Maaaring Gawing Hindi Masisira at Hindi Mapapansin ang Badyet ng Pilipinas ng Blockchain

Ang Senador ng Pilipinas na si Bam Aquino ay nagmungkahi ng isang inisyatiba sa batas upang iimbak ang pambansang badyet ng bansa sa isang blockchain upang mapahusay ang transparency at pananagutan sa paggastos ng pamahalaan. Sa kanyang pagsasalita sa Manila Tech Summit 2025, binigyang-diin ni Aquino kung paano magagawa ng blockchain-based budgeting na makita ng publiko ang bawat pisong inilaan. Ipinunto niya na ang panukala ay mag-iintegrate ng badyet at mga transaksyon ng pamahalaan sa isang blockchain platform, na inilarawan niyang posibleng unang ganito sa buong mundo [1]. Plano ng senador na ihain ang panukalang batas sa loob ng ilang linggo, bagaman wala pang pormal na panukala na naipapasa sa oras ng pag-uulat [2].

Ang inisyatiba ay nakabatay sa umiiral nang blockchain-based system ng Department of Budget and Management (DBM), na kasalukuyang nagtatala ng piling mga dokumentong pinansyal. Kilala bilang BayaniChain, ang lokal na kumpanyang nasa likod ng blockchain platform ng DBM, ay nakabuo ng sistema kung saan ang mahahalagang dokumento ng badyet, tulad ng Special Allotment Release Orders (SAROs) at Notices of Cash Allocation (NCAs), ay inilalathala at bineberipika sa isang public blockchain [2]. Ginagamit ng sistemang ito ang Polygon’s Proof-of-Stake network bilang consensus at transparency layer, na nag-aalok ng scalable at secure na balangkas para sa on-chain budget management. Sinabi ni Paul Soliman, CEO ng BayaniChain, na bagaman hindi ganap na solusyon sa korapsyon ang teknolohiya, lumilikha ito ng hindi nabuburang tala na nagsisiguro ng pananagutan mula sa mga opisyal ng pamahalaan.

Ang panukala ni Aquino ay kaayon ng lumalaking pandaigdigang uso ng mga ahensya ng pamahalaan na nagsasaliksik ng blockchain para sa transparency at pagpigil sa pandaraya. Noong Hulyo, inilunsad ng pamahalaan ng Pilipinas ang isang blockchain-based document validation system sa Polygon network, sa kabila ng partial outage sa parehong araw. Pinangunahan ang inisyatiba ng Blockchain Council of the Philippines (BCP), na nakipagtulungan sa Department of Information and Communications Technology mula 2023 upang itaguyod ang lokal na paggamit ng blockchain. Ipinahayag ni BCP founder Donald Lim ang kumpiyansa na maaaring maging blockchain capital ng Asia ang Pilipinas [1].

Samantala, ang mga katulad na inisyatiba ay nagkakaroon ng momentum sa internasyonal. Inanunsyo ng U.S. Department of Commerce ang mga plano na ilathala ang economic data, kabilang ang GDP figures, sa isang blockchain. Ang inisyatiba, na bahagi ng mas malawak na pagsisikap na gawing moderno ang data infrastructure, ay naglalayong magbigay ng tamper-proof na tala ng opisyal na estadistika. Binanggit ng mga opisyal mula sa Bureau of Economic Analysis (BEA) at National Institute of Standards and Technology (NIST) ang hindi nabuburang katangian at transparency ng blockchain bilang mga pangunahing bentahe para sa integridad ng datos ng pamahalaan [4]. Hindi lamang ang U.S. ang sumusulong sa ganitong mga hakbang—kamakailan ay naglunsad ang Vietnam ng pambansang blockchain platform upang beripikahin ang mga digital na transaksyon, habang ang India ay nag-digitize ng mga talaan ng lupa sa Avalanche blockchain [1].

Sa Pilipinas, ang pagtulak para sa on-chain governance ay sinusuportahan ng parehong pampubliko at pribadong sektor. Malugod na tinanggap ng lokal na media at mga eksperto sa teknolohiya ang inisyatiba, na tinitingnan ito bilang isang mahalagang hakbang upang mabawasan ang korapsyon at mapataas ang tiwala ng publiko sa mga operasyon ng pamahalaan. Gayunpaman, ang tagumpay ng panukala ay nakasalalay sa suporta ng lehislatura at teknikal na kakayahan ng pagpapalawak ng umiiral na mga blockchain system upang hawakan ang buong pambansang badyet. Sa potensyal na gawing global leader ang Pilipinas sa blockchain-based governance, ang panukalang hakbang ay maaari ring magsilbing modelo para sa ibang mga bansa na nagnanais gamitin ang decentralized technologies para sa transparency at pananagutan.