Nagsimula na ang countdown para sa ika-13 test flight ng Starship! Ang mahalagang paglilipad na ito ay mahalaga sa ambisyon sa kalawakan ng SpaceX (SPCX.US) at sa kanilang trillion-dollar na pagpapahalaga.

Ayon sa Filipino Insider APP, matapos kanselahin ang nakaraang linggong pagtatangkang pagpapalipad, muling susubukan ng SpaceX (SPCX.US) ang mahalagang pagsubok ng kanilang higanteng Starship rocket sa Huwebes. Ang kaganapang ito ay maglalantad sa mga namumuhunan sa mga panganib na dulot ng magulong pag-unlad ng kumpanya, at lalo pang magtataas ng atensyon sa mahalagang milestone na ito.

Naka-iskedyul ang pagpapalipad ngayong Huwebes ng alas-5:45 ng hapon, oras sa lugar, mula sa Starship base ng SpaceX sa timog Texas, USA. Ito ang magiging ikalawang flight test ng pinakabagong bersyon ng rocket—kilala bilang ikatlong bersyon (V3). Ang rocket ay magdadala ng upgraded na Starlink satellites papuntang kalawakan, at ang mga ito ay muling papasok sa atmospera at masusunog bilang bahagi ng test mission na ito.

Ang Starship ay siyang sentro ng maraming hangarin ni SpaceX CEO Elon Musk, kabilang ang deployment ng mga data center sa kalawakan, pagpapalawak ng Starlink communication network, at pagpapadala ng tao sa Buwan at Mars. Subalit, naging pabago-bago ang pag-unlad ng proyektong ito, nakaranas ng mga pagsabog, aberya ng kagamitan at maraming pagkaantala.

Ang flight test na ito ay ika-13 na paglipad ng Starship at unang flight test matapos maisakatuparan ng SpaceX ang pinakamalaking initial public offering (IPO) sa kasaysayan nito noong Hunyo. Ang inisyal na planong ika-13 test flight noong nakaraang Huwebes ay awtomatikong kinansela isang segundo bago ang paglulunsad dahil sa engine ignition failure—nagsimula nang sumiklab ang 33 Raptor engines ng Super Heavy booster ngunit ilan sa mga ito ay hindi umandar ng tama, kaya't agad na pinagana ng rocket system ang abort protocol at pinatay lahat ng engine bago pa man umalis ng launchpad ang rocket.

Bagaman ito ay itinuturing na karaniwan sa pagbuo ng malaking rocket, tumapat ang insidente sa sensitibong yugto ng SpaceX na isang buwan pa lang mula nang mag-IPO at sunod-sunod ang paggalaw ng stock price. Ang presyo ng SpaceX shares ay bumagsak ng halos 3% matapos sumara ang US stock market noong Huwebes, at nagpatuloy sa pagbagsak kinabukasan. Ipinapakita ng pagbaba ng presyo ng stocks na ang ilang mga mamumuhunan ay mas sensitibo ngayon sa mga panganib na kasangkot sa rocket development strategy ng SpaceX—kabilang ang madalas na testing, mga kabiguan, at pagsasaayos batay sa natutunang leksiyon mula sa bawat pagkabigo.

Sinabi ni Ivan Feinseth, Chief Investment Officer ng Tigress Financial Partners: "Ang pagkansela ng launch na ito ay nagpapakita ng nagpapatuloy na execution risks ng Starship sa pag-abot ng mataas na launch frequency at reusable operations. Dagdag pa rito, ang paulit-ulit na pagkaantala ay maaaring bumiyahe sa landas ng paglago ng kita at pagtaas ng profitability ng kumpanya."

Gayunpaman, may mga kalahok sa merkado na nananatiling kalmado ukol sa kanselasyon ng Starship launch noong nakaraang linggo. Gamit din ng SpaceX ang parehong proseso sa kanilang pangunahing Falcon 9 project—nakaranas din ang Falcon 9 ng maraming balakid noong simula, ngunit ngayon ay ito na ang pinakamadalas gamitin na rocket sa buong mundo. Sinabi ni Caleb Henry, head ng research ng consulting firm na Quilty Space: "Ang paggalaw sa stock price ng SpaceX ay nagpapakita na ang ilang mamumuhunan ay hindi talaga batid ang aerospace industry."

Kritikal na Paglipad

Ang ika-13 test flight ng Starship ngayong Huwebes ay hindi simpleng ‘ulit lang’. Noong May 22 ay naisagawa ang ika-12 flight test, na unang lipad ng V3 configuration ng Starship. Sa pag-akyat, isa sa mga engine ng Super Heavy booster ang napaaga ang pagtigil; matapos ang stage separation, nawalan din ng isa pang engine ang Starship pero natapos pa rin ang pangunahing misyon gamit ang natitirang engine. Sa pagbabalik ng booster, limang Raptor engines ang hindi muling nagsimula gaya ng plano, kaya napa-aga ang landing burn at bumagsak ang booster sa dagat ng mabilis.

