Ngân hàng Trung ương Anh được cho là sẽ tạm dừng bán trái phiếu dài hạn, “người thắt chặt bảng cân đối” mạnh mẽ nhất giữa cơn bão trái phiếu toàn cầu đã đạp phanh.

Theo tin từ ứng dụng tài chính thông minh, Ngân hàng Trung ương Anh dự kiến sẽ dừng bán ra các khoản nợ công kỳ hạn 20 năm và 30 năm, nhằm tiến hành cải tổ kế hoạch bán trái phiếu của mình. Theo các nguồn thạo tin, Ngân hàng Trung ương Anh, Bộ Tài chính cùng Văn phòng Quản lý Nợ Công (DMO) đại diện cho chính phủ đã soạn thảo phương án liên quan, song nguồn tin chưa được tiết lộ, quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Ngân hàng Trung ương Anh. Dự kiến vào thứ Năm tuần này, Ngân hàng Trung ương Anh sẽ chính thức công bố quyết định này ngoài khuôn khổ cuộc họp chính sách tiền tệ.

Trong biến động của thị trường trái phiếu toàn cầu, bên rút bảng cân đối tài sản mạnh nhất là nước đầu tiên dừng lại

Bối cảnh của sự điều chỉnh này là lợi suất trái phiếu dài hạn tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Hiện nay, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm của Anh đang ở mức trên 5,9%, mức cao hiếm thấy từ những năm 1990; giá của trái phiếu kỳ hạn 20 năm và 30 năm tuần trước đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1998.

Ngân hàng Trung ương Anh là ngân hàng trung ương có tốc độ thắt chặt bảng cân đối tài sản nhanh nhất trong nhóm G7, và cũng là tổ chức duy nhất chủ động bán trái phiếu trước khi đáo hạn. Kể từ năm 2009, thông qua nới lỏng định lượng, họ đã tích lũy tới 895 tỷ bảng Anh trái phiếu, hiện giảm xuống khoảng 490 tỷ bảng, trong đó trái phiếu dài hạn trên 20 năm khoảng 150 tỷ bảng.

Các thành phần thị trường dự đoán Ngân hàng Trung ương Anh sẽ giảm tốc độ thu hẹp bảng cân đối còn 50 tỷ bảng/năm trong 12 tháng bắt đầu từ tháng 10 tới – thấp hơn mức 70 tỷ bảng của hai năm trước và 100 tỷ bảng của năm trước đó nữa. Điều này đồng nghĩa quy mô bán chủ động vẫn duy trì khoảng 20 tỷ bảng. Tuy nhiên, trái phiếu dài hạn chỉ chiếm khoảng 20% quy mô bán chủ động hiện tại – ngay cả khi giữ nguyên nhịp độ và cấu trúc, lượng bán thực tế của phần này cũng chỉ gần 4 tỷ bảng.

Mike Bell, Giám đốc chiến lược thị trường của RBC BlueBay Asset Management, dự đoán ngân hàng trung ương sẽ chuyển sang bán trái phiếu trung-ngắn hạn, “dừng hoàn toàn việc bán trái phiếu dài hạn cũng không có gì lạ”.

Thực tế, động thái “phanh” của Ngân hàng Trung ương Anh đã diễn ra từ lâu: trong năm qua, họ chỉ bán ra khoảng 4 tỷ bảng trong số hơn 150 tỷ trái phiếu dài hạn nắm giữ, phần lớn tập trung vào hai mã trái phiếu siêu dài hạn – nếu giữ nguyên tiến độ này, phải mất hơn 24 năm mới thoát hết lượng này. Trong kế hoạch đấu giá quý trước, số lần đấu giá trái phiếu kỳ hạn trên 20 năm đã giảm về 0, lần đầu tiên kể từ tháng 1/2023 khi bán chủ động được khởi xướng.

Tomasz Wieladek, Trưởng chiến lược vĩ mô châu Âu của T. Rowe Price, cho rằng cách tiếp cận trung lập và thận trọng từ thị trường vốn là giảm hoặc dừng bán trái phiếu dài hạn, bởi nhu cầu đối với nhóm trái phiếu này từ các quỹ hưu trí đã giảm về mặt cơ cấu.

