Wall Street-in “səhm seçimi əfsanəsi” solmağa davam edir: son on ildə yalnız 13% indeksdən daha yaxşı nəticə göstərib

Verilər bir daha sübut edir ki, aktiv səhmlərin seçimi parıltısını itirir. Son on ildə ABŞ-da aktiv idarə olunan böyük səhm fondlarından yalnız az bir hissəsi indeksləri üstələyib — bu, Wall Street-in ən son verilərinin cavabıdır.

15 avqustda Morningstar-ın ən son məlumatlarına görə, bu ilin 30 iyununa qədər son on ildə, ABŞ aktyv idarə olunan böyük səhm fondlarının yalnız 13%-i xərclər çıxıldıqdan sonra əsas passiv fondları üstələyə bilmişdir. Hətta son bir ildə, bu qısa zaman pəncərəsində də, üstələmə payı yalnız 27% olub; üçdə bir hissədən də azdır.

Eyni zamanda, bu il aşağı xərcli passiv ETF-lərə xalis girişin ilk dəfə 1 trilyon dollara çatması gözlənilir, aktiv fondların bazar payı isə davamlı şəkildə azalır.

Vəsaitlər davamlı çıxır, aktiv fondlar “qan itirmə” vəziyyətindədir

Aktiv idarə olunan fondların xərcləri on illərdir ki, aktivlərin idarə olunması sektorunun əsas mənfəət mənbəyi olub. Amma 2015-ci ildən bəri vəsaitlər hər il ardıcıl xalis şəkildə çıxır.

State Street Global Advisors SPDR America tədqiqat rəhbəri Matthew Bartolini açıq deyir: “Əgər aktiv səhmlərin idarə olunan birgə fondlarını nəzərdən keçirsəniz, 2015-ci ildən bəri hər il davamlı xalis çıxış var. Bu, davam edən uğursuzluq trendidir — yeganə müqayisə edə biləcəyimiz, demək olar ki, New York Jets (NFL-in həmişə sonuncu olan komandası) ilədir.”

Vəsait axını əsaslı şəkildə dəyişib. Investment Company Institute-un məlumatlarına görə, indeks izləyən fondların ümumi aktivləri 2020-ci ildə ilk dəfə aktiv fondlarla bərabərləşib, indi isə onların 2 dəfə çoxudur. Halbuki 2007-ci il maliyyə böhranından əvvəl aktiv səhmlərin fondlarının aktivləri passiv strategiyaların üç dəfədən çoxu idi.

Wall Street “səhm seçmə dövrü”nü təbliğ edir, amma verilər inandırıcı deyil

Performansın təzyiq altında olmasına baxmayaraq, Wall Street-in marketinq vədləri dayanmayıb.

Çoxlu şirkətlər yaxın zamanda bazar proqnozlarında aktiv investisiya məntiqini vurğulayıblar: yüksək faiz dərəcəsi “ucuz pulun hamını yuxarı qaldırdığı dövr”ə son qoyur, AI dalğası böyük qalib və məğlublar yaradacaq, bu səbəblə səhm seçimi əhəmiyyətli olur.

T. Rowe Price bildirir: “Bazar şəraiti artıq aktiv investisiyaya əlverişli vəziyyətə çevrilib.” Janus Henderson qeyd edir ki, AI “aktiv səhm seçiminin daha da vacib olmasına” səbəb olur. Jefferies-in baş direktoru Rich Handler, son vaxtlarda müştərilərə yazdığı məktubda deyir: “Aktiv idarəçilər nəhayət prosesə qoşula və passiv qazananların sırasına daxil ola bilərlər.”

Bu fikir tam əsasız deyil. Bu il birjalarda fərdi səhmlər arasında fərqlilik (“dispersion”) son onilliklərin ən yüksək səviyyəsinə çatıb — nəzəri olaraq, bu, aktiv səhmlərin seçiminin aşağı xərcli indeks investisiyasını üstələməsi üçün ideal şəraitdir.

Lakin reallıqda S&P 500 və Nasdaq 100 indeksləri qiymətlərlə çəkilir, bir neçə super ulduz şirkətin əlavə gəliri bütün performansa dominantlıq edir. Dow Jones Market Data-ya görə, S&P 500-un ilk on səhm komponenti bu gün indeksin ümumi kapitalizasiyasının 40%-dən çoxunu təşkil edir — bu, 1960-cı ildən bəri ən yüksək cəmləşmənin göstəricisidir.

Yüksək cəmləşmə, aktiv fond menecerləri “risk etməyə cəsarət etmirlər”

Yüksək cəmləşmiş indeks strukturu aktiv fond menecerlərini çətin duruma salır.

Dünyanın ən böyük aktiv fond idarəçi şirkətlərindən biri olan Capital Group-un məhsul rəhbəri Holly Framsted izah edir: “Bu cəmləşmə, əksər investisiya portfeli üçün həddindən artıq ekstremal hesab edilir. Bunu başa düşmək lazımdır ki, əgər siz bu mövzu istiqamətində səhv qiymətləndirmə etsəniz, riski çox böyükdür.”

O, həmçinin əlavə edir ki, investorlar aktiv və passiv investisiya nəticələrini müqayisə edərkən, diversifikasiya səviyyəsini və ümumi portfel riskini nəzərə almalıdırlar.

Başqa sözlə, aktiv fond menecerləri texnoloji nəhənglərin artdığını görməzlik etmirlər, lakin riskləri bu qədər cəmləşdirməyə cəsarət etmirlər — əgər yanlış yönəlsələr, nəticəsi ağır olar.

Obligasiyalar istisnadır

Bütün aktiv idarə strategiyaları zəif performans göstərmir. Obligasiya sahəsi aydın bir işıq nöqtəsidir.

Morningstar məlumatlarına görə, son bir ildə ən böyük aktiv idarə olunan orta müddətli əsas obligasiya fondlarının 66%-i əsas fondu üstələyib və bu üstünlük artıq ardıcıl üç ildir davam edir. Aktiv sabit gəlirli ETF-lərin artımı da passiv sabit gəlirli fondları üstələyir.

State Street-in Bartolini məsləhət görür ki, aktiv idarə etməyi düşünən investorlar böyük səhm fondları xaricindəki sahələrə baxmalıdırlar: “Siz ETF-lərlə bazar beta-sını çox aşağı xərclə və vergi səmərəliliyilə əldə edə bilərsiz, sonra aktiv büdcənizi əlavə imkanların ola biləcəyi yerlərdə istifadə edin, məsələn, sabit gəlirli fondlar.”