Kiedy Bank Japonii podniesie stopy procentowe po raz kolejny? Ekonomiści przewidują, że najbardziej prawdopodobny termin to grudzień, rynek obstawia październik.

Według aplikacji Zhitong Caijing APP, tempo przyszłych podwyżek stóp procentowych przez Bank Japonii stoi w obliczu nowej politycznej gry. Najnowsza ankieta pokazuje, że mimo utrzymującej się presji inflacyjnej w Japonii oraz znacznej deprecjacji jena, większość ekonomistów nadal przewiduje, że Bank Japonii nie będzie się spieszył z kolejnym zacieśnieniem polityki, a kolejna podwyżka stóp procentowych najprawdopodobniej nastąpi w grudniu tego roku. Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi wśród 52 ekonomistów, 50% ankietowanych uważa, że następna podwyżka bazowej stopy procentowej przez Bank Japonii najbardziej prawdopodobnie nastąpi w grudniu; 40% ekonomistów spodziewa się działania w październiku.

Dla porównania, wycena rynku jest wyraźnie bardziej agresywna — na zakończenie ankiety, rynek kontraktów terminowych na stopy procentowe w Japonii wskazuje, że inwestorzy szacują prawdopodobieństwo październikowej podwyżki na niemal 80%.

Rząd miasta Takashi preferuje politykę luzowania – to największy czynnik niepewności dla podwyżek stóp

Ankieta pokazuje, że 59% ekonomistów uważa, iż wpływ rządu miasta Takashi na tempo normalizacji polityki monetarnej stanie się główną przeszkodą dla dalszych podwyżek przez Bank Japonii.

Sanae Takashi od dawna wyraża poparcie dla luźnej polityki fiskalnej i monetarnej; jej postulaty ekonomiczne obejmują zwiększenie wydatków rządowych, wspieranie inwestycji przemysłowych i unikanie zbyt szybkiego zaostrzania warunków finansowych. Niektórzy ekonomiści sądzą, że mimo wejścia Banku Japonii w cykl podwyżek stóp, obawy rządu o wzrost gospodarczy i koszt obsługi długu mogą ograniczać tempo zmian polityki.

Bank Japonii wcześniej już podkreślał niezależność swojej polityki monetarnej. Aby uśmierzyć obawy rynku dotyczące „zmuszania Banku przez rząd do interwencji”, rząd Japonii w niedawno zatwierdzonych rocznych wytycznych politycznych i gospodarczych wprowadził poprawkę, dodatkowo podkreślając „poszanowanie autonomii Banku Japonii”, próbując zminimalizować niepokoje dotyczące wpływu rządu na decyzje Banku.

Wcześniej projekt wytycznych rządowych wywołał panikę na rynku obligacji, podnosząc rentowność 10-letnich obligacji japońskich do najwyższego poziomu od niemal 30 lat. Jednak stanowisko rządu nie całkowicie rozwiało obawy rynku. Około dwie trzecie ankietowanych ekonomistów wyraźnie wskazało, że nie wierzą, iż zmiana w wytycznych oznacza rezygnację rządu ze wpływania na niezależne decyzje Banku Japonii.

Niemniej jednak, z ankiety wynika, że około dwie trzecie ekonomistów nadal nie wierzy, że ta zmiana oznacza, iż rząd nie będzie próbował wpływać na Bank w przyszłości. Tsuyoshi Ueno, główny ekonomista NLI Research Institute, powiedział: „Ponieważ Bank Japonii i rząd mają rozbieżności co do tempa podwyżek, próg dla wcześniejszego podwyższenia stóp nadal pozostaje wysoki.”

Różnice pomiędzy rynkiem a ekonomistami

Rozbieżność oczekiwań między ekonomistami a uczestnikami rynku w bieżącym cyklu polityki monetarnej jest wyjątkowo duża. Agresywne nastawienie uczestników rynku wobec ekonomistów jest bezpośrednio spowodowane doniesieniem opublikowanym po zakończeniu ankiety: według osób zorientowanych, ze względu na utrzymującą się słabość jena i rosnące ryzyko inflacji, urzędnicy Banku Japonii są otwarci na szybszą podwyżkę stóp niż przewidują ekonomiści. Urzędnicy dostrzegają, że wielu obserwatorów spodziewa się działań Banku co około sześć miesięcy, ale są gotowi podnieść stopy wcześniej, jeśli okaże się to konieczne i nie mają z góry założonej ścieżki. Rynek derywatów pokazuje, że traderzy szacują prawdopodobieństwo podwyżki do października na 80%.

