Dầu thô "quay trở lại", nhưng sản phẩm dầu tinh chế "không thể trở lại", khoảng cách lọc dầu toàn cầu đang ngày càng mở rộng

Dầu thô đang trở lại thị trường thông qua tàu tối và tuyến đường thay thế, nhưng khoảng thiếu hụt năng lực lọc dầu phía hạ nguồn không thể được bù đắp bằng các biện pháp logistics. Dựa trên thực tế này, Goldman Sachs đã điều chỉnh mạnh dự báo tỷ suất lợi nhuận diesel năm 2027, xác lập bối cảnh diesel duy trì mức premium “cao hơn và lâu hơn”.

Trong báo cáo ngày 29/8, Goldman Sachs đã nâng dự báo tỷ suất lợi nhuận diesel so với dầu Brent của Mỹ năm 2027 từ mức 27 USD/thùng trong dự báo tháng 2 lên 63 USD/thùng, của châu Âu từ 19 USD/thùng lên 49 USD/thùng, cả hai đều tăng gấp đôi so với dự báo trước đó.

Goldman Sachs thực hiện điều chỉnh này trong bối cảnh xuất khẩu sản phẩm dầu toàn cầu giảm khoảng 6 triệu thùng/ngày (khoảng 25%) so với cùng kỳ năm trước, trong đó vùng Vịnh Ba Tư đóng góp 3,2 triệu thùng/ngày, Nga 1,1 triệu thùng/ngày, tổng cộng chiếm khoảng ba phần tư mức thiếu hụt toàn cầu.

Báo cáo cho biết xuất khẩu dầu thô từ Vịnh Ba Tư đã phục hồi lên 70-80% mức trước chiến tranh, nhưng xuất khẩu sản phẩm dầu chỉ phục hồi được khoảng 40%. Goldman Sachs dự báo tỷ lệ hoạt động của các nhà máy lọc dầu toàn cầu phải đến nửa cuối năm 2027 mới trở lại bình thường, tình trạng thiếu hụt diesel sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến giá trong thời gian dài hơn.

Dầu thô “đã quay lại”, sản phẩm dầu “chưa quay lại”

Xuất khẩu dầu thô từ Vịnh Ba Tư đã phục hồi lên 70-80% mức trước chiến tranh, xuất khẩu sản phẩm dầu vẫn chỉ đạt khoảng 40%.

Goldman Sachs ước tính lượng xuất khẩu dầu thô thực tế từ Vịnh Ba Tư khoảng 15-16 triệu thùng/ngày, cao hơn đáy tháng 3 từ 5-6 triệu thùng/ngày và rõ ràng cao hơn dữ liệu theo dõi tàu thực tế — ngày càng nhiều tàu tắt thiết bị AIS, chuyển tải tàu tăng lên, Iran và Oman đang thúc đẩy hành lang hàng hải tạm thời Hormuz, các quốc gia xuất khẩu dầu của vùng Vịnh cũng mở rộng tuyến tránh eo biển.

Xu hướng của dầu thô và sản phẩm dầu từ đó trở nên trái ngược: xuất khẩu dầu thô toàn cầu chỉ giảm 10% so với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu diesel, nhiên liệu máy bay phản lực và dầu nhiên liệu lần lượt giảm 22%, 20% và 32%. Mức giá cũng phân hóa tương tự — tỷ suất lợi nhuận diesel tăng 225% so với cùng kỳ năm trước, nhiên liệu máy bay tăng 234%, dầu thô chỉ tăng 34%.

Goldman Sachs cho rằng việc nguồn cung “dòng chảy ngầm” liên tục tăng cùng tuyến đường thay thế đang triển khai có thể hạn chế đà tăng giá của dầu thô, ngay cả khi nguồn cung tại Trung Đông tiếp tục gián đoạn.

Xuất khẩu sản phẩm dầu toàn cầu giảm khoảng 6 triệu thùng/ngày (khoảng 25%) so với cùng kỳ năm trước, vùng Vịnh Ba Tư và Nga đóng góp tổng cộng khoảng ba phần tư mức giảm. Các nhà máy lọc dầu Nga bị tấn công đã dẫn tới hạn chế xuất khẩu xăng và diesel, các nhà máy lọc dầu Trung Đông vẫn chịu ảnh hưởng thiệt hại, tuyến đường eo biển Hormuz và Biển Đỏ đều bị gián đoạn.

Goldman Sachs cho rằng, dầu thô có thể đi đường vòng, nhưng nhà máy lọc dầu không thể di chuyển — đây chính là điểm khác biệt lớn nhất giữa đợt thiếu hụt lần này và các cú sốc cung dầu thô trước đây.

Nút thắt lọc dầu duy trì lợi nhuận cao dài hạn

Khôi phục nguồn cung vẫn cần thời gian. Tỷ lệ các nhà máy lọc dầu toàn cầu dừng hoạt động cao hơn khoảng 60% so với mức bình thường theo mùa, Goldman Sachs ước tính tổng lượng dầu lọc toàn cầu giảm gần 7 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước. Năng lực dự phòng hạn chế:

Các nhà máy lọc dầu Mỹ đã gần vận hành hết công suất, các nhà máy châu Á đối mặt hạn chế về nguồn cung dầu thô, công suất mới không đủ bù đắp phần thiếu hụt do dừng hoạt động liên tục. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung kéo dài suốt sáu tháng đã bắt đầu tác động đến tồn kho, tồn kho diesel và xăng của Mỹ giảm lần lượt 9% và 7% so với cùng kỳ năm trước.

Từ tháng 2 đến nay, diesel đóng góp hơn 40% trong mức tăng giá sản phẩm dầu toàn cầu là 40 USD/thùng, buộc Goldman Sachs phải tăng dự báo mạnh. Goldman Sachs dự kiến tỷ lệ hoạt động các nhà máy lọc dầu toàn cầu phải đến nửa cuối 2027 mới trở lại mức bình thường theo mùa, công suất mới cũng không đủ bù đắp thiếu hụt.

Ngoài ra, báo cáo cho biết hợp đồng thuê tàu tháng 5/2027 tuyến Vịnh Ba Tư đi Trung Quốc đã tăng gấp 5 lần chỉ trong một tháng, cho thấy thị trường vận tải biển chưa định giá cho việc phục hồi nhanh trở lại bình thường.