Nagbabala ang Iran sa Estados Unidos: Kahit "limitado" lang ang muling pambobomba, "maaaring humarap ang mundo sa matinding krisis sa enerhiya"

Naglabas ng sunod-sunod na babala ang mga opisyal militar at diplomatiko ng Iran hinggil sa paglala ng tensyon, direktang inuugnay ang potensyal na pagbalik ng mga pambobomba ng Amerika sa posibleng pagkaputol ng pandaigdigang suplay ng enerhiya, dahilan upang biglang tumaas ang pangamba ng merkado tungkol sa seguridad ng daanan sa Strait of Hormuz. Matapos ang insidente ng pag-atake at pagkasunog ng dalawang oil tanker sa strait na ito, napipilitan ang energy market na muling suriin kung sapat ba ang pagtaya sa panganib ng pagkagambala sa suplay.

Malinaw na sinabi ni Hossein Mohebbi, tagapagsalita ng Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) ng Iran, noong ika-19 ng Hunyo, Lunes ng lokal na oras: “Kahit limitado ang aksyon ng Amerika, makakaranas ang mundo ng malubhang krisis sa enerhiya.” Ito na ang isa sa pinaka-direktang pahayag ng opisyal ng Iran na nagtutugma ng tensyong militar at epekto sa energy market. Noong nakaraang araw, nagbabala rin ang Foreign Minister ng Iran na si Araghchi sa social media kay President Trump ng Amerika na may “mga hindi pa natatapos na gawain” ang Iran, na nagpapahiwatig ng posibilidad ng karagdagang aksyon mula sa panig ng Iran.

Ang mga babalang ito na sinabayan pa ng insidente ng pag-atake sa oil tanker sa Strait of Hormuz ay nagtutulak ng presyon sa energy market mula sa iba’t ibang aspeto: inaasahang pagputol ng suplay ng krudo, tumataas na gastos sa marinong insurance, at ang panganib ng mas tuminding sagupaan militar sa rehiyon. Bagamat nagpapatuloy pa rin ang negosasyon ukol sa muling pagbubukas ng Strait of Hormuz, pinapataas ng matitindi't matitigas na pahayag ng Iran ang kawalan ng katiyakan sa kinalabasan ng usapan.

Naglabas ng sabay-sabay na babala ng pag-eskalate ng labanan ang Iranian Revolutionary Guard at Foreign Minister

Ayon kay Mohebbi sa kanyang pahayag nitong Lunes, napilitang lisanin ng Amerika ang karamihan sa kanilang mga base sa rehiyon, pagod na pagod ang kanilang tropa at nasa ilang daang kilometro ang layo mula sa Iran, kaya walang kapasidad na magpasimula ng bagong alitan, teknikal man o militar.

Kasabay nito, nagbabala rin siya na, “Kung magiging hindi ligtas ang rehiyon para sa Iran, wala nang seguridad saan mang bahagi ng rehiyon,” at binigyang diin na ang tugon ng Iran ay “ngayong pagkakataon ay higit na magiging mahigpit kaysa dati.”

Noong nakaraang Linggo, mas mapanudyong tinugon ni Araghchi sa social media ang pahayag ni Trump ukol sa muling pagsisimula ng pambobomba: “Noong huling beses ninyong gustong ‘tapusin ang misyon’, lalo pang lumakas ang Iran. Gusto ninyong subukan ulit ang inyong kapalaran? Sige lang. Pero mag-ingat—may mga hindi rin kami natapos na misyon.”

Tinukoy din niya si Prime Minister Netanyahu ng Israel bilang nagtutulak sa Amerika patungo sa bagong digmaan, at iniuugnay ang kanyang motibo sa nalalapit na eleksyon sa Israel at personal na mga problemang legal.

Nagbabala rin si Major General Ali Abdollahi, Chief of Staff ng Iranian Armed Forces, nitong Linggo na nakatindig pa rin ang Tehran sa gitna ng ilang buwang pambobomba ng Amerika at anumang karagdagang atake ay magbubunsod ng “higit na mapanirang pagganti.”

Pag-atake sa oil tanker sa Hormuz, sinusubok ang pricing sa energy market

Ang agarang konteksto ng magkakasanib na babalang ito ay ang pahayag ng Iranian Revolutionary Guard na nasapol nila ang dalawang oil tanker na nagtangkang dumaan sa “hindi awtorisadong” ruta sa Strait of Hormuz, at sumiklab ang mga ito pagkaraan tumama sa mina. Ito ang pinakabagong insidenteng kaugnay sa seguridad ng maritime sa strait na ito na direktang umaapekto sa inaasahan ng merkado hinggil sa seguridad ng rutang dinaraanan ng halos isang-limang bahagi ng pandaigdigang krudong langis.

