Dlaczego Korea Południowa jest zawsze pierwszym globalnym wskaźnikiem ryzyka finansowego?

Od końca maja, kiedy Korea Południowa wprowadziła ETF z dźwignią oparty na pojedynczych akcjach, tamtejszy rynek akcji doświadczył gwałtownych wahań i turbulencji. Dopiero pod koniec lipca, po wprowadzeniu polityki restrykcyjnej przez koreańskich regulatorów, nastał koniec tej „burzliwej przyjemności z równie burzliwym finałem” i bolesnego procesu delewarowania. Patrząc na najważniejsze globalne ryzyka makroekonomiczne z ostatnich trzech dekad — takie jak kryzys finansowy w Azji w 1997 roku, bańka internetowa w 2000 roku czy kryzys finansowy w 2008 roku — koreański rynek kapitałowy i fundamenty gospodarcze często jako pierwsze odczuwają globalną presję ryzyka i wysyłają sygnały ostrzegawcze zanim dojdzie do faktycznych załamań na dojrzałych rynkach w Europie i USA.

Ta zasada stała się rynkowym konsensusem, dlatego Korea Południowa często określana jest jako „kanarek globalnej gospodarki”. Klucz tkwi w kilku wysokoczułych wskaźnikach prognostycznych: na przykład dynamika eksportu na poziomie powyżej +15% zwykle wskazuje na przegrzanie globalnej gospodarki, natomiast spadek poniżej zera najczęściej zwiastuje nadchodzącą recesję. Znaczenie rynku koreańskiego polega nie tylko na ocenie kondycji tamtejszej gospodarki, ale również na tym, że odzwierciedla globalny cykl produkcyjny, technologiczny oraz zmiany przepływów kapitałowych.

Mówiąc precyzyjniej, koreański rynek nie jest źródłem każdego kryzysu, lecz najwcześniej ujawniającym się ogniwem globalnych zmian cyklicznych.

Kanarkowe ostrzeżenia potwierdzone przez historię

Kryzys finansowy w Azji w 1997 roku nie był prostą konsekwencją podwyżki stóp procentowych w USA, lecz rezultatem odwrócenia globalnego cyklu półprzewodników, które doprowadziło do pogorszenia eksportu z Korei Południowej oraz zostało dodatkowo spotęgowane przez wysokie zadłużenie przedsiębiorstw i kruchy system finansowy. Po 1995 roku globalna relacja popytu i podaży DRAM osłabła, ceny DRAM na świecie załamały się, rentowność koreańskich firm półprzewodnikowych znalazła się pod presją (Korea produkuje 1/3 globalnej podaży DRAM). Ponieważ półprzewodniki zajmują kluczową pozycję w strukturze eksportu Korei, spadek cyklu koniunkturalnego szybko przełożył się na saldo handlu zagranicznego. Po stratach eksportowych deficyt na rachunku bieżącym z 8,9 miliarda dolarów w 1995 roku szybko wzrósł do 23,7 miliarda dolarów w 1996 roku.

Następnie koncerny zaczęły seryjnie bankrutować, gwałtownie wzrosła liczba złych długów w bankach, odpływ kapitału zagranicznego jeszcze się nasilił, co w efekcie przekształciło się w kryzys walutowy. Won koreański osłabił się z 880 wonów/dolar przed kryzysem do 1962 wonów/dolar, tracąc ponad 55% wartości. Na rynku kapitałowym indeks KOSPI od szczytu z 1994 roku systematycznie spadał i w 1998 roku osiągnął minimum, notując spadek ponad 75%. Po upływie 12 sesji giełdowych doszło do przełamania wsparcia na amerykańskim rynku akcji, rozpoczynając globalną bessę.

Przed pęknięciem bańki internetowej w 2000 roku sektor półprzewodników w Korei zaczął spadać już około 3 miesiące przed szczytem na Nasdaq.