“Bán một lần lỗ một nửa”

Vấn đề cốt lõi chính là khoản lỗ. Khi Ngân hàng Trung ương Anh mua mạnh trái phiếu thì giá đang ở vùng đỉnh, đến nay lại bán ở đáy – các chuyên gia của Deutsche Bank tính toán, mức chiết khấu trung bình khi bán ra trái phiếu dài hạn trong quá trình thắt chặt định lượng lên tới khoảng 50%. Giới kinh tế đồng thuận rằng kể từ năm 2022, việc bán nhanh trái phiếu dài hạn đã khiến người nộp thuế Anh mất khoảng 22 tỷ bảng; Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách (OBR) thậm chí còn cho rằng tổng chi phí để bán sạch danh mục này trong năm năm tới sẽ khoảng 100 tỷ bảng.

Sau khi dừng bán trái phiếu dài hạn, việc bán chủ động của Ngân hàng Trung ương Anh vẫn tiếp tục (khoảng 20 tỷ bảng/năm), nhưng sẽ loại hoàn toàn nợ dài hạn; đồng thời sẽ bán trực tiếp trái phiếu trung-ngắn hạn cho DMO trực thuộc Bộ Tài chính, nhằm hỗ trợ giảm bớt áp lực cung trái phiếu chính phủ bổ sung. Mô hình “New Zealand” này đã được đề xuất từ năm 2022 nhưng tạm gác lại do lo ngại ảnh hưởng đến độc lập chính sách tiền tệ. So với việc bán ở mức hiện tại, dừng bán trái phiếu dài hạn dự kiến sẽ giúp Bộ Tài chính Anh tiết kiệm trực tiếp khoảng 2,5 tỷ bảng mỗi năm đến hết thập niên – điều này sẽ giúp tân Bộ trưởng Tài chính John Healey có thêm dư địa trong kỳ ngân sách đầu tiên ngày 28/10.

Nhưng mặt trái cũng rõ ràng: dừng bán trái phiếu lỗ nghĩa là Ngân hàng Trung ương Anh giữ lại nhiều dự trữ hơn, Bộ Tài chính sẽ phải trả lãi nhiều hơn, qua đó khiến mục tiêu “cân bằng chi tiêu thông thường” của ông Healey gặp nhiều trở ngại. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh Bailey vẫn nhiều lần bảo vệ chiến lược bán ra chủ động trước đó, khẳng định rằng dừng đột ngột việc bán sẽ chỉ làm khoản lỗ không thể tránh khỏi phải kéo dài thêm nhiều năm.

Quyết định thứ Năm: Lãi suất không đổi, nhưng số phiếu chia rẽ

Thị trường đang dồn sự chú ý vào cuộc họp của Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC) vào thứ Năm tuần này. Phần lớn dự báo cho rằng Ngân hàng Trung ương Anh sẽ giữ nguyên lãi suất (hiện quanh mức 3,75%) – trước đó thống đốc Bailey trong phiên chất vấn ở quốc hội tuần trước đã bác bỏ quan điểm rằng tăng lãi suất là “không tránh khỏi”. Tuy nhiên, khả năng cao bên trong ủy ban sẽ xuất hiện sự chia rẽ về số phiếu, các nhà đầu tư sẽ theo dõi chặt chẽ số phiếu phản đối. Tuần này dữ liệu Anh công bố cũng dày đặc: Thứ Tư sẽ công bố số liệu lạm phát tháng 8, còn số liệu việc làm công bố hôm thứ Ba có tín hiệu trái chiều – tỷ lệ thất nghiệp ILO ba tháng tính tới tháng 7 đứng yên ở mức 4,9% (dự báo tăng lên 5%), nhưng số lượng người nhận trợ cấp thất nghiệp tăng 27.800 người, gấp hơn ba lần dự báo.

Bóng mây tăng lãi suất chưa tan. Giá xăng dầu tại Anh đã lên mức cao nhất từ năm 2022 do căng thẳng tại Iran đẩy giá dầu đi lên, và thị trường hiện đặt cược mạnh vào việc Ngân hàng Trung ương Anh sẽ tăng lãi suất bốn lần trong năm tới. Goldman Sachs hôm thứ Hai chuyển về quan điểm “diều hâu”, dự báo sẽ tăng 25 điểm cơ bản vào tháng 11; Citi cùng ngày cũng gia nhập phe dự báo tăng lãi suất. UBS thì cho rằng phiên họp thứ Năm sẽ là một lần “giữ nguyên lãi suất kiểu diều hâu”.