Bảng lương phi nông nghiệp bất ngờ giảm, nhưng trái phiếu Mỹ lại không giảm: Điều mà phố Wall thực sự lo ngại đã đến

Số việc làm phi nông nghiệp mới tại Mỹ trong tháng 9 chỉ tăng 29,000, thấp hơn nhiều so với dự báo là 90,000, nhưng lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã phục hồi nhanh chóng hơn 10 điểm cơ bản lên 5.30% sau nhịp giảm ngắn, tạo thành một cú đảo chiều hình chữ V.

Một báo cáo việc làm bất ngờ đã làm giảm kỳ vọng tăng lãi suất ngắn hạn, nhưng không thể lay chuyển lợi suất dài hạn—nỗi lo thực sự của Phố Wall đã chuyển từ lần tăng lãi suất tiếp theo sang câu hỏi nan giải hơn: Nếu chi phí vay không giảm, nền kinh tế có thể trụ vững được bao lâu?

Bất động sản đóng băng, tín dụng tiêu dùng ngày càng khắt khe, chi phí vay cho những đối tượng có tín nhiệm thấp ở mức cao—các vết nứt trong môi trường lãi suất 5% đã xuất hiện, chỉ là đang bị che giấu bởi hào quang của các chỉ số cổ phiếu đầu ngành.

Báo cáo phi nông nghiệp gây sốc, thị trường trái phiếu chỉ phản ứng một nửa ngày

Bộ Lao động Mỹ công bố thứ Sáu cho thấy việc làm phi nông nghiệp tháng 9 chỉ tăng 29,000, thấp hơn mọi mức dự đoán; số liệu tháng 8 được điều chỉnh giảm từ 162,000 xuống 133,000, tỷ lệ thất nghiệp tăng nhẹ lên 4,2%, tốc độ tăng lương trung bình theo năm chậm lại còn 3,0%.

Ngay sau đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm giảm 10 điểm cơ bản trong ngày xuống 4,69%, hợp đồng tương lai S&P 500 tăng 0,8%, hợp đồng tương lai Nasdaq 100 tăng 1,1%. CME FedWatch cho thấy xác suất tăng lãi suất vào tháng 10 giảm từ 22% còn 17%. Kinh tế trưởng của Jefferies tại Mỹ, Thomas Simons, cho biết con số này “nên là chiếc đinh cuối cùng đóng nắp cho khả năng tăng lãi suất vào tháng 10”.

Nhưng bước ngoặt đến rất nhanh. Lợi suất kỳ hạn 10 năm phục hồi nhanh chóng từ đáy ngày ở 5,16%, trong phiên trưa tăng lên kiểm tra 5,30%, tiệm cận mức cao nhất kể từ năm 2002 là 5,34% được thiết lập vào thứ Năm. Cả tuần, lợi suất 10 năm tăng tổng cộng khoảng 12 điểm cơ bản, tăng liên tiếp tuần thứ năm; lợi suất kỳ hạn 2 năm lại giảm khoảng 3 điểm cơ bản sau 6 tuần tăng liên tiếp trước đó.

Diễn biến phân hóa giữa lãi suất ngắn và dài hạn cùng hướng đến một kết luận: số liệu phi nông nghiệp yếu làm giảm kỳ vọng lãi suất ngắn hạn, nhưng lạm phát, cung tài khóa và phần bù hạn vẫn giữ chắc lợi suất dài hạn.

Các nhà kinh tế học cho rằng số liệu bị bóp méo do yếu tố thời vụ. Theo Reuters, Lễ Lao động năm nay rơi vào cuối tháng, thường gây ra hiệu ứng thống kê thấp. Số người lần đầu xin trợ cấp thất nghiệp vẫn quanh mức thấp nhất trong 57 năm qua, các ngành y tế, xây dựng và sản xuất vẫn duy trì tăng trưởng việc làm ròng, chưa có dấu hiệu sa thải lớn. Giám đốc đầu tư mảng thu nhập cố định toàn cầu của American Century Investments, Charles Tan, cho hay:

“Điều này ở mức cận biên sẽ cho Fed thêm lý do để tạm hoãn chính sách. Tuy nhiên, chỉ cần một vài chỉ số lạm phát đột ngột tăng nóng, thị trường có thể quay lại với lập trường diều hâu.”

Phân hóa hình chữ K dưới lãi suất 5%

Nhà đầu tư cổ phiếu quan tâm nhất là tốc độ tăng của lợi suất, nhưng kinh tế cuối cùng phải chịu đựng mức lãi suất tuyệt đối kéo dài.

