IMF cảnh báo: AI tái định hình 40% công việc, việc làm cho thanh niên trở nên lạnh nhạt

Theo tin từ Woofun AI, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế Kristalina Georgieva tại hội nghị thường niên tổ chức ở Bangkok đã phát ra cảnh báo kép: Trí tuệ nhân tạo (AI) tuy thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng sẽ ảnh hưởng đến 40% số việc làm, trong đó giới trẻ là đối tượng chịu tác động đầu tiên.

Đầu tư vào AI đang bù đắp các tác động tiêu cực của già hóa dân số, thúc đẩy kinh tế toàn cầu tăng trưởng với tốc độ khoảng 3% mỗi năm. Phát biểu này được đưa ra vào ngày khai mạc Hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới, dự kiến kéo dài đến ngày 18 tháng 10. Bà Georgieva cho biết, các nền kinh tế châu Á là những bên hưởng lợi lớn nhất, khi công nghệ AI có thể giúp GDP của các nền kinh tế phát triển tăng trưởng 0,5 đến 1 điểm phần trăm mỗi năm và các nền kinh tế mới nổi tăng 0,2 đến 0,8 điểm phần trăm. Cần làm rõ rằng, 1 điểm phần trăm là mức chênh lệch tỷ lệ tăng trưởng, tức nếu tỷ lệ ban đầu là 2%, sau khi tăng 1 điểm phần trăm sẽ lên thành 3%.

Mức tăng này đủ để bù đắp áp lực cơ cấu dân số. Theo dữ liệu tổng hợp từ Woofun AI, báo cáo tháng 7 chỉ ra bốn quốc gia xuất khẩu phần cứng AI ròng lớn là Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Thái Lan và Malaysia đều ghi nhận tốc độ tăng trưởng năm trên năm cao hơn dự báo quý I, trung bình cao hơn 4,4%; trong đó Hàn Quốc đạt mức tăng trưởng 7,5%, vượt xa dự báo 1,8% hồi tháng 4. Trong bài phát biểu tại Singapore, bà Georgieva cho biết phần cứng AI và các sản phẩm liên quan đã chiếm hơn 1/10 tổng thương mại hàng hóa toàn cầu, quy mô đầu tư dự kiến còn vượt cả xây dựng đường sắt hoặc lưới điện.

Tuy nhiên, chiến tranh Trung Đông đã đẩy giá năng lượng tăng cao, bản cập nhật tháng 7 đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 3%, thấp hơn mức 3,5% của năm 2025, và làn sóng công nghệ đang vượt qua phần lớn các quốc gia nằm ngoài chuỗi cung ứng.

Bà Georgieva ví AI như một “cơn sóng thần di chuyển chậm”, dự kiến cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến khoảng 40% vị trí việc làm trên toàn cầu, dẫn tới nhiều vị trí bị thay thế hoặc làm suy giảm chức năng. Đối với các nền kinh tế phát triển, mức độ tác động là khoảng 60%, còn các quốc gia thu nhập thấp là khoảng 23% - tỷ lệ thấp hơn chủ yếu do công nghệ chưa phổ cập. Người trẻ chuẩn bị bước vào thị trường lao động sẽ chịu ảnh hưởng mạnh nhất, vì AI đang thay thế các công việc mang tính lặp lại thường có ở vị trí đầu vào. Tổng thống Singapore Tharman Shanmugaratnam trong cùng tọa đàm cho biết, cơ hội việc làm đầu tiên cho sinh viên mới ra trường đã giảm, đồng thời cảnh báo rằng nếu các chính phủ không hành động, AI có thể mở rộng khoảng cách giữa các nền kinh tế phát triển và các nước đang phát triển.

AI còn có thể gây áp lực lên ngân sách công, do thu nhập chuyển từ lao động sang chủ sở hữu vốn, khiến chính phủ thất thu thuế. Chủ tịch Ngân hàng Thế giới Ajay Banga cho biết, tổ chức này đang hỗ trợ các công cụ “AI nhỏ” không phụ thuộc vào các mô hình ngôn ngữ lớn, được thiết kế riêng cho nông dân, phòng khám và trường học ở các thị trường mới nổi. Trong bài phát biểu tại Singapore, bà Georgieva cho biết bản thân tiến trình phát triển công nghệ AI cũng đang làm tăng lạm phát, đồng thời cảnh báo nhiều công ty AI lớn đang vay nợ nhiều để phát triển công nghệ, và nếu báo cáo tài chính xấu có thể gây lan truyền rủi ro ra toàn thị trường. Quỹ Tiền tệ Quốc tế sẽ công bố báo cáo “Triển vọng Kinh tế Thế giới” vào 9 giờ sáng ngày 13/10 theo giờ Bangkok (tức 10 giờ tối Thứ Hai giờ New York), đây là đợt điều chỉnh dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu 3% lần đầu tiên kể từ tháng 7.