Nagbanta si Trump sa Iran na kapag umatake ito sa isang barko ay bobombahin niya ang isang tulay o planta ng kuryente; nagbabala naman ang Iran na gaganti ito sa mga interes ng Amerika at "walang sinuman ang makakabenta ng langis".

Ang tensyon sa pagitan ng Estados Unidos at Iran ay patuloy na tumitindi sa landas ng “pag-atake sa mga barko—pagsira ng imprastraktura—paghihiganti sa mga interes ng Amerika—banta sa suplay ng langis.”

Ayon sa Xinhua News Agency, sinabi ni Pangulong Trump ng Estados Unidos noong Miyerkules, ika-22, na simula ngayon, tuwing magpapaputok ang Iran sa mga barko sa Strait of Hormuz, bobombahin at wawasakin ng Amerika ang isa sa mga tulay o planta ng kuryente ng Iran. Mariing tumugon ang militar ng Iran na kung aatakehin ng Amerika ang tulay o planta ng kuryente ng Iran, gaganti ang Iran sa pamamagitan ng pag-atake sa mga imprastrukturang pang-enerhiya at iba pang may kinalaman sa interes ng Amerika sa rehiyong iyon.

Sa araw ding iyon, sinabi ni Kalihim ng Estado Rubio ng Amerika na bukas pa rin ang Amerika sa pakikipag-usap sa Iran, ngunit kung patuloy na babantaan ng Iran ang kalayaan sa paglalayag sa Strait of Hormuz, magpapatuloy ang aksyong militar ng Amerika. Idiniin ng panig ng Iran na taglay nila ang kakayanan para “atakihin ang anumang gustong target” at hindi nila papayagan ang Strait of Hormuz na muling gamitin bilang kasangkapan na pangbanta sa Iran. Naglabas naman ng babala si Speaker ng Parliament na si Ghalibaf na higit na may epekto sa merkado: alinman sa lahat ay makakapagbenta ng langis o walang makakapagbenta.

Habang iniaabot ni Trump ang target mula sa pasilidad-militar patungo sa mga tulay, planta ng kuryente at iba pang imprastraktura, kitang-kitang tumataas ang antas ng lohika ng paghihiganti sa pagitan ng Amerika at Iran. Sinabi rin ng dating Foreign Minister ng Iran na si Mottaki na may kakayanan ang Iran na sakupin ang mga base militar ng Amerika sa Iraq, Kuwait at Bahrain at binalaan ang Ukraine na huwag magbigay ng drone sa mga bansang Gitnang-Silangan at Amerika, kung hindi, maaaring maging “lehitimong target ng pag-atake” ang mga pasilidad militar ng Ukraine pati na ang opisyal na tirahan ni President Zelensky.

Babala ni Trump sa Iran: Huwag magpaputok sa mga barko sa Strait of Hormuz—posibleng atakehin ang Tehran

Sa post ni Trump noong ika-22 sa social media, sinabi niyang kung magpapaputok ang Iran sa mga barko sa Strait of Hormuz, gamit man ang missile, rocket, drone o iba pang sandata, “bobombahin at wawasakin ng Amerika ang isang tulay o planta ng kuryente.”

Udyok pa ni Trump, maaaring ang target ay mismong nasa lungsod ng Tehran o malapit sa kabisera.

Ibig sabihin, pinalalawak ng Amerika ang banta ng pag-atake—mula lang sa target-militar, papunta na sa mga imprastraktura sa transportasyon at enerhiya.

Nagbitiw ng banta si Trump sa panahong katatapos lamang ang Central Command ng Amerika ng panibagong operasyon militar laban sa mga target ng Iran; ilang gabi na ring nagpapatuloy ang operasyon ng militar ng Amerika laban sa Iran. Pinahayag ng Amerika na layunin ng operasyon na pahinain ang banta ng Iran sa komersyal na paglalayag at kontrol sa Strait of Hormuz.

Ang Strait of Hormuz ang naging sentro at mitsa ng kasalukuyang tensyon ng Amerika at Iran.