Agad na nagsagawa ng imbestigasyon ang Federal Aviation Administration (FAA). Ayon sa final report, dalawang dahilan ang itinuturong sanhi ng booster return failure: ang influensya ng thermal environment sa propulsion system components, at problema sa engine alarm system settings. Tinanggap ng FAA ang apat na corrective actions ng SpaceX at noong Hulyo 13 isinara ang imbestigasyon, pinapayagan ang ika-13 test flight na magpatuloy.

Ang ika-13 test flight ay susuriin muna kung ang mga problemang nalantad sa ika-12 test flight ay tunay nang nasolusyunan—kabilang ang control sa epekto ng init sa propulsion components, tamang pagkilala ng engine alarm parameters, at tamang pag-andar ng return ignition.

Ngunit, ang kanselasyon ng paglulunsad noong Hulyo 16 ay nagdagdag ng panibagong hamon. Bagamat nakumpleto ang nakaraang wave ng improvements, muling lumitaw ang problema sa engine ng panibagong Super Heavy booster sa ground startup. Ayon kay Musk, papalitan ng SpaceX ang dalawang Raptor engine at ililipat ang susunod na pagtatangkang launch sa Hulyo 23, oras sa lugar.

Sa isang rocket na nasa experimental phase pa, hindi kataka-taka ang pagkakalantad ng mga problema—mas mahalaga kung paulit-ulit na lumilitaw ang parehong isyu at kung bawat flight ay may nasusukat na pag-unlad base sa naunang datos. Ang tunay na kahalagahan ng ika-13 test flight ay kung magagamit ng SpaceX ang datos mula sa naunang paglilipad para sa makabuluhang inhenyong pagpapabuti sa susunod na yugto.

Kapansin-pansin, bukod sa power system verification, layunin din ng ika-13 test flight ngayong Huwebes na isagawa ang deployment test ng 20 Starlink V3 satellites. Hindi tulad ng nakaraang test flights na pangunahing may simulated payloads, ang mga satellite na ito ay magtetest ng solar panels, antenna deployment, at laser communication sa umiiral na Starlink network. Kahit hindi sila mananatili sa long-term orbit at babalik agad sa atmospera mga 20 minuto matapos ang deployment, sisimulan ng Starship ang pag-verify ng totoong cargo transport at satellite deployment capacity dito.

Ang Starlink ang pinakamahalagang cash engine ngayon ng SpaceX, at ang V3 satellites ang magpapasya sa lakas ng susunod na yugto ng network. Dahil sa limitasyon ng kapasidad at fairing space, hindi kayang dalhin ng Falcon 9 ang malawakang deployment ng V3 satellites. Habang hindi pa handang gamitin ang Starship, matatagalang maghintay ang malawakang network ng Starlink V3. Ngunit kapag nagtagumpay, makakadala na ng mas maraming satellites sa bawat mission at mapapabilis ang expansion ng Starlink, magbubukas ng bagong yugto ng paglago.

Sa kabuuan, para sa ika-13 Starship test flight, hindi lang ang tagumpay o ‘bahagyang tagumpay’ ng misyon ang mahalaga sa merkado, kundi ang matiyak kung ang mga naunang problema ay tunay nang nasolusyunan at kung papalapit na nga ba sa aktwal na operasyon ang Starship sa bawat test flight.

Kung magtagumpay ang rocket sa deployment ng V3 satellites, pag-restart ng engines ng Starship, re-entry at controlled splashdown, makakamtan ng SpaceX ang halos kumpletong verification ng V3 configuration. Kung naging maayos ang ascent at satellite deployment ngunit nagkaaberya pa rin sa pagbabalik, may tiyak na halaga pa rin ang misyon sapagkat pinapatunayan nito ang kakayahan ng Starship na magdeploy ng totoong payload.

Ang hindi kanais-nais na resulta ay ang muling paglitaw ng engine ignition issue sa launchpad, o ang muling pag-ulit ng propulsion system problemang nakita sa ika-12 test flight. Ibig sabihin, hindi lang isang engine ang sangkot at kailangan pang i-check muli ng SpaceX ang propellant system, thermal environment, alarm logic o consistency ng hardware, at baka magresulta ng pagbagal ng mga susunod na test flights.

Naipatayo na ng SpaceX sa pamamagitan ng Falcon 9 ang pinakamatagumpay na commercial launch system sa buong mundo, at napalago ang Starlink bilang isang satellite internet network na may milyon-milyong users. Ang susunod na tanong: kailan magiging matured ang Starship, kailan ito kakayanin ang deployment ng V3 satellites, lunar transport at orbital computing infrastructure setup—iyon ang magtatakda kung kailan magbubukas ang panibagong yugto ng paglago para sa SpaceX.