Ang pahayag ni Mohebbi na “kahit is limitado ang aksyon ay magdudulot ng pandaigdigang krisis sa enerhiya,” ay tahasang nagsasaad sa merkado ng malinaw na senyales: ang pagsasara o matinding pag-abala sa Strait of Hormuz ay hindi isang imposibleng eksena kundi isang realistikong opsiyon na magagamit ng Iran. Ang ganitong pahayag ay nagdadala ng direktang presyon sa risk premium ng presyo ng krudo, sa rates ng insurance sa shipping, at sa pagtatasa ng energy supply security sa mga import country.

Sa kasalukuyan, ang pangunahing usapin para sa energy market ay kung naipapaloob na ba sa kasalukuyang presyo ang posibilidad ng shut down ng Strait of Hormuz. Tumaas na ang gastos sa insurance matapos ang pag-atake sa oil tanker, ngunit kailangan pang tasahin ng mga analyst kung ang pinakahuling pahayag ng pagdugtong ng Iran ng military escalation at energy crisis ay tunay na nagpapataas ng panganib o bahagi pa rin ng taktikal na pagbabanta bilang bargaining chip sa negosasyon.

Sabay na pag-usad ng negosasyon sa pagbubukas ng Hormuz at matitigas na pahayag

Kapansin-pansin na habang sunod-sunod ang malalakas na babala militar, hindi naman tuluyang isinara ang mga kanal ng diplomasya.

Ayon sa ulat ng China Central Television na humango sa Tasnim News Agency ng Iran noong ika-18 ng nakaraang Linggo, sinabi ni Araghchi sa isang panayam na nasa negotiating table pa rin ang panukala ng Iran na muling buksan ang Strait of Hormuz. Inihayag niya ring naipadala na ng Iran sa Amerika, sa pamamagitan ng Qatar, ang naturang panukala at kung kikilos ang Amerika ng kinakailangang paraan, maaaring maibalik sa normal ang trapiko sa Strait of Hormuz sa loob ng pitong araw.

Samantala, ayon sa mga ulat, inaasahang bibisitang muli ngayong linggo ni Asim Munir, Army Chief ng Pakistan, ang Tehran. Naniniwala ang publiko na magdadala siya ng pinakabagong posisyon ng Amerika, ngunit hindi pa tiyak kung may konkretong panukala pa sa negotiating table.

Ang ganitong “double track” ng simultaneous negotiation at deterrence ay nagbibigay ng kalabuan kung saan patutungo ang sitwasyon. Habang hindi isinasara ng Iran ang diplomatic channels, tuloy-tuloy naman ang pagpapakita ng signal ng posibleng pag-eskalate mula sa kanilang military officials — na isa ng pangunahing pinagmumulan ng kawalang-katiyakan sa merkado.

Papatingkad na pagkakaisa sa matigas na posisyon sa loob ng Iran

Habang naglalabas ng babala ang mga opisyal militar at diplomatiko, lalo pang tumitibay ang mahigpit na paninindigan ng political sector sa loob ng Iran.

Ayon sa Xinhua, nagtalumpati sa parlamento si President Pezeshkian ng Iran noong ika-18 ng nakaraang Linggo, idiniin niyang “hinding-hindi susuko ang Iran sa mga walang batayang kahilingan at pambubully ng mga agresibong bansa,” at sinabing pinagtitibay ng pamahalaan at armed forces ang kanilang pambansang depensa.

Ayon din sa Xinhua, sinabi ni Mohsen Rezaee, Secretary ng Supreme National Security Council ng Iran, sa social media noong ika-18, na nakahanda na ang armed forces ng Iran sa anumang mga bagong “mapanganib na kilos,” na “mas magiging mapaminsala kaysa dati,” at binigyang-diin na “ang bagong plano ng operasyon ng Iran ay hindi na susunod sa mga panuntunang dating alam ng kalaban.”

Tinukoy din ng Xinhua na naglabas ng pahayag ang opisyal na website ng Iran Armed Forces noong ika-18 bilang tugon sa bantang nagmumula kamakailan sa Amerika na gagamit ng tinatawag na “bomba ng mga bomba,” at iginiit na lubos nang handa ang Iranian Armed Forces at maaaring tumugon anumang oras sa anumang uri ng banta.

Tinukoy ng pahayag na ito ang ulat ng CNN noong ika-15 na humango sa ilang opisyal ng Amerika na nagsabing mayroon nang bagong blueprint ang U.S. military para sa pag-atake sa Iran, kabilang ang pagsasaalang-alang sa paggamit ng malalaking air-dropped bombs na tinaguriang “mother of all bombs” sa mga nuclear facility ng Iran.

Dagdag pa rito, sinabi ni Mohammed Mokhber, tagapayo ng Supreme Leader ng Iran noong ika-18, na napigilan na ng “deterrence” ng Tehran ang Amerika at Israel na gamitin ang lahat ng kanilang kakayahan, at nagbabala na kung umatake muli ang Amerika, lulubusin ng Iran na gawing mas malawak sa rehiyon ang labanan.

Ipinapakita ng mga pahayag na ito na nakabuo na ng matibay na political consensus ang Iran hinggil sa matigas na pagtugon, bagay na naglilimita rin sa espasyo ng Iran sa pagbibigay ng makabuluhang kompromiso sa negosasyon.