Nanindigan ang Amerika na hindi dapat limitahan ng Iran sa pamamagitan ng puwersa, banta o paniningil ang internasyonal na komersyal na paglalayag; samantalang binigyang-diin ng Iran na ang seguridad ng Strait of Hormuz ay dapat pangunahan ng Iran at ang mga barkong dadaan ay kailangang makipag-ugnayan sa panig ng Iran.

Militar ng Iran: “Bakal na Paninindigan” sa kontrol ng Strait

Ayon sa ulat ng Xinhua News Agency na sinipi mula sa Tasnim News Agency ng Iran, sinabi ng isang opisyal ng militar ng Iran noong ika-22 na kung aatakehin ng Amerika ang tulay o planta ng kuryente ng Iran, gaganti ang Iran sa pamamagitan ng pag-atake sa pang-enerhiyang imprastraktura at iba pang may kinalaman sa Amerika sa rehiyong iyon.

Ayon sa kanya, dapat napagtanto na ng Amerika nitong nakaraang 10 araw na kaya ng Iran na atakihin ang anumang target na nais nitong atakihin.

Sinabi rin ng Iran na pagdating sa pagpapatupad ng kontrol sa Strait of Hormuz, taglay nila ang “bakal na paninindigan” at hindi nila papayagan na muling maging kasangkapan ng banta sa Iran ang nasabing kipot.

Ayon sa militar ng Iran, ligtas na makakatawid sa Strait of Hormuz ang mga barkong makikipag-ugnayan at makikibagay sa mga patakaran ng Iran; kung hindi, mariin nilang ipatutupad ang kontrol sa kipot.

Ibig sabihin, ang banta ni Trump ng “pantay na paghihiganti” ay agad tinutulan at tinapatan ng Iran.

Kung aatakehin ng Amerika ang tulay at planta ng kuryente ng Iran, posibleng targetin ng Iran bilang paghihiganti ang mga imprastrukturang pang-enerhiya, logistika militar at iba pang pasilidad ng Amerika sa rehiyon ng Gitnang-Silangan. Habang lumalawak ang posibleng mga target ng magkabilang panig, nagkakaroon ng panganib na lumawak pa ang sigalot—mula lamang sa usaping seguridad ng paglalayag sa Strait of Hormuz, maaari itong maapektuhan ang buong network ng imprastraktura ng Gulpo.

Speaker ng Iran: Kung hindi makakabenta ng langis ang Iran, wala ring makakabenta

Kumpara sa banta ng militar ng Iran ukol sa paghihiganti sa mga imprastruktura ng Amerika, ang pinakahuling pahayag ni Speaker Ghalibaf ng Iran ay tuwirang nagtataas ng panganib ng pandaigdigang krisis sa suplay ng langis.

Ayon sa ulat, nag-post si Ghalibaf noong ika-22 na malinaw ang lohika ng digmaang ito: alinman sa lahat ay makakapagbenta ng langis o wala kahit sino ang makakabenta. “Kung hindi kami makapagbenta ng langis sa sarili naming rehiyon, huwag asahan ng ibang bansa na magbenta rin sila,” aniya.

Idinagdag pa niya, kung hindi masisiguro ang seguridad ng Iran, wala ring ligtas na imprastraktura.

Kanyang bigyang-diin na nakasalalay ang seguridad ng Strait of Hormuz sa hindi pananatili ng militar ng Amerika sa rehiyon at inulit na ang kalagayan ng kipot ay hindi na babalik sa dati bago ang digmaan.

Ang pahayag na “Hindi na babalik sa dati ang Strait of Hormuz” ay nangangahulugan na ang mensaheng pinapadala ng Iran ay higit pa sa pansamantalang banta ng militar.

Sa pananaw ng Iran, kahit pa humupa ang sigalot militar, maaaring magbago ng matagal ang tuntunin sa paglalayag, presensya ng militar, at pattern ng transportasyon ng enerhiya sa Strait of Hormuz.

