Ghi chú chính
- Vitalik Buterin đã giới thiệu GKR nhằm nâng cao các hệ thống chứng minh nhanh.
- Nhà sáng lập Ethereum nhấn mạnh rằng GKR không phải là zero-knowledge.
- Buterin đã chỉ trích ngành công nghiệp AI tập trung vào các mô hình “agentic”.
Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, đã giới thiệu giao thức GKR, bao gồm những đổi mới giúp tạo ra các hệ thống chứng minh cực kỳ nhanh. Ông mô tả những giải pháp này là một họ giao thức đứng sau tốc độ vượt trội của nhiều hệ thống chứng minh đang hoạt động. Buterin tập trung trình bày việc triển khai GKR để chứng minh các hàm băm Poseidon.
GKR Không Phải Là Zero-knowledge
Buterin bắt đầu bài viết của mình bằng cách thừa nhận sự tồn tại của các ZK-prover siêu nhanh. Đây là các ZK-EVM prover có thể thể hiện Ethereum Layer-1 theo thời gian thực chỉ với 50 GPU tiêu dùng.
“Mọi người chứng minh 2 triệu hàm băm Poseidon mỗi giây trên laptop cá nhân, và các hệ thống zk-ML chứng minh suy luận LLM với tốc độ ngày càng tăng,” Buterin lưu ý.
Đây là lúc giao thức GKR xuất hiện. Nó đóng vai trò là động lực chính của các prover này. Giải pháp này được thiết kế để cho phép các bằng chứng ZK-EVM và zk-ML nhanh chóng. Nó cũng được tối ưu hóa cho các phép tính với nhiều lớp bậc thấp và nhiều lần lặp lại các hàm, bao gồm cả hashing và mạng nơ-ron.
Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, đã giới thiệu giao thức GKR, một họ giao thức cho phép các hệ thống chứng minh cực kỳ nhanh. GKR là giao thức cốt lõi cho các bằng chứng ZK-EVM và zk-ML nhanh, được tối ưu hóa cho các phép tính với nhiều lớp bậc thấp và nhiều lần lặp lại các hàm…
— Wu Blockchain (@WuBlockchain) October 20, 2025
Tất cả những gì nó yêu cầu là cam kết với đầu vào và đầu ra, không phải các lớp trung gian. Về lâu dài, điều này giúp cải thiện hiệu quả một cách đáng kể. Khi nói về “cam kết”, Buterin ám chỉ việc đưa dữ liệu vào một cấu trúc dữ liệu mã hóa. Điều này có thể đạt được thông qua KZG hoặc Merkle tree, miễn là nó cho phép người dùng chứng minh các truy vấn về những thông tin cụ thể của dữ liệu đó.
Người dùng cần cẩn thận để không nhầm lẫn GKR với một giao thức zero-knowledge, vì nó xử lý tính ngắn gọn chứ không phải quyền riêng tư. Tuy nhiên, zero-knowledge vẫn có thể đạt được với GKR, vì tất cả những gì cần làm là bọc bằng chứng trong một ZK-SNARK hoặc ZK-STARK.
Đồng sáng lập Ethereum chỉ trích AI Agentic
Trong số nhiều giao thức mà Buterin đã thảo luận gần đây là các mô hình Trí tuệ nhân tạo (AI). Hai tháng trước, ông đã chỉ trích ngành công nghiệp AI vì quá tập trung vào các mô hình “agentic”. Theo ông, có quá nhiều hệ thống tự động và điều này không tốt.
Ông lưu ý rằng các hệ thống cho phép con người can thiệp nhiều hơn sẽ tạo ra kết quả tốt hơn và an toàn hơn, phù hợp với những bình luận trước đó của cựu giám đốc AI của Tesla, Andrej Karpathy. Rõ ràng, đồng sáng lập Ethereum tỏ ra hào hứng hơn với các mô hình AI open-weight, mà ông cho rằng có khả năng chỉnh sửa mạnh mẽ.
Vào tháng 9, ông cũng nhấn mạnh rằng việc quá phụ thuộc vào AI cho quản trị tiềm ẩn nhiều nguy hiểm lớn.
next
