ABŞ dövlət istiqrazlarının yenidən alınması üzrə "qeyri-adi addım" qısa müddətə effekt verdi, uzunmüddətli istiqrazların satış dalğası yenidən başlayıb, 30 illik istiqrazların gəlirliliyi müdaxilə öncəsi yüksək səviyyə olan 5.27%-ə qayıtdı.

Investing.com Azərbaycan xəbər verir ki, Amerika uzunmüddətli dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi bu yaxınlarda Maliyyə naziri Skott Bessentin ötən ay gözlənilmədən geri alım proqramını genişləndirməzdən əvvəlki səviyyələrə yenidən qalxıb. Həmin vaxt Bessent bu addımla gəlirliliyin yüksəlişinin qarşısını almağa çalışırdı və bu strategiya bir müddət effektiv oldu, lakin dünya bazarlarını bürüyən satış dalğası hökumətin borclanma xərclərini yenidən artırdı. Bu həftənin çərşənbə axşamı (1 sentyabr) etibarilə, 30 illik ABŞ istiqrazlarının gəlirliliyi 5,27%-ə çatıb ki, bu da məhz 19 avqustda Bessentin proqramı genişləndirməzdən əvvəlki səviyyəyə bərabərdir. Kredit faizləri üçün əsas göstərici kimi çıxış edən 10 illik istiqrazların gəlirliliyi isə həmin vaxtdan bəri 10 bazis bəndindən çox artaraq təxminən 4,8%-də tərəddüd edir.

Bazarın hərəkəti aydın bir siqnal verir: İnvestorlar artan federal borc və davam edən yüksək inflyasiya ilə bağlı ciddi narahatlıq yaşadığı bir şəraitdə, yalnız planlaşdırılmamış kiçik həcmdə geri alım tədbiri heç də kifayət etmir.

Bank of America-nın ABŞ faiz strategiyası rəhbəri Mark Kaban deyir: “Faiz bazarı heç bir əhəmiyyətli enişi qoruyub saxlaya bilmir, investorlar müddəti uzatmaq üçün daha yüksək risk mükafatı tələb edirlər.”

Əsas 10 illik ABŞ istiqrazlarının gəlirliliyi 4,80%-ə yüksəlib və bu, 2025-ci ilin yanvarından (Trump Ağ Evə qayıtmazdan əvvəl) bəri ən yüksək səviyyəsidir. FED-in son siyasət gözləntilərinə ən həssas olan 2 illik gəlirlik çərşənbə axşamı 6 bazis bəndi artaraq 4,40%-ə çatıb; treyderlər hazırda FED-in bu aykı iclasında 2023-dən bəri ilk dəfə faiz artımına başlama ehtimalını təxminən 70% qiymətləndirirlər. 30 illik istiqraz gəliri isə, yenə də Maliyyə Nazirliyinin müdaxiləsindən əvvəlki son 19 ilin pik göstəricisindən bir qədər aşağı qalır.

Bu təzyiq artıq qlobal uzunmüddətli istiqrazlara da təsir edir və səbəb yenə də neft qiymətləri ilə bağlı inflyasiya təzyqləri və dövlət xərclərinə dair narahatlıqlardır. Almaniyanın 30 illik gəlirliliyi 2011-dən bəri maksimuma çatıb, Böyük Britaniyanın isə 1998-dən bəri görünməyən səviyyəyə qalxıb. Avstraliyanın 30 illik istiqraz gəliri də rekord səviyyədədir, Bloomberg-in qlobal suveren istiqraz indeksi gəlirliliyi isə son iyirmi ilin maksimumunu göstərir.

“Geri alım, gəlirliliyi struktur olaraq azaltmaq üçün lazım olan fundamental işin əvəzi deyil. İnkişaf etmiş bazarlar indi daha yüksək real faiz dövrünə daxil olur, bunun arxasında daha güclü nominal iqtisadi artım, yüksələn neytral faiz dərəcələri, böyük miqyaslı AI ilə bağlı investisiyalar və məhsuldarlığın artması, eləcə də özəl sektorun emissiya həcminin artması ABŞ dövlət istiqrazlarına rəqabəti artırır. Bu da geri alım siyasətinin qarşısında ciddi maneə yaradır,”– deyə makrostrateq qeyd edir.

Əlbəttə, bu, o demək deyil ki, Maliyyə Nazirliyinin səyləri tamamilə nəticəsizdir. Genişləndirilmiş geri alım planı yalnız 9 sentyabrda rəsmən başlayacaq və nəticədə alınacaq istiqrazların həcmi isə hələ dəqiq məlum deyil. Nazirliyin bəyanatında yalnız əməliyyatın "ən azı ikiqat" artırılacağı yazılıb, dəqiq məbləğ göstərilməyib.

Bir neçə bazar göstəricisi də göstərir ki, bu müdaxilə olmasaydı, ABŞ-ın uzunmüddətli borclanma xərcləri indiki səviyyədən də yüksək ola bilərdi. Məsələn, elan edildiyi gündən bəri, ABŞ istiqrazları eyni müddətli faiz dərəcəsi svoplarına nisbətən daha yaxşı performans göstərir və uzunmüddətli istiqraz gəlirliliyi də bu müddət ərzində qısa müddətli istiqrazlardan az artıb.

Bessentin özü isə son dəyişikliklərə görə narahat deyil. O, daha əvvəl bu addımı bazardan ayrılan, nizamsız davranan prosesi yenidən normala yönəltmək cəhdi kimi təsnif etmişdi. Bu həftə CNBC-yə verdiyi müsahibədə bildirib: “Düşünürəm hər şey qaydasındadır, bazar elə bazardır.”

Lakin gəlirliliyin artımı məhz Bessentin qarşılaşdığı çətinlikləri bir daha önə çıxarır – o, daha əvvəl Maliyyə Nazirliyinin faizləri cilovlamaq üçün "geniş imkanlar toplusu"na sahib olduğunu qeyd etmişdi. Gəlirliliyin aşağı salınması və bununla da ipoteka və digər kredit faizlərinin azadılması, ötən ilin əvvəllərindən etibarən Trump administrasiyasının əsas məqsədi olub. Lakin investorlar vurğulayırlar ki, hökumətin iri həcmli xərcləri, vergi endirimləri, tariflər və İranla qarşıdurma faktiki olaraq əks nəticə göstərir.

Pantera Capital Management-in təsisçisi və idarəedici partnyoru Dan Morehead Bloomberg TV-yə bildirib: “Blöf yalnız o halda işləyir ki, stol ətrafında heç kim sənin blef etdiyini bilməsin. Düşünürəm ki, bu səfər əks tə’sir göstərdi.”