Rubio: Bukas pa rin ang Amerika sa negosasyon, pero dapat harapin ang “kinahinatnan” ng paglabag

Kasabay ng matinding banta ni Trump, sinabi ni Secretary of State Rubio noong ika-22 sa Pilipinas sa sidelines ng pagpupulong ng ASEAN na bukas pa rin ang Amerika sa pakikipag-usap sa Iran, basta't tuparin ng Iran ang mga napagkasunduang obligasyon.

Binalaan ni Rubio na kung patuloy na babantaan ng Iran ang kalayaan sa paglalayag sa Strait of Hormuz, magpapatuloy ang aksyong militar ng Amerika.

“Handa kaming makipag-usap, pero kung patuloy na lalabag ang Iran sa kasunduan, dapat nilang harapin ang kahihinatnan,” ani Rubio.

Idinagdag niya na may ilang bansa na nagpahayag na handang tumulong sa pagpapanatili ng kaligtasan ng komersyal na paglalayag sa Strait of Hormuz ngunit dahil sa mga proseso ng pambansang batas o kawalan ng pahintulot ng mga internasyonal na organisasyon, hindi pa sila pormal na nakakalahok.

Ayon pa kay Rubio, hindi kinakailangan ng Amerika ang partisipasyon ng mga bansang ito ngunit magiging “kapaki-pakinabang” kung sasama sila, lalo na yung may kakayahan sa mine clearing at iba pa. Binanggit din ni Rubio na malaking bahagi ng langis at enerhiyang dumadaan sa Strait of Hormuz ay patungong Asya kaya’t may interes din ang mga bansang Asyano na makilahok sa pagpapanatili ng kaligtasan ng ruta.

Sa usapin tungkol sa Tsina, sinabi ni Rubio na hayagang tinututulan ng Tsina ang pagpataw ng bayarin sa komersyal na paglalayag o limitasyon sa kalayaan sa paglalayag at ito ay “napakahalaga.” Tungkol naman sa mga ulat na maaaring magbigay ang Russia ng impormasyon sa Iran ukol sa mga target, hindi direktang sinagot ito ni Rubio.

Kapansin-pansin, sabay pinaigting ni Rubio ang paratang na nagpapadala ang Iran ng mga miyembro ng Islamic Revolutionary Guard Corps sa Yemen at tinuro na ang mga kilos ng Iran ay nagpapalala sa panibagong tensyon sa pagitan ng Saudi Arabia at Houthi group.

Ibig sabihin, sa pananaw ng Amerika, ang galaw ng Iran sa Strait of Hormuz at ang pagkilos ng Houthi group sa Red Sea ay naglalagay ng mas malaking presyur sa rehiyon.

Dating Foreign Minister ng Iran: “May kakayahan ang Iran na agawin ang mga base-militar ng Amerika sa rehiyon ng Gulpo”

Hindi lamang natatapos ang mariing pahayag ng Iran sa usapin ng Strait of Hormuz.

Ayon sa CCTV, tumugon si Mottaki, dating Foreign Minister ng Iran at kasalukuyang mambabatas ng Islamic Consultative Assembly, sa pagbabanta ng Amerika ng ground operation laban sa Iran at sinabing may sapat na kakayahan sa ground combat ang Iran at kayang agawin ang mga base militar ng Amerika sa Iraq, Kuwait at Bahrain.

Dagdag pa ni Mottaki, posible ring suportahan ng mga lokal na mamamayan ang kilos ng tropang Iranian.

Kapag naisakatuparan ang banta bilang aktwal na pagkilos-militar, nangangahulugan ito ng pag-akyat ng panganib ng Amerika-Iran conflict—mula airstrikes, missile at drone confrontation, patungo sa direktang pagbabanta sa mga base-militar ng Amerika sa Gulf region.

Sa ngayon, malaki ang deployment ng Amerika sa rehiyon ng Gulpo: ang mga pasilidad-militar sa Iraq, Kuwait, Bahrain at iba pang bansa sa Gulpo ay mahalagang bahagi ng support at command network ng US military sa Gitnang-Silangan. Ipinakita na ng Iran ang kakayahan nitong umatake gamit ang missile at drone sa mga base-militar ng Amerika noon.

