Czy złagodzenie inflacji to tylko iluzja? Europejski Bank Centralny prawdopodobnie nie zmieni stóp procentowych dziś wieczorem, ale w tle może czaić się jastrzębi ton

Aplikacja Sinolytics Finance APP informuje, że po czerwcowej podwyżce stóp procentowych przez Europejski Bank Centralny o 25 punktów bazowych, dzisiejsze (lipcowe) posiedzenie dotyczące polityki monetarnej nie budzi żadnych wątpliwości – Europejski Bank Centralny wciśnie „pauzę” w podwyższaniu stóp, pozostawiając stopę depozytową na poziomie 2,25%.

Jednak to nie dzisiejsza stabilizacja, lecz kwestia tego, jak szeroko Europejski Bank Centralny otworzy drzwi do dalszego zaostrzenia polityki we wrześniu i później, emocjonuje rynek. Wraz z nową eskalacją konfliktów geopolitycznych na Bliskim Wschodzie i ponownym wzrostem cen ropy powyżej 90 dolarów za baryłkę, oczekiwania na dalsze zaostrzanie polityki ponownie rosną.

Pauza w podwyżkach, lecz z zachowaniem opcji

Od ubiegłomiesięcznego podwyższenia stóp i sygnału o możliwościach kolejnych działań, seria pozytywnych danych z strefy euro – w tym inflacja poniżej oczekiwań, umiarkowany wzrost wynagrodzeń i spadek oczekiwań inflacyjnych – wyraźnie zmniejszyła presję na kolejne podwyżki. Jednak odnowienie konfliktu między USA a Iranem szybko zmienia scenariusz gospodarczy.

Oliver Rakau, ekonomista Oxford Economics, określił tę decyzję jako „jastrzębią pauzę” i uważa, że obecne dane nieco skłaniają do popierania dalszego zaostrzenia polityki, co zasadniczo odpowiada przewidywaniom EBC z czerwca oraz cenom rynkowym.

Obecnie rynki finansowe są już silnie wycenione. Traderzy przewidują, że Europejski Bank Centralny najpóźniej w lutym przyszłego roku przeprowadzi ostatnie podwyżki, a prawdopodobieństwo kolejnych podwyżek w połowie roku wynosi aż 60%.

Zgodnie z szacunkami ekonomisty Morgan Stanley, Jensa Eisenschmidta, jeśli stopa depozytowa wzrośnie do 2,5%, będzie to już „umiarkowany poziom restrykcyjny”, więc gdy inflacja zbliży się do celu, łatwo będzie znaleźć powody do rozpoczęcia obniżek stóp. Dlatego według niego, biorąc pod uwagę prognozę bazową, według której inflacja w przyszłym roku będzie blisko celu, a potem nieco poniżej, „nie ma powodu, by podnosić stopy więcej niż dwa razy”.

Jednak jeśli Lagarde podczas konferencji prasowej ponownie podkreśli „ogólną zgodność” w polityce lub przypomni, że czerwcowa prognoza była oparta na założeniu trzech podwyżek stóp, rynek jeszcze wyraźniej obstawi wrześniową podwyżkę.

Drugorzędny efekt inflacji jeszcze niewidoczny, ryzyko żywnościowe może się kształtować

Największą siłą, która pozwala Europejskiemu Bankowi Centralnemu chwilowo obserwować sytuację, jest brak pojawienia się „drugorzędnych efektów” obawą których żywiły się środowiska od dłuższego czasu.

Wysokie koszty energii zwykle przenoszą się na różne towary i usługi, co prowadzi do wzrostu wynagrodzeń oraz spirali wzrostu cen i płac, jednak w danych nie widać tego efektu. W czerwcu inflacja w strefie euro spowolniła do 2,8%, presja cenowa w sektorze usług i inflacja bazowa, wyłączając energię i żywność, również się ochładza. Wzrost płac pozostaje umiarkowany, rynek pracy ogólnie miękki, szczególnie w Niemczech, największej gospodarce strefy euro; oczekiwania konsumentów co do przyszłych cen również wyraźnie spadły.

