Việc tăng lãi suất sắp tới khiến lợi suất trái phiếu dài hạn rơi vào tình thế khó khăn

Morning FX

Lạm phát, thâm hụt và lãi suất chính sách kết hợp đẩy lợi suất trái phiếu dài hạn toàn cầu lên mức cao bất thường.Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tiến sát mức đỉnh hai năm là 4,8%, lợi suất trái phiếu Nhật cùng kỳ hạn (3%) và trái phiếu Úc (5,2%) còn lập đỉnh mới.Nhà đầu tư ngày càng đòi hỏi bù đắp cao hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn.

Hình: Lợi suất trái phiếu Mỹ và Nhật cùng tăng

Đợt này diễn ra trong giai đoạn điều chỉnh chính sách tiền tệ sau phát biểu bất ngờ thiên về phía diều hâu của Waller.ECB và Ngân hàng Trung ương Nhật dự kiến gần như chắc chắn sẽ tăng lãi suất vào tháng 9, xác suất tăng lãi suất trong năm đạt 2 lần, còn Fed, RBA và Ngân hàng Anh sẽ tăng ít nhất 1 lần trong năm nay.

I. Đầu ngắn ảnh hưởng trở lại đến đầu dài

Tại cuộc họp FOMC tháng 7, phát biểu mập mờ của Waller từng làm giảm kỳ vọng tăng lãi suất ở kỳ hạn ngắn.Tuy nhiên do thị trường lo ngại điều chỉnh chính sách tiền tệ quá chậm sẽ khiến lạm phát vượt kiểm soát, nên lợi suất trái phiếu dài hạn không giảm mà còn tăng lên. Đường cong lãi suất một thời gian dốc lên, chênh lệch lợi suất 10 năm/2 năm nới rộng vượt 50 điểm cơ bản.

Hình: Chênh lệch đường cong lãi suất giãn rộng rồi dẹt lại

Lần này là đầu ngắn tái thúc đẩy đầu dài.Lãi suất hoán đổi SOFR 1 năm từ vùng đáy đã tăng hơn 25 điểm cơ bản, đồng nghĩa thị trường đã định giá thêm một đợt tăng lãi suất, làm đường cong lãi suất nâng lên theo kiểu gấu phẳng. Khi tăng lãi suất trở thành hiện thực, kỳ vọng duy trì lãi suất cao lâu dài càng mạnh, trong khi giá dầu cao do cung chưa rõ đường lui, thị trường bắt đầu bán ra toàn bộ đường cong trái phiếu.

II. Tài khoá là vấn đề cốt lõi nhất

Hiện tại, dư nợ trái phiếu chính phủ Mỹ đã vượt 40 nghìn tỷ USD. Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) ước tính, lượng trái phiếu chính phủ do công chúng nắm giữ sẽ tăng thêm 25 nghìn tỷ USD trong 10 năm tới, chiếmtỷ trọng 175% GDP.

Hình: Quy mô trái phiếu chính phủ Mỹ do công chúng nắm giữ

Dù tính theo tốc độ tăng trưởng gộp, tích lũy trong 10 năm qua chẳng khác biệt nhiều so với các giai đoạn trước (6,6%), nhưng nền tảng quá lớn, cộng với lãi suất phát hành mới rất cao nên gánh nặng vượt xa thời kỳ nới lỏng định lượng.

Hình: Tỷ trọng trái phiếu Mỹ/GDP

Trước đại dịch, lãi suất thấp toàn cầu nhằm kích thích kinh tế khiến chính phủ tăng vay nợ thay thế cho nhu cầu xã hội, đồng thời chi phí lãi suất cực thấp. Nhưng sau khi kinh tế phục hồi hậu dịch, lẽ ra mô hình nợ phải thu hẹp, thì lại ngược lại do yếu tố chính trị. Trong bốn năm, tổng dư nợ Mỹ tăng thêm 9 nghìn tỷ USD, chi phí lãi vay so với GDP sẽ tăng từ 3,3% lên 6,9% trong 20 năm tới.Khoản nợ khổng lồ đã đẩy tài khoá vào bẫy, buộc thị trường phải cảnh báo chính phủ bằng mức lãi suất cao hơn.

Hình: Tỷ trọng chi phí lãi trong GDP và tổng chi tiêu

III. Tóm tắt

(1) Lợi suất trái phiếu dài hạn lại tăng vọt, lần này do kỳ vọng tăng lãi suất đầu ngắn làm dịch chuyển đường cong, chính sách tiền tệ có thể bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh.

(2) Gốc rễ của vấn đề nợ vẫn là thâm hụt mất kiểm soát, còn chính sách tiền tệ và lạm phát chỉ là yếu tố thứ yếu. Chỉ có cải cách khung tài chính từ chính trị cấp cao mới có thể đảo ngược xu hướng này.