Urzędnicy podkreślają, że obecnie szczególnie ważne jest dokładne monitorowanie dodatkowych ryzyk wzrostu cen — bo ukryta inflacja jest już bardzo bliska celu 2%, wyznaczonego przez Bank ponad 13 lat temu. W miarę zbliżania się ukrytej inflacji do 2%, niektórzy urzędnicy uważają, że zadanie Banku się zmienia — środek ciężkości polityki przesuwa się z napędzania wzrostu cen na stabilizację inflacji wokół celu.

Dodatkowo, urzędnicy widzą coraz więcej dowodów na utrwalanie się inflacji — przedsiębiorstwa szybciej niż wcześniej przerzucają wzrost kosztów na klientów, co odzwierciedla zmianę zachowań cenowych od czasu konfliktu w Iranie.

Jen załamuje się poniżej 163, a ceny ropy rosną: ryzyko inflacyjne może wymusić wcześniejsze działania Banku Jokunii

Choć opór polityczny jest znaczny, to pod presją kursu jena i sytuacji na Bliskim Wschodzie, Bank Japonii może zostać zmuszony do wcześniejszych podwyżek stóp.

Na posiedzeniu 16 czerwca Bank Japonii, bez zdecydowanego sprzeciwu rządu, podniósł główną stopę procentową do historycznego poziomu 1,0%. 65% ankietowanych obserwatorów Banku wskazało, że to właśnie trwający spadek jena i rosnące koszty importu zmusiły rząd Takashi do biernego zaakceptowania tej decyzji o podwyżce.

Jednak w ostatnim okresie ryzyko geopolityczne znów wywołało wzburzenie na rynku walutowym i towarowym: jen spadł poniżej historycznego minimum, zaostrzenie konfliktu między USA a Iranem podbiło międzynarodowe ceny ropy, a kurs jena do dolara przekroczył barierę 163, ustanawiając najniższy poziom od 1986 roku. Nasilająca się inflacja importowana — Japonia niemal całkowicie polega na imporcie energii i w połowie żywności, ekstremalna słabość jena bezpośrednio zwiększa presję na importowane koszty ropy i towarów.

W tym kontekście ekonomiści nieco złagodzili swoje stanowisko wobec „wcześniejszej niż przewidywana podwyżki”. Poproszeni o wskazanie najwcześniejszego możliwego terminu kolejnej zmiany polityki, 37% ekspertów wybrało wrzesień (wzrost w stosunku do 23% z badania po czerwcowym posiedzeniu).

Kento Minami, ekonomista Daiwa Securities, powiedział: „Deprecjacja jena nadal napędza wzrost cen, ryzyka inflacyjne pozostają wysokie. Bank Japonii przesuwa środek ciężkości decyzji stóp procentowych na reakcję na ryzyka wzrostu inflacji, co sprawia, że termin kolejnej podwyżki może być wcześniej niż się spodziewano.”

Warto podkreślić, że około 65% obserwatorów Banku Japonii uważa, że to właśnie ciągła deprecjacja jena zmusiła Sanae Takashi do zaakceptowania podwyżki z 16 czerwca — wtedy Bank podniósł stopę bazową do 1%, ustanawiając 31-letnie maksimum.

Rywalizacja między rządem a Bankiem Japonii: od wizji gospodarczej po zamieszanie na rynku obligacji

Wzmożone napięcie między rządem Sanae Takashi a Bankiem Japonii uwidoczniło się w zatwierdzonych 21 lipca rocznych wytycznych dotyczących zarządzania gospodarką i finansami.

Wczesny projekt usunął zapis rekomendujący politykę monetarną „wspierającą popyt prywatny”. Po wywołaniu niepokoju na rynku, zapis został dalej skorygowany, by podkreślić, że polityka ma na celu „osiągnięcie stabilnego wzrostu cen”. Ostateczna wersja wytycznych zachowała sformułowanie namawiające Bank i rząd do zwiększenia spójności polityk, dodając jednak przypis odwołujący się do przepisów o ochronie niezależności Banku.

