Ekonomista z Harvardu, Rogoff: Stany Zjednoczone potrzebują "wstrząsu kryzysowego", aby rozwiązać problem zadłużenia

Problem zadłużenia Stanów Zjednoczonych narasta od dawna, a politycy zwlekają z podjęciem działań. Ekonomista z Harvardu Kenneth Rogoff ostrzega, że sytuacja może ulec zmianie dopiero po wystąpieniu poważnego kryzysu.

W piątkowym wywiadzie Rogoff stwierdził, amerykańskie zadłużenie publiczne przekroczyło w zeszłym tygodniu 40 bilionów dolarów, a rosnące stopy procentowe dodatkowo pogarszają kondycję finansową kraju, podczas gdy reakcja polityczna w Waszyngtonie jest wyraźnie opóźniona. Powiedział bez ogródek: "Stopy procentowe już się odwróciły, ale Waszyngton nie."

Rogoff zauważył, że konflikty geopolityczne, wpływ sztucznej inteligencji, a nawet wojna cybernetyczna mogą stać się zapalnikiem do wybuchu kolejnego kryzysu, a zarówno Fed, jak i rząd USA będą mieli wówczas bardzo ograniczone możliwości działania.

Jednocześnie ostrzegł, że realna reforma programów socjalnych, takich jak ubezpieczenia społeczne, również wymaga kryzysowego bodźca — dopóki do tego nie dojdzie, wyborcy i politycy nie będą mieli wystarczającej motywacji do działania.

Rogoff przypisuje długoterminową utratę kontroli nad zadłużeniem USA niemal "religijnej" wierze akademików — przekonaniu, że stopy procentowe będą się bezterminowo obniżać. Twierdzi, że właśnie to założenie umożliwiło latami niekontrolowany wzrost zadłużenia.

Jednak po odbiciu stóp procentowych z najniższego poziomu i ich nieustannym wzroście, liderzy polityczni nie dostosowali strategii i nie podjęli adekwatnych działań.

Obecnie rentowność amerykańskich obligacji 30-letnich osiągnęła najwyższy poziom od 2001 roku, a rosnące wydatki na odsetki mogą prowadzić do potencjalnej "spirali zadłużenia": im większy dług, tym wyższej stopy zwrotu żądają inwestorzy, co jeszcze bardziej podnosi koszt pożyczek.

Rogoff stwierdził, że obecne tendencje na rynku obligacji długoterminowych odzwierciedlają rzeczywistość — gdy nadejdzie kryzys, Fed i rząd federalny będą mieli bardzo ograniczone pole manewru.

W tym samym czasie na poziomie politycznym w Waszyngtonie panuje konsensus: wyborcy nie chcą wyższych podatków ani dużych cięć wydatków, co bardzo utrudnia redukcję deficytu budżetowego.

Rogoff wymienił szereg scenariuszy, które mogą w ciągu najbliższych pięciu lat doprowadzić do kryzysu zadłużenia — m.in. cyberwojnę czy rewolucję wywołaną sztuczną inteligencją. Twierdzi, że każde z tych wydarzeń może prowadzić do gwałtownego wzrostu stóp procentowych i jeszcze bardziej pogorszyć już słabą sytuację fiskalną.

"Kryzys pojawia się wtedy, gdy w momencie szoku nie masz wystarczającej odporności" — powiedział Rogoff. Uważa, że konflikt w Iranie to "tylko niewielki wstrząs" w porównaniu z tym, co może się wydarzyć w ciągu najbliższych pięciu lat, sugerując, że obecna kruchość finansów nie pozwoli poradzić sobie z większymi szokami.

Rogoff wygłosił te komentarze w Jackson Hole w stanie Wyoming podczas dorocznego seminarium ekonomicznego organizowanego przez Kansas City Fed. W przeszłości był głównym ekonomistą Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

W kwestii reformy ubezpieczeń społecznych Rogoff pozostaje równie pesymistyczny. Twierdzi, że realne zmiany w programach socjalnych również będą wymagały kryzysu, ponieważ wyborcy nie dostrzegają obecnie pilności problemu.

Przywołuje prognozy ze swojej najnowszej książki "Nasze dolary, wasze problemy", według których obecna sytuacja "skończy się w jakiejś formie kryzysu" i dopiero wtedy reforma stanie się politycznie możliwa. Z przekąsem zauważył, że każdy kandydat, który w 2028 roku wystąpi z programem naprawy ubezpieczeń społecznych, spotka się z "natychmiastowym rozproszeniem uwagi wyborców".

Ten wniosek rysuje perspektywę niepokojącą dla inwestorów: zanim pojawi się rzeczywisty katalizator reform, radykalna zmiana ścieżki finansowej USA może pozostać odległa, a koszt czekania na kryzys może być znacznie wyższy niż koszt podjęcia działań zawczasu.