Tình hình Trung Đông lại căng thẳng! Trump từ chối gia hạn thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày giữa Mỹ và Iran, cảnh báo Oman không được "cản trở".

Trong cuộc phỏng vấn, Trump nói rằng có những tiếp xúc không chính thức giữa Mỹ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, nhưng ông khẳng định mình không vội đạt được thỏa thuận. Sau đó, tại Văn phòng Bầu dục ở Nhà Trắng, Trump xác nhận lại rằng khi được hỏi liệu ông có muốn gia hạn thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày với Iran không, ông đã trả lời rõ ràng là “không”.

Nói về Oman, Trump cho biết quốc gia Vùng Vịnh này, vốn đã hợp tác chiến lược lâu dài với Mỹ, gần đây “không cư xử tốt lắm” và khẳng định Mỹ có thể “giải quyết vấn đề này rất dễ dàng”. Trước đó, trong cuộc phỏng vấn, ông đã sử dụng ngôn từ mạnh mẽ hơn, cảnh báo rằng nếu Oman ngăn cản hành động của Mỹ, phía Mỹ có thể tiến hành các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn.

Thỏa thuận ghi nhớ 60 ngày giữa Mỹ và Iran được ký kết vào giữa tháng 6 năm nay ban đầu được xem là bước quan trọng thúc đẩy mở lại tuyến đường qua eo biển Hormuz và tạo điều kiện cho hai bên đạt được thỏa thuận dài hạn về vấn đề hạt nhân Iran. Tuy nhiên, chỉ vài tuần sau khi đạt được thỏa thuận, Mỹ và Iran đã bắt đầu cáo buộc nhau vi phạm cam kết, và hoạt động quân sự trong khu vực nhanh chóng trở lại. Tháng 7, Trump đã tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn thực tế đã kết thúc.

Dù Trump nhiều lần nhấn mạnh rằng Iran mong muốn đạt được thỏa thuận hòa bình với Mỹ gần đây, hai bên vẫn có nhiều bất đồng về việc có liệu đang đàm phán hay không. Hôm thứ Hai, Trump cho biết Iran “muốn đạt được thỏa thuận”, nhưng hiện tại không chấp nhận các điều kiện mà Mỹ xem là cần thiết. Phía Mỹ vẫn khẳng định, mục tiêu hàng đầu của bất kỳ thỏa thuận nào là đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào.

Jared Kushner, con rể và cố vấn cấp cao của Trump, cũng cho biết hôm thứ Hai rằng Iran hiện chưa thể hiện ý muốn chấp nhận thỏa thuận phù hợp với yêu cầu của Mỹ.

Phía Iran phủ nhận việc đang đàm phán với Mỹ. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết hiện không có cái gọi là “ngừng bắn” giữa Mỹ và Iran, và cũng không có đàm phán chính thức nào diễn ra. Ông cho biết Qatar và Pakistan đang truyền đạt thông điệp và duy trì liên lạc giữa Mỹ và Iran, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc đàm phán chính thức đã bắt đầu.

Đồng thời, Iran cho biết đang tích cực đàm phán với Oman về việc mở lại eo biển Hormuz. Eo biển này là một trong những tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới; trước chiến tranh, khoảng 20% thương mại dầu mỏ toàn cầu đi qua đây, nhưng hiện tại lưu lượng tàu thương mại qua lại đã giảm mạnh so với thời điểm trước chiến tranh.

Dữ liệu cho thấy hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz gần như dừng lại vào cuối tuần vừa qua. Theo dữ liệu Kpler, chỉ có 3 tàu vượt qua tuyến đường then chốt này vào Chủ nhật tuần trