Dưới áp lực bầu cử, Trump tiếp tục tung 8 tỉ USD trợ cấp diesel nhằm giành phiếu bầu tại các bang nông nghiệp

Chính quyền Trump đã công bố một kế hoạch trợ cấp nông nghiệp mới nhằm giảm nhẹ tác động của giá dầu cao đến sản xuất nông nghiệp, động thái này phản ánh áp lực chính trị của Đảng Cộng hòa tại các bang nông nghiệp chiến địa trước kỳ bầu cử giữa kỳ.

Theo Reuters ngày 20 đưa tin, Trump đã thông báo tại buổi vận động tranh cử ở bang Kansas hôm thứ Hai rằng, Bộ Nông nghiệp Mỹ sẽ triển khai một dự án mới mang tên "Chương trình cứu trợ nhiên liệu mùa thu hoạch", cung cấp 8 tỷ USD cho nông dân để bù đắp chi phí diesel của mùa thu hoạch này. Bộ Nông nghiệp sau đó xác nhận, số tiền này sẽ được phát theo hình thức thanh toán một lần và được xác định là biện pháp cứu trợ ngắn hạn trước "biến động thị trường tạm thời và chi phí sản xuất tăng cao". Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp cũng nêu rõ, chương trình này chỉ hỗ trợ "tỷ lệ phần trăm" cho nông dân dựa trên công thức thống nhất, chỉ áp dụng cho "một phần tổn thất mô hình" trong năm mùa vụ 2026, không phải bồi thường toàn bộ chi phí.

Đây là một trong hàng loạt cam kết tài chính mà Trump đưa ra dày đặc trước kỳ bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Hiện tại Đảng Cộng hòa giữ đa số mỏng ở cả Thượng viện và Hạ viện, nhưng tỷ lệ ủng hộ của Trump vẫn thấp do giá nhiên liệu tăng bởi chiến tranh giữa Mỹ-Israel với Iran và áp lực chi phí sinh hoạt gia tăng. Kế hoạch trợ cấp diesel trị giá 8 tỷ USD được dư luận rộng rãi nhận định là chiến lược củng cố lá phiếu tại các bang nông nghiệp.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, khoản 8 tỷ USD này sẽ được quản lý và cấp phát qua Farm Service Agency trực thuộc, hướng đến tất cả các nông dân trên toàn quốc với khoản thanh toán một lần, nhằm giúp họ đối phó với áp lực chi phí diesel tăng cao trong mùa thu hoạch.

Tuy nhiên, phạm vi hỗ trợ của kế hoạch này rõ ràng còn hạn chế. Bộ Nông nghiệp xác nhận, tiêu chuẩn thanh toán sẽ được áp dụng theo công thức thống nhất, phân bổ theo tỷ lệ, chỉ nhằm bù đắp "một phần tổn thất mô hình" trong năm mùa vụ 2026, chứ không phải bồi thường toàn bộ chi phí nhiên liệu thực tế. Điều này đồng nghĩa với việc những chủ thể sản xuất nông nghiệp có mức chi phí diesel lớn sẽ nhận được hỗ trợ thực tế thấp hơn kỳ vọng.

Bối cảnh kinh tế vĩ mô dẫn đến kế hoạch trợ cấp này là: cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran tiếp tục đẩy giá dầu toàn cầu lên cao, giá dầu Brent hiện vào khoảng 110 USD/thùng, chi phí diesel cho sản xuất nông nghiệp tăng mạnh và trực tiếp thu hẹp lợi nhuận của nông dân Mỹ.

Về mặt chính trị, Đảng Cộng hòa đang nỗ lực giữ các ghế đại diện bang nông nghiệp cạnh tranh gay gắt tại Thượng viện. Đầu tháng này, Trump đã ký sắc lệnh hành pháp mở rộng kênh tiếp cận diesel miễn thuế; kế hoạch 8 tỷ USD lần này là sự tiếp nối cho chuỗi biện pháp trợ cấp năng lượng đó.

Trợ cấp diesel trị giá 8 tỷ USD chỉ là một trong những cam kết tài chính mà Trump liên tục tung ra trong giai đoạn nước rút của bầu cử giữa kỳ. Trước đó, ông đã đề xuất nếu Đảng Cộng hòa giữ quyền kiểm soát Quốc hội sau bầu cử, sẽ phát séc tiền mặt 5,000 USD cho tất cả người trưởng thành; đầu tháng này ông còn thông báo sẽ phát trợ cấp một lần 90 USD cho hơn 20 triệu người tham gia Medicare.

Tuy nhiên, loạt cam kết trên đều vấp phải sự nghi ngờ ở nhiều mức độ. Theo Reuters đưa tin, kế hoạch phát séc 5,000 USD đã vấp phải sự skepticism (hoài nghi) rộng rãi từ các nhà phân tích, kinh tế học và một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa. Dư luận tập trung vào vấn đề cốt lõi: với bối cảnh tài chính công vốn đã căng thẳng, tính khả thi và bền vững thực tế của những kế hoạch chi tiêu này là bao nhiêu.