Niemniej jednak jedno z badań pokazuje, że około 10% ekonomistów znalazło dowody na odkotwiczenie oczekiwań inflacyjnych, a niemal wszyscy respondenci przynajmniej częściowo obawiają się drugorzędnych efektów. Decydenci EBC również uważają, że choć efekt drugorzędny będzie wolniejszy i mniejszy, to ostatecznie się pojawi i bank musi być gotowy do działania.

Bardziej skomplikowaną sytuację stanowią ekstremalnie wysokie temperatury tego lata w wielu krajach Europy i zjawisko El Niño, które mogły już zaszkodzić uprawom i podnieść przyszłe ceny żywności, a niski poziom wody w kluczowych drogach wodnych, takich jak Ren, może spowodować wąskie gardła w żegludze. Barclays Bank ostrzega w raporcie, że mimo ogólnego spadku inflacji żywności w ostatnich miesiącach, niezwykle gorąca pogoda może ponownie wywrzeć presję na wzrost cen żywności.

Zawirowania na Bliskim Wschodzie zaburzają równowagę ryzyka: jak Lagarde przejdzie przez linę?

Po czerwcowym posiedzeniu przez jakiś czas między USA a Iranem panowało zawieszenie broni, a dane o inflacji zaskoczyły pozytywnie, co sprawiło, że rynek miał nadzieję, że najgorszy etap już minął. Jednak wraz z ponowną eskalacją konfliktu oraz wzrostem cen ropy powyżej 90 USD za baryłkę, oczekiwania na zacieśnianie wracają. EBC musi więc odpowiedzieć nie tylko „ile jeszcze podwyżek?”, ale także wyjaśnić swoje podejście do równowagi ryzyka.

Lagarde na pewno zostanie zapytana o to, jak gospodarka strefy euro wypada w porównaniu do scenariuszy bazowego i pesymistycznego z czerwca. Chociaż ceny ropy niedawno wzrosły, biorąc pod uwagę krzywą futures, poziom ten wciąż odpowiada bardziej łagodnej ścieżce szybszego spadku inflacji; w przeciwieństwie do tego, ceny gazu są bliżej niekorzystnego scenariusza.

Dzięki krótkotrwałemu zawieszeniu broni Lagarde jeszcze na początku lipca określiła ryzyko inflacyjne jako bardziej zrównoważone niż podczas czerwcowej podwyżki; obecnie, po wznowieniu walk, czy ta wypowiedź się zmieni – to będzie kluczowy detal dla rynku wyłapującego sygnały polityki EBC. Jednocześnie bank musi zmierzyć się z długoterminowymi przeciwnymi wiatrami – trwającymi napięciami handlowymi, wysokimi kosztami energii i dalszą ekspansją Chin na kluczowych europejskich rynkach eksportowych; wszystko to oznacza, że przemysł strefy euro będzie pod presją przez kolejne lata, co tłumi popyt na pracowników i jednocześnie będzie ciągnąć płace i ceny w dół.

Nie tylko polityka monetarna: osobiste plany Lagarde dodatkowym czynnikiem niepewności

Oprócz kwestii gospodarczych i ścieżki stóp procentowych, konferencja Lagarde prawdopodobnie nie ucieknie od pytań o jej osobistą przyszłość.

Francuska prezes wzbudza coraz większe spekulacje – może przedwcześnie zrezygnować ze stanowiska przed upływem kadencji w październiku przyszłego roku. Lagarde ostatnio przyznała, że już w lutym tego roku, gdy inflacja zbliżała się do 2% celu, rozważała odejście, lecz atak USA na Iran sprawił, że pozostała.

Ostatnio ogłosiła też zamiar udziału w wyborach we Francji w pewnego rodzaju roli, aby podnieść widoczność europejskich tematów, jednocześnie zapewniając, że nie będzie ubiegać się o żaden urząd publiczny. Równocześnie pojawiają się plotki o jej możliwej nominacji na stałego szefa Światowego Forum Ekonomicznego w Davos. Niepewność personalna dodaje dodatkowego wymiaru wrażliwości komunikacji polityki Europejskiego Banku Centralnego na przyszłość.