Jednak niepokoje na rynku nie ustąpiły. Poprzednie wersje projektu wywołały obawy o możliwe opóźnienie normalizacji polityki, dźwigając rentowność 10-letnich japońskich obligacji do najwyższego poziomu od 30 lat. W połowie lipca rentowność 10-letnich obligacji wzrosła do 2,9%, najwięcej od września 1996 roku. Na dzień 23 lipca, rentowność nadal utrzymywała się na poziomie około 2,77%.

Eugene Leow, starszy strateg ds. stóp procentowych w dziale badań DBS Group, zauważył, że od początku 2026 roku różnica między roczną stopą dolara a roczną stopą jena stale się powiększa. Inwestorzy przestali spodziewać się obniżek stóp przez Fed, oczekując podwyżek, podczas gdy tempo zmian stóp w Japonii jest znacznie łagodniejsze. Obecnie różnica stóp procentowych między USA a Japonią utrzymuje się na poziomie około 250-275 punktów bazowych.

Spotkanie 31 lipca: brak zmian pewny, uwaga skupi się na raporcie perspektywicznym

Rynek powszechnie oczekuje, że Bank Japonii na posiedzeniu 31 lipca utrzyma stopy procentowe na poziomie 1,0%. Ponieważ prezes Kazuo Ueda przez chorobę opuścił ostatnie posiedzenie, najbliższa konferencja będzie pierwszą okazją do bezpośredniej oceny jego stanowiska.

Yusuke Matsuo, ekonomista Mizuho Securities, przewiduje, że Kazuo Ueda podczas przyszłotygodniowego spotkania potwierdzi stanowisko promujące kolejne podwyżki, ale te wypowiedzi raczej nie odwrócą trendu słabnącego jena. „Rynek praktycznie przyjął, że podwyżki będą odbywać się co pół roku, dlatego samo takie oświadczenie raczej nie wywoła gwałtownego wzrostu kursu jena. Ponieważ rynek oczekuje, że Bank Japonii wyraźnie określi termin oraz skalę następnej podwyżki, każda wypowiedź uznana za gołębią może w obecnych warunkach silnego dolara jeszcze bardziej pogłębić osłabienie jena.”

Podczas nadchodzącego posiedzenia, najnowsze kwartalne prognozy gospodarcze ogłoszone przez Bank Japonii staną się kluczowym narzędziem oceny przyszłego kierunku stóp procentowych. Według mediany prognoz ankietowanych ekonomistów: Prognoza inflacji na rok 2026: zostanie nieznacznie obniżona z dotychczasowych 2,8% do 2,6%. Prognoza realnego wzrostu PKB na rok 2026: zostanie podwyższona do 0,7%.

Czy tempo podwyżek co sześć miesięcy będzie mogło zostać utrzymane?

Bank Japonii staje w obliczu niemal nierozwiązywalnego dylematu: utrzymanie niskich stóp może nasilić presję inflacyjną związaną ze słabym jenem; zbyt szybkie podwyżki mogą zwiększyć obciążenia spłat długu i osłabić już kruchą odbudowę gospodarczą.

Konsensus ekonomistów: podwyżka co pół roku. Ale gdy jen oscyluje wokół poziomu 163, konflikt USA-Iran podnosi ceny ropy, a różnica stóp między USA a Japonią się powiększa — te realia nieustannie wystawiają na próbę trwałość tego tempa.

Rynek już udzielił własnej odpowiedzi: 83% szans na działanie do października. A deklaracja Banku Japonii o otwartości na szybsze podwyżki daje tej prognozie dodatkowe poparcie.

Minami stwierdził: „Bank Japonii przesuwa akcent w podejmowaniu decyzji o stopach na zarządzanie ryzykiem wzrostu inflacji.” Gdy ryzyko inflacyjne mierzy się z oporem politycznym, następna podwyżka Banku Japonii — niezależnie czy będzie w październiku czy grudniu — stanie się jednym z najważniejszych makrogospodarczych wydarzeń na globalnym rynku kapitałowym.