Giá quặng sắt giảm kết hợp với chi phí tăng, BHP (BHP.US) cắt giảm 300 nhân viên tại mỏ ở Tây Úc

Ứng dụng tài chính Zhichong được biết, vào ngày 14 tháng 10, BHP (BHP.US) thông báo sẽ cắt giảm 300 vị trí tại mảng kinh doanh quặng sắt ở Tây Úc, để đối phó với áp lực kép đến từ việc giá quặng sắt giảm và chi phí vận chuyển, nhiên liệu tăng cao. Đợt cắt giảm này sẽ ảnh hưởng đến các mỏ South Flank, Mining Area C, Newman và Jimblebar tại khu vực Pilbara, nơi tổng số nhân viên vào khoảng 16.000 người. Công ty cho biết động thái này nhằm "đảm bảo mảng kinh doanh quặng sắt Tây Úc tiếp tục đóng góp quan trọng".

Người phát ngôn của BHP phát biểu trong tuyên bố rằng công ty sẽ tìm kiếm cơ hội việc làm khác cho các nhân viên bị ảnh hưởng. Sự kiện này tưởng như chỉ là một đợt quản lý chi phí bình thường, song đặt trong bối cảnh giá quặng sắt giảm kéo dài và vốn đầu tư ngành khai thác chuyển nhanh sang mảng đồng, ý nghĩa biểu tượng lớn hơn ý nghĩa tài chính.

Thời hoàng kim của quặng sắt đang dần rời xa, chuỗi truyền dẫn chi phí dài hơn kỳ vọng

Giá quặng sắt từ đầu năm đến nay đã giảm khoảng 14%. Điều đáng chú ý hơn là sự đảo ngược cấu trúc cung cầu: Dự án Simandou tại Guinea dự kiến đóng góp tăng thêm từ 20 triệu đến 25 triệu tấn vào năm 2026, với quy hoạch công suất trung hạn lên tới 120 triệu tấn mỗi năm, và tồn kho quặng sắt tại cảng Trung Quốc từng lên đến mức cao kỷ lục 179 triệu tấn. Nguồn cung liên tục tăng, nhưng phía cầu – sản lượng thép Trung Quốc – lại giảm theo xu hướng, chuyển dịch quặng sắt từ "thị trường người bán" sang "thị trường người mua".

BHP cho rằng việc cắt giảm nhân sự là do chi phí tăng cao, nguyên nhân xuất phát từ xung đột ở Trung Đông đã đẩy giá năng lượng lên, chi phí dầu diesel cũng tăng theo, kéo theo chi phí vận hành mỏ tăng. Dữ liệu công bố từ Rio Tinto cung cấp một chuẩn tham khảo: giá dầu diesel tăng mỗi 10 USD/thùng sẽ làm chi phí khai thác quặng ở Pilbara tăng khoảng 0,15 USD/tấn, chỉ riêng nửa đầu năm nay chi phí cho dầu diesel đã đội thêm khoảng 180 triệu USD.

Chi phí đơn vị Pilbara của BHP trong năm tài chính 2026 đã tăng 6%, đạt mức 19,66 USD/tấn. Việc cắt giảm 300 nhân sự ước tính giúp tiết kiệm khoảng 50 triệu USD mỗi năm, chưa bằng 0,2% EBITDA của tập đoàn, về bản chất đây là động thái phòng thủ tỷ suất lợi nhuận, chứ không phải cách cải thiện lợi nhuận thực.

Câu chuyện lớn được ẩn giấu ở mảng đồng, vai trò quặng sắt đang chuyển đổi

Chỉ hai tháng trước khi có tin cắt giảm nhân sự, BHP đã công bố một báo cáo tài chính mang ý nghĩa bước ngoặt: EBITDA cơ bản mảng đồng năm tài chính 2026 đạt 18,2 tỷ USD, lần đầu vượt mảng quặng sắt với 14,5 tỷ USD, chiếm 54% EBITDA cả tập đoàn. Ban lãnh đạo cũng nhấn mạnh rằng, trong tổng số vốn đầu tư trung hạn 11 tỷ USD mỗi năm, hơn một nửa sẽ dành cho các dự án khai thác đồng, mục tiêu đến năm tài chính 2035 sẽ tăng sản lượng đồng thêm 40% lên 2 triệu tấn mỗi năm. Vai trò của quặng sắt đang từ "động cơ lợi nhuận" chuyển thành "con bò tiền mặt" – duy trì sản lượng ổn định, hỗ trợ tài chính cho mở rộng mảng đồng, nhưng không còn là trọng tâm vốn đầu tư.

Kết quả đàm phán dài hạn về quặng sắt tiếp tục củng cố xu hướng này. Hợp đồng dài hạn năm 2026 giữa BHP và China Mineral Resources Group được ký trong phạm vi giá từ 80 đến 90 USD/tấn, tỷ lệ thanh toán bằng nhân dân tệ từ mức 30% trước đó tăng lên trên 50%, đồng thời lần đầu bổ sung chỉ số định giá nội địa bằng nhân dân tệ. Đối với các doanh nghiệp thép Trung Quốc, điều này đồng nghĩa chi phí mua vào giảm đáng kể; còn với BHP, khả năng linh hoạt định giá và biên lợi nhuận của mảng quặng sắt bị ràng buộc nhiều hơn, khách quan thúc đẩy đẩy nhanh vốn đầu tư sang mảng đồng.

Giá cổ phiếu BHP 12 tháng gần đây đã tăng khoảng 55%, định giá thị trường đã phản ánh kỳ vọng tăng trưởng mảng đồng và giả định giá quặng sắt ổn định. Với mức định giá hiện tại, bất kỳ sự tăng vượt kỳ vọng nào về chi phí đơn vị quặng sắt đều có thể thành rủi ro. Các chỉ số mà nhà đầu tư có thể theo dõi tiếp gồm: hướng dẫn chi phí WAIO trong báo cáo vận hành hàng quý có được duy trì hay không, liệu việc cắt giảm nhân lực tại Pilbara có khiến công đoàn phản ứng và rủi ro gián đoạn sản xuất, cũng như tiến độ thực tế vốn đầu tư cho các dự án đồng. Mỗi biến động 1 USD/tấn giá quặng sắt ảnh hưởng tới doanh thu của BHP tương đương gấp năm lần khoản tiết kiệm từ việc cắt giảm nhân sự lần này – giá vẫn là biến số cốt lõi quyết định năng lực sinh lời của mảng quặng sắt, và thông điệp của việc cắt giảm nhân sự có giá trị biểu tượng nhiều hơn tác động thực tế.