Chạy tháo thân! Quỹ phòng hộ bán hết lượng mua ròng trong hai năm chỉ trong một tuần, Goldman Sachs cảnh báo: Việc giảm đòn bẩy có thể mới chỉ bắt đầu

Vị thế AI mà các quỹ phòng hộ tích lũy trong gần hai năm qua đã bị xóa sạch chỉ trong năm ngày giao dịch. Làn sóng bán tháo này với mức độ gay gắt và tốc độ cao đang khiến thị trường lo ngại về nguy cơ giảm đòn bẩy ở quy mô lớn hơn.

Theo báo cáo mới nhất từ Vincent Lin, lãnh đạo mảng môi giới Prime của Goldman Sachs, các quỹ phòng hộ đã liên tục bán ròng cổ phiếu AI toàn cầu trong năm ngày giao dịch từ ngày 8 đến 14 tháng 10, toàn bộ lượng mua ròng tích lũy từ đầu năm 2025 đã bị đảo ngược hoàn toàn—nói cách khác, mỗi giao dịch ròng được mua vào gần hai năm qua đã trở về số không chỉ trong một tuần.

Trong khi đó, số liệu sổ sách Prime của Goldman Sachs cho thấy, cổ phiếu toàn cầu bị "bán ròng mạnh mẽ", mức bán ròng một ngày đạt -2,1 độ lệch chuẩn theo tiêu chí nhìn lại một năm, Bắc Mỹ và châu Á mới nổi dẫn đầu xu hướng giảm, Hàn Quốc và Đài Loan trở thành thị trường tập trung bán ròng nhất.

Tác động trực tiếp của đợt bán tháo này đã thể hiện rõ ở nhiều thị trường. Chỉ số tổng hợp Hàn Quốc rơi vào thị trường gấu, Seoul kích hoạt cơ chế ngắt mạch, thị trường Đài Loan ghi nhận mức bán ròng của vốn ngoại lớn nhất lịch sử với khoảng 9,3 tỷ USD, nhiều ngân hàng trung ương châu Á buộc phải can thiệp tỷ giá. Quỹ đa chiều theo hướng TMT chịu lỗ 2,7% một ngày, sự biến động cực đoan ở mức -2,6 độ lệch chuẩn, lỗ lũy kế tháng 10 đã tăng lên 4,5%.

Hai năm mua ròng, năm ngày về số không

Quy mô bán tháo cổ phiếu AI lần này chỉ xếp sau đợt sụp đổ hồi tháng 7 năm nay trong dữ liệu lịch sử của Goldman Sachs. Theo dữ liệu Prime của Goldman Sachs, cổ phiếu AI toàn cầu (thành phần GSXGGLAI) bị bán ròng nhiều thứ hai trong một năm qua, tỷ lệ bán ra giữa phe mua và phe bán khoảng 3,5:1—điều này có nghĩa đợt bán tháo lần này chủ yếu do phe mua chủ động giảm vị thế, thay vì phe bán đẩy mạnh bán khống.

Nhìn từ đồ thị dòng chảy, vị thế ròng của quỹ phòng hộ trên danh sách AI (đường màu đen) đã giảm về mức đầu năm 2025, dòng tiền mua (đường màu xanh) liên tục giảm từ đỉnh cao tháng 2-3 năm nay, dòng tiền bán (đường màu đỏ) duy trì mức thấp khoảng -13% trong suốt kỳ. Biểu đồ của Goldman Sachs cho thấy rõ "quay đầu": toàn bộ chu kỳ mua ròng từ 2025 đến 2026 bị đảo ngược chỉ trong một tuần, trong khi phe bán liên tục tăng vị thế khi giá giảm.

Ngay tuần trước, Goldman Sachs còn nhấn mạnh vị thế ròng của các quỹ phòng hộ đối với Mag7 chiếm gần 22% tổng vị thế Mỹ, mức cao lịch sử. Năm ngày sau, cùng nhóm quỹ này đồng loạt tháo chạy.

Vị thế vẫn lớn, giảm đòn bẩy chưa dứt

Dù lực bán tháo tuần này rất mạnh, xét theo thời gian dài hơn thì vị thế AI vẫn cao, dư địa giảm đòn bẩy còn lớn.

Theo dữ liệu từ Goldman Sachs, tỷ lệ cấu hình ròng cổ phiếu AI toàn cầu so với giá trị ròng cổ phiếu đơn hiện tại là 26,1%, đã giảm từ đỉnh 31,7% đầu tháng 6, xếp ở vị thứ 49 phần trăm so với dữ liệu một năm—nhưng xếp thứ 83 phần trăm xét trên ba năm. Tỷ lệ giữa phe mua và phe bán của danh mục AI đã giảm từ đỉnh 4,34 tháng 6 xuống 3,27, ở mức thứ 7 phần trăm của năm qua nhưng vẫn ở thứ 64 phần trăm ba năm.

Nói ngắn gọn, dữ liệu một năm cho thấy vị thế đã được dọn sạch tương đối, nhưng dữ liệu ba năm cho thấy tổng thể quỹ phòng hộ vẫn đang vượt phân bổ đáng kể. Rachel Hu từ nhóm Goldman Sachs châu Á chỉ ra phản hồi giao dịch ở Đài Loan cho thấy mức "đầu hàng" trong đợt bán tháo này thấp hơn tháng 7, báo hiệu có thể còn lượng bán lớn phía sau.