Babala ng Iran sa Ukraine: Ang pagbibigay ng drone ay magpapalista sa kanilang mga pasilidad bilang target

Binalaan din ni Mottaki ang Ukraine.

Ayon sa CCTV, sinabi niyang hindi dapat magpatuloy ang Ukraine sa pagbibigay ng drone sa mga bansang Gitnang-Silangan at Amerika, kung hindi, ang kanilang mga pasilidad-militar pati ang opisyal na tirahan ni President Zelensky ay maaaring maging “lehitimong target ng pag-atake.”

Pinalawak pa ng pahayag na ito ang saklaw ng mga hayagang banta ng Iran.

Sa pananaw ng Iran, anumang bansa na magbibigay ng suporta militar, direkta man o hindi tuwiran, sa Amerika at mga kaalyado nito, ay magiging potensyal na target ng Iran. Ipinapakita rin nito na sinusubukan ng Iran na hadlangan ang mas maraming bansa na makilahok sa galaw militar ng Amerika sa Gitnang-Silangan sa pamamagitan ng pagpapalawak ng kinatatakutang target.

Gayunman, ang pahayag ni Mottaki ay personal niyang opinyon bilang dating Foreign Minister at kasalukuyang mambabatas, at hindi nangangahulugan na nagpasya na ang pamahalaan ng Iran ng opisyal na aksyon militar. Subalit dapat pagmasdan kung ang ganitong mga banta ay maisasama sa aktwal na patakarang militar at diplomasya ng Iran.

Patuloy ang presyur sa posibilidad ng Amerika-Iran na usapan, magiging “trigger” ng eskalasyon ang Strait of Hormuz

Habang tumitindi ang pagbabantang militar, lalo ring sumisikip ang espasyo para sa diplomasya ng Amerika at Iran.

Nauna nang sinabi ni Trump na “nananabik na makipagkita” ang Iran, ngunit hindi interesado ang Amerika sa usapan hangga't hindi handa ang Iran sa “makabuluhang pag-uusap.” Pinaalalahanan naman ni Rubio noong ika-22 na hindi isinara ng Amerika ang pintuan ng negosasyon, pero hindi hihintuin ng US ang military action kahit pa sabihing bukas ang Iran sa usapan.

Ang problema, may malaking hidwaan sa kung ano ang “prerequisite ng negosasyon” ayon sa dalawang panig.

Hiniling ng Amerika na itigil ng Iran ang pagbabanta sa kalayaan ng paglalayag sa Strait of Hormuz at sundin ang mga patakaran ng Amerika; samantalang iginiit ng Iran na mismong military action ng Amerika ang ugat ng kawalang-seguridad sa rehiyon at iginiit din ang kanilang karapatan na manguna sa Strait of Hormuz.

Sa ganitong situwasyon, anumang pag-atake sa barko sa Strait of Hormuz ay maaaring mag-trigger ng ipinagbabanta ni Trump na pag-atake sa mga imprastraktura; habang ang anumang atake ng Amerika sa tulay at planta ng kuryente ng Iran ay maaaring magdulot ng karagdagang paghihiganti ng Iran sa mga imprastraktura ng Amerika at mga kaalyado nito.

Nabubuo na ang isang mapanganib na cycle ng pag-eskalate ng Amerika-Iran conflict: pag-atake sa shipping—pag-atake militar—paglawak ng target sa imprastraktura—mas malawak na paghihiganti sa rehiyon.

Para sa enerhiya market, ang patuloy na pagtaas ng panganib sa Strait of Hormuz ay nangangahulugan ng matinding kawalang-katiyakan sa pandaigdigang suplay ng langis at natural gas. Kapag ang kipot ay umabot na sa punto ng malawakang military confrontation mula sa simpleng aberya sa shipping, malaki ang magiging epekto nito hindi lamang sa relasyon ng Amerika at Iran kundi pati na rin sa pandaigdigang presyo ng enerhiya, inflation expectations, at financial markets.