Báo cáo việc làm phi nông nghiệp mạnh đã cung cấp "đạn dược" cho việc tăng lãi suất, liệu CPI có thúc đẩy Fed hành động? Kịch bản tăng lãi suất tháng 9 đối mặt với thử thách then chốt.

 Khi quy mô các cuộc tấn công quân sự giữa Mỹ và Iran gần đây gia tăng, tình hình địa chính trị đột ngột nóng lên, giá dầu quốc tế vốn đã cao cùng chi phí vận chuyển dầu khí quốc tế tiếp tục leo thang, khiến kỳ vọng lạm phát đối với kinh tế Mỹ cũng như toàn cầu tiếp tục tăng cao. Tuy nhiên, chính trong bối cảnh tình hình địa chính trị xấu đi, giá năng lượng tăng và vận chuyển năng lượng toàn cầu liên tục gặp trở ngại lớn, dữ liệu CPI lạm phát của Mỹ tháng 8 sắp được công bố có thể sẽ quyết định trực tiếp việc Fed có quay lại con đường tăng lãi suất tại cuộc họp chính sách tiền tệ FOMC vào tháng 9 hay không. Chủ tịch Fed, ông Walsh cùng một trong những thành viên Hội đồng Thống đốc, ông Waller, đều đưa ra những phát biểu mới nhất cho thấy, gánh nặng chứng minh đã chuyển đổi – chỉ có sự bất ngờ giảm đáng kể của CPI mới có thể ngăn Fed quay lại tăng lãi suất.

Ứng dụng tài chính thông minh nhận thấy, xung đột Mỹ-Iran đang lan rộng từ các cuộc giao tranh quân sự sang vận tải thương mại, thị trường năng lượng một lần nữa tính vào rủi ro gián đoạn nguồn cung. Sau khi Mỹ tấn công ba tàu chở dầu của Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cũng tuyên bố sẽ tấn công các tàu có lực lượng Mỹ hộ tống; trong phiên giao dịch châu Á ngày 7/9, giá dầu thô quốc tế tiếp tục tăng, giá dầu Brent thời điểm đó lên tới 97,35 USD/thùng, WTI giao dịch ở mức 92,28 USD/thùng. Thống kê đến 4/9 trước đó đã cho thấy, giá dầu Brent đã tăng gần 60% từ đầu năm. Ý nghĩa vĩ mô của đợt sốc này không chỉ là giá xăng trực tiếp đẩy chỉ số lạm phát tổng, mà còn bao gồm việc chi phí dầu diesel, vận chuyển và bảo hiểm tăng đã liên tục ăn mòn lợi nhuận doanh nghiệp và giá bán lẻ cuối cùng.

Khi các hoạt động thù địch Mỹ-Iran tiếp tục leo thang, tâm lý lo ngại về gián đoạn lâu dài vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz cùng một eo biển quan trọng khác – eo biển Mandeb tiếp tục tăng lên. Hai điểm nghẽn biển lớn này đang tạo ra rủi ro cộng hưởng. Ngày 1/9, Kpler chỉ ghi nhận 4 tàu hàng hóa lớn đi qua eo biển Hormuz, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 13 chiếc trong 10 ngày; eo biển Mandeb cùng ngày cũng chỉ có 18 tàu, thấp hơn so với mức trung bình khoảng 24 tàu; lượng tàu hàng qua eo biển Hormuz trung bình 10 ngày đã giảm xuống còn khoảng 10 tàu, thấp nhất kể từ tháng 5.

Xét về dài hạn, trước chiến tranh, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz trung bình khoảng 130-140 tàu/ngày, còn khi khủng hoảng nghiêm trọng nhất từng giảm xuống dưới 10% so với bình thường; lưu lượng vận chuyển tại biển Đỏ và eo biển Mandeb do các vụ tấn công của lực lượng Houthi từng giảm hơn 50%. Chi phí vận chuyển năng lượng cũng liên tục leo thang và có thể đẩy giá cả hệ thống tiếp tục đi lên.