Chỉ số vị thế TPM của bộ phận tình báo thị trường JPMorgan hiện ở khoảng vị thứ 46 phần trăm, vùng "trung tính", cao hơn nhiều so với đáy thứ 19 phần trăm cuối tháng 7, nghĩa là dư địa giảm đòn bẩy thêm vẫn còn trước khi các yếu tố công nghệ quan trọng xuất hiện.

Chuyển hướng phòng thủ: bán công nghệ, mua ngành thiết yếu

Đợt bán tháo này không chỉ giới hạn ở mảng AI mà cho thấy chuyển hướng phòng thủ toàn diện. Sổ sách Prime Goldman Sachs cho thấy 8 trên 11 nhóm ngành Mỹ bị bán ròng, công nghệ thông tin và công nghiệp dẫn đầu xu hướng giảm, tất cả phân ngành công nghệ thông tin—phần mềm, bán dẫn và thiết bị bán dẫn, dịch vụ CNTT—đều bị bán ròng.

Đồng thời, tỷ trọng mua vào của quỹ phòng hộ tập trung ở y tế và hàng tiêu dùng thiết yếu, Goldman Sachs đánh giá đây là "gia tăng biên độ phòng thủ". Giao dịch đầu phiên thứ Năm, y tế và hàng tiêu dùng thiết yếu tăng hơn 2%, hỗ trợ chỉ số Dow, ngược lại Nasdaq rơi về đáy gần một tháng, CoreWeave tiếp tục giảm 8,5%, chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm liên tiếp ngày thứ bảy, vốn hóa liên quan bốc hơi khoảng 2 nghìn tỷ USD.

Trong làn sóng "chảy máu" tập thể của các nhà quản lý quỹ con người, các quỹ định lượng trở thành kẻ thắng duy nhất. Quỹ đa chiều hệ thống toàn cầu tăng 0,5% trong ngày, lũy kế tháng 10 tăng 1,9%, lợi suất từ đầu năm đến nay dẫn đầu tất cả chiến lược với mức 21,7%.

Cấu trúc đòn bẩy yếu, rủi ro giảm đòn bẩy mạnh vẫn tồn tại

Dữ liệu về đòn bẩy giải thích tại sao bán tháo lần này lại khốc liệt như vậy. Tổng tỷ lệ đòn bẩy của sổ sách Prime Goldman Sachs chỉ giảm nhẹ 0,4 điểm phần trăm xuống 310,3%, ở vị thứ 72, 91, 94 phần trăm trong một, ba, năm năm—gần đỉnh năm năm. Tỷ lệ đòn bẩy ròng giảm 1,5 điểm phần trăm xuống 73,3%, tổng giảm tháng 10 là 4,3 điểm, đứng ở vị thứ 6 phần trăm của năm nay.

Logic của Goldman Sachs là: một quỹ có tổng đòn bẩy 310%, đòn bẩy ròng 73%, thì quy mô đã có thể bán lớn hơn nhiều so với con số vị thế ròng thể hiện. Khi vị thế lắm người mua (AI) và vị thế nhiều người bán cùng lúc có chuyển động đảo chiều, giảm đòn bẩy là lối thoát duy nhất, mà lối thoát thì rất hẹp, tất cả cùng lao về một cửa—chính là sự tái diễn kịch bản sụp đổ cuối tháng 7 vừa qua.

Rich Privorotsky từ mảng Delta-One của Goldman Sachs đã chỉ ra vấn đề trong báo cáo qua đêm: "Nhìn lại, giao dịch đau đớn là mua AI, bán trái phiếu. Bây giờ chúng ta thấy cả hai bên cùng đóng vị thế... Thị trường đang khám phá ra rằng nhu cầu tính toán có thể tăng theo cấp số nhân, nhưng nguồn vốn cung ứng cho nó thì không."

Goldman Sachs: Đây giống điểm khởi đầu hơn là kết thúc

Trọng tâm tranh luận của thị trường hiện tại là: đây là cơ hội mua, hay là khởi đầu cho cuộc giảm đòn bẩy lớn hơn?

JPMorgan nghiêng về khả năng đầu tư khi giá rẻ. Giao dịch lưu lượng của Goldman Sachs mấy ngày trước còn quan sát tín hiệu tích cực về mặt kỹ thuật cho cuối năm. Nhưng đánh giá tổng thể của Goldman Sachs thận trọng hơn: vị thế ròng AI xét trên ba năm vẫn ở vị thứ 83 phần trăm, tổng đòn bẩy ở thứ 94 phần trăm năm năm, vốn ngoại châu Á rút chạy với quy mô kỷ lục—tất cả tín hiệu này chỉ ra đợt giảm đòn bẩy hiện tại giống như điểm khởi đầu, chứ chưa phải hồi kết.

Các quỹ phòng hộ đã bán sạch toàn bộ vị thế AI mua vào từ năm 2025. Nhưng vị thế tích lũy năm 2023 và 2024 vẫn còn nguyên trên sổ sách.