“Có sự tách biệt lớn giữa kinh tế thực và AI/chi tiêu vốn”, CIO của Hirtle & Co, Brad Conger nói. Lợi nhuận mạnh mẽ và làn sóng đầu tư cho AI giữ phần lớn chỉ số cổ phiếu ở mức cao kỷ lục—Nvidia trong phiên thứ Sáu lập đỉnh mới, vốn hóa hướng tới 6 nghìn tỷ USD, chỉ số Nasdaq 100 đóng cửa cũng lập đỉnh lịch sử. Tuy nhiên, bên dưới chỉ số, độ rộng thị trường đã thu hẹp. Ngành ngân hàng, công nghiệp, tiện ích bị giảm, chỉ số KBW ngân hàng giảm 2,78% trong tuần. Trong ba chỉ số lớn, chỉ có Nasdaq tăng 0,45% cả tuần, S&P 500 giảm nhẹ 0,27%, Dow Jones giảm 1,26%.

“Tôi không nghĩ có một điểm tới hạn mà mọi thứ đổ vỡ đột ngột, nhưng chúng ta đã ở vùng mà một số ngành bắt đầu chịu đau đớn”, Conger chỉ ra lĩnh vực bất động sản, ô tô, cho vay tiêu dùng và thẻ tín dụng.

Nancy Tengler từ Laffer Tengler Investments thì lạc quan hơn: “Đôi khi lợi suất tăng cũng là điều tốt.” Bà cho rằng nếu doanh nghiệp có thể vay với chi phí 5% mà tạo ra lợi nhuận 15-20%, “hãy làm việc đó cả ngày”. Quản lý quỹ Michael Alfaro từ Gallo Partners lưu ý khu vực tư nhân đang chi tiêu mạnh cho trung tâm dữ liệu, không dấu hiệu chậm lại, các doanh nghiệp gắn với AI/hàng không vũ trụ chịu lãi suất cao tốt hơn ngành truyền thống.

Rủi ro thực sự: Mức lãi suất cao kéo dài bao lâu

Hiện tại, kinh tế vẫn còn vùng đệm đối phó lãi suất cao.

Max Gokhman của Franklin Templeton cho biết đa số chủ nhà Mỹ có khoản vay thế chấp kỳ hạn cố định lãi suất trung bình khoảng 4%, cách ly tác động của lãi suất mới trong ngắn hạn; trong tổng số nợ doanh nghiệp phi tài chính Mỹ, chỉ khoảng 13% (~570 tỷ USD) đáo hạn vào 2027. Khoảng 300 tỷ USD tài trợ liên quan AI dự kiến chủ yếu thuộc doanh nghiệp đạt mức đầu tư, dòng vốn dồi dào, không nhạy cảm với chi phí vốn.

Nhưng vùng đệm cũng có hạn sử dụng.

“5% không phải là ngọn cỏ cuối cùng làm gãy lưng lạc đà, nhưng nó là bao tải nặng nữa trên lưng con lạc đà mệt mỏi. Nếu không trút bớt sức nặng, sụp đổ chỉ là vấn đề thời gian”, Gokhman nói. “Chúng ta đã thấy áp lực kinh tế thể hiện qua các dữ liệu việc làm và chỉ số niềm tin gần đây.”

Kịch bản nguy hiểm hơn là lạm phát tiếp tục đẩy lợi suất lên cao, trong khi tăng trưởng lại yếu đi. Xung đột Mỹ, Israel và Iran đẩy giá năng lượng tăng, giá dầu diesel đã đạt mức cao lịch sử; công suất lọc dầu ở Trung Đông và Nga giảm gây áp lực mới cho nguồn cung sản phẩm dầu—G7 công bố ngày thứ Sáu sẽ phối hợp cùng IEA giải phóng 100 triệu thùng dự trữ, trọng tâm gồm diesel, dầu thô WTI giảm có lúc trên 5% trong phiên. Căng thẳng thương mại kéo dài cũng khiến doanh nghiệp ngần ngại mở rộng, khảo sát ISM cho thấy lo ngại về tranh chấp thương mại với Canada tiếp tục gia tăng.

“Như vậy, cả cổ phiếu và trái phiếu đều có thể giảm cùng lúc, lặp lại kịch bản 2022, khi đó hàng hóa trở thành nơi trú ẩn duy nhất”, Gokhman nói. Ông cùng nhóm đã gia tăng tỷ trọng hàng hóa trong danh mục để phòng ngừa kịch bản này.

Áp lực trên thị trường trái phiếu toàn cầu cũng đang lan rộng. Chênh lệch lợi suất trái phiếu 10 năm giữa Pháp và Đức có lúc trong ngày thứ Sáu mở rộng tới 150 điểm cơ bản, mức rộng nhất kể từ khủng hoảng nợ công châu Âu năm 2012.

Một báo cáo phi nông nghiệp có thể tạm thời làm giảm kỳ vọng lãi suất ngắn hạn, nhưng lợi suất dài hạn vẫn bất động—thách thức thực sự của kỷ nguyên 5% là nó sẽ kéo dài trong bao lâu.