Lấy ví dụ tuyến từ cảng Yanbu của Saudi đến các cảng phía Nam Trung Quốc, nếu đi qua eo biển Mandeb chỉ mất khoảng 19 ngày; đi vòng qua kênh đào Suez, Địa Trung Hải, Gibraltar và Mũi Hảo Vọng sẽ mất khoảng 48 ngày, hành trình tăng thêm gần một tháng, chi phí nhiên liệu từ 1,26 triệu USD tăng lên 2,87 triệu USD, còn phải tốn thêm 1 triệu USD phí kênh đào Suez. Thu nhập cơ bản hàng ngày của siêu tàu chở dầu từ Trung Đông đến Trung Quốc trong nửa đầu năm nay từng lên tới 423.736 USD, không lâu sau lợi nhuận thuê tàu theo hành trình tuyến TD3C hai chiều đã tiến gần với 585.000 USD/ngày, gần chạm mức cao nhất lịch sử; phí bảo hiểm chiến tranh bổ sung qua eo biển Hormuz cũng đã tăng mạnh từ 1%-3% giá trị thân tàu lên 7,5%-10%.

Trong bối cảnh lạm phát năng lượng và chi phí vận chuyển liên tục leo thang, tháng 8 vừa qua số việc làm phi nông nghiệp mới của Mỹ tăng vượt kỳ vọng 162.000 người, tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4,1%, giảm lý do để Fed trì hoãn thắt chặt chính sách vì lo ngại về việc làm; tuy nhiên, mức lương trung bình theo năm tăng 3,1% cũng không cho phép đồng nhất khả năng thích nghi của lao động với lạm phát lương mất kiểm soát. Quan điểm diều hâu của Walsh tại Jackson Hole và lập trường của Waller rằng “chỉ cần lạm phát tiếp tục cải thiện là có thể kiên nhẫn” khiến dữ liệu PPI ngày 10/9 và CPI ngày 11/9 trở thành bài kiểm tra quan trọng trước cuộc họp lãi suất ngày 15-16/9, thậm chí gánh nặng chứng minh có thể chuyển từ “tại sao tăng lãi suất” sang “tại sao Fed vẫn chưa tăng lãi suất”.

Báo cáo CPI nóng có thể buộc Fed tăng lãi suất vào tháng 9! Lo ngại việc làm giảm, áp lực lạm phát trở thành thử thách “cửa ải cuối cùng” cho lần tăng mới

Báo cáo việc làm phi nông nghiệp vừa công bố đã giảm bớt lo ngại tăng lãi suất, diễn biến lạm phát sẽ quyết định liệu thị trường có tiếp tục phản ánh rủi ro thắt chặt tiền tệ hay không. Nếu lạm phát không đủ “hạ nhiệt”, thị trường cần đánh giá lại không chỉ một lần tăng lãi suất, mà còn nguy cơ duy trì lãi suất cao lâu hơn.

Thành viên Hội đồng Thống đốc Fed Christopher Waller tuần này, dù cố ý hay vô ý, đã khiến thị trường tập trung nhiều hơn vào báo cáo Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 sẽ được công bố vào ngày 11/9. Ông nói rằng dữ liệu này sẽ có ảnh hưởng lớn đến quyết định chính sách tiền tệ của cá nhân ông. Ông bày tỏ, nếu lạm phát tiếp tục tiến gần mục tiêu 2% của Fed, ông sẽ ủng hộ duy trì chính sách hiện tại và sẵn sàng giữ thái độ kiên nhẫn.

Vì vậy, báo cáo tuần này nhiều khả năng sẽ phát đi tín hiệu rõ ràng cho thị trường: khi Fed nhóm họp vào ngày 16/9, thị trường có phải định giá việc tăng lãi suất gần như “chắc chắn 100%” không. Không còn nghi ngờ gì, báo cáo việc làm tháng 8 mạnh hơn kỳ vọng có nghĩa là Fed không còn đủ cơ sở để tạm dừng tăng lãi suất lấy lý do thị trường lao động yếu đi.

Kết hợp với phát biểu của Chủ tịch Walsh ngày 28/8 tại Jackson Hole, ngoài trường hợp báo cáo CPI thấp hơn dự báo một cách rõ rệt, Fed sẽ rất khó không nâng lãi suất vào tháng 9.

Tổng hợp lại, gánh nặng chứng minh có thể đã thay đổi. Fed có lẽ không còn cần dữ liệu để chứng minh lý do hợp lý cho việc tăng lãi suất tháng 9; ngược lại, họ có thể sẽ cần báo cáo CPI cung cấp lý do cho việc không tăng thêm.

Chính vì vậy, báo cáo CPI tuần này sẽ mang tính chất quan trọng hiếm thấy trong thời gian gần đây, vì nó có thể trở thành mảnh ghép cuối cùng còn thiếu cho quyết định tăng lãi suất tháng 9 của Fed. Thị trường đã dự báo báo cáo này sẽ “hơi nóng”, đồng nghĩa rằng ngay cả dữ liệu đúng như kỳ vọng cũng đủ để việc tăng lãi suất tháng 9 vẫn là một lựa chọn rất thực tế.

Thị trường trái phiếu đi trước định giá, cơ chế truyền thông và quản lý kỳ vọng của Fed gặp thử thách

Các nhà kinh tế học Phố Wall nhất trí dự báo CPI tổng thể của Mỹ tháng 8 tăng 0,4% so với tháng trước, cao hơn mức 0,1% của tháng 7, tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước (không đổi). Trong khi đó, CPI lõi được dự báo tăng 0,2% so với tháng trước (giữ nguyên như tháng 7), tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước (giảm so với mức 2,5%). Các dự báo của Kalshi và các thị trường dự báo khác cũng tương tự.

Tuy vậy cần lưu ý, dữ liệu tuần này có rủi ro cao hơn dự báo, do lạm phát ngành dịch vụ tháng 8 tại Mỹ rõ rệt tăng. Báo cáo ngành dịch vụ của Hiệp hội Quản lý Cung ứng (ISM) cho thấy chỉ số giá thanh toán đã tăng từ 70,3 của tháng 7 lên 72,6, cũng cao hơn mức 67,7 của tháng 6. Xét về lịch sử, biến động chỉ số giá thanh toán ISM dịch vụ thường đi cùng biến động dữ liệu CPI.

Giá năng lượng có thể tiếp tục tạo áp lực tăng. Giá xăng tăng sẽ tác động trực tiếp lên CPI tổng thể, trong khi giá dầu diesel tăng lại có thể đẩy chi phí vận tải lên, cuối cùng truyền sang các mảng kinh tế khác.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm có lẽ đã tiết lộ xu hướng chính sách tiền tệ. Hiện tại, mức lợi suất khoảng 4,4% của trái phiếu 2 năm cho thấy thị trường kỳ vọng môi trường tiền tệ tương lai sẽ thắt chặt hơn rõ rệt, trong khi lãi suất quỹ liên bang hiệu quả vẫn thấp hơn mức này rất nhiều.

Kể từ những năm 1990, gần như trong mọi chu kỳ, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm thường theo sát biến động lạm phát, còn lãi suất quỹ liên bang hiệu quả thường đi sau, cuối cùng rồi cũng theo kịp, thậm chí có lúc vượt qua. Vì vậy, khi lợi suất 2 năm hiện tại gần 4,4%, mối quan hệ lịch sử này hàm ý rằng Fed trong tương lai vẫn còn dư địa tăng lãi suất thêm vài lần nữa.

Tất nhiên, Waller chỉ có một phiếu, còn Walsh cũng đã khẳng định mong muốn Fed rời khỏi chỉ báo định hướng truyền thống. Nhưng điều này lại đặt ra một vấn đề khác: nếu các quan chức nói rõ với thị trường rằng chính sách sẽ tùy thuộc vào dữ liệu công bố sau đó, mà CPI đúng theo hoặc cao hơn dự báo nhưng Fed vẫn không tăng lãi suất, điều gì sẽ xảy ra? Khi đó, vấn đề không còn là quyết định của tháng 9, mà là thị trường cần hiểu thế nào về cơ chế truyền thông của Fed.

Báo cáo việc làm mạnh “nạp đạn” cho tăng lãi suất, liệu CPI có phải là “cò” kích hoạt tăng lãi suất tháng 9? Bank of America đặt cược tăng, Citi nghiêng về giữ nguyên

Báo cáo việc làm mạnh nghĩa là Fed có nhiều điều kiện hơn để tăng lãi suất, không đồng nghĩa với bắt buộc phải tăng. Tháng 8, số việc làm tăng thêm 162.000, cộng với 55.000 điều chỉnh tăng cho hai tháng trước, làm giảm lo ngại về tình trạng việc làm yếu đột ngột; tuy vậy, lương theo tháng tăng 0,3%, theo năm tăng 3,1%, chưa thể hiện áp lực lương mất kiểm soát đồng bộ. Giá hợp đồng tương lai lãi suất mới nhất cho thấy xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 9 đã lên khoảng 60%, cho thấy báo cáo việc làm chỉ là “lát bài bổ sung” cho quan điểm diều hâu, chưa thay thế cho đánh giá về lạm phát.

Các tổ chức hàng đầu phố Wall như BlackRock, BMO và Citi đều có điểm chung – nỗi lo từ phía việc làm đã bớt, câu hỏi chính sách còn lại phải dựa vào việc CPI và PCE có đủ mức cải thiện và duy trì cùng nhau hay không, chứ không chỉ dựa vào một báo cáo việc làm để quyết định.

Nhóm chiến lược gia của Bank of America dự báo CPI lõi tăng 0,22% theo tháng, tương ứng với PCE lõi tháng tăng khoảng 0,24% và 3,4% theo năm, cho rằng đủ để ủng hộ tăng lãi suất tháng 9; Citi dự báo CPI lõi tăng 0,184% theo tháng, giảm còn 2,3% theo năm, thiên về giữ nguyên lãi suất. Dự báo CPI lõi theo tháng của hai bên chỉ chênh nhau 0,036 điểm phần trăm, làm tròn đến một chữ số thập phân đều hiện là 0,2%. Vì vậy, khác biệt thực sự ở phố Wall về việc Fed có tăng lãi suất lại trong tháng 9 chủ yếu nằm ở từng cấu phần giá cụ thể, phép tính tới số liệu PCE và quan điểm của các quan chức Fed về mức độ “tiến triển đủ của lạm phát”.

Trong mắt một số chuyên gia kinh tế, mỏ neo chính sách vẫn là số liệu lạm phát PCE, CPI chỉ là bằng chứng quan trọng nhưng chưa đầy đủ. Tỷ trọng nhà ở trong CPI khá lớn, việc giá nhà hạ nhiệt có thể tác động mạnh làm giảm CPI lõi; trong khi PCE bao gồm nhiều khoản chi y tế do chủ lao động và chính phủ chi trả, nên có thể có biến động khác biệt. Waller cũng đặc biệt chỉ ra, một số mức giá dịch vụ ngoài thị trường phụ thuộc vào ước tính, điều này có thể phóng đại áp lực lạm phát cơ bản ông nhận định trong PCE lõi.

Trong góc nhìn các chuyên gia của Citi, việc làm mạnh đã đẩy cao ngưỡng bằng chứng lạm phát cần thiết để Fed tiếp tục kiên nhẫn, CPI vẫn là yếu tố then chốt để quyết định chính sách, chứ không phải “cò súng” tự động cho lãi suất; chỉ khi giá dịch vụ lõi và số liệu PCE sau đó vẫn cao mới có thể thúc đẩy Fed thực sự quay lại tăng lãi suất. Bank of America nhận định, lạm phát vừa phải sẽ củng cố triển vọng dừng tăng lãi suất, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ hồi phục và đồng USD suy yếu; còn nếu lạm phát nóng trở lại, Fed có thể tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 15-16/9, đẩy lợi suất thực tế và đồng USD tăng cao trở lại.