logic giao dịch này đến nay chưa bị đảo ngược.

Tuy nhiên, cú sốc tại eo biển Hormuz nhắc thị trường rằng AI không phải là giao dịch trong “chân không” ngoài chu kỳ vĩ mô. Dù chi tiêu cho công nghệ vẫn mạnh, nếu tăng trưởng toàn cầu tiếp tục bị hạ thấp, lợi nhuận tập đoàn xuyên quốc gia bị áp lực, nhu cầu đầu ra yếu đi, giao dịch AI cũng sẽ đối mặt với áp lực định giá lại.

Với nhà đầu tư, nhận định then chốt hiện tại không phải là logic AI đã kết thúc hay chưa, mà là rủi ro vĩ mô có bắt đầu bào mòn mức định giá cao của AI hay không.

Khi tình hình eo biển Hormuz chưa rõ ràng, thị trường sẽ tiếp tục tái định giá nhanh chóng với từng thông tin mới từ Trung Đông. Điều thực sự quyết định hướng đi của tài sản hiện nay không phải là biến động giá dầu trong ngày mà là mức độ dự báo tăng trưởng toàn cầu bị hạ xuống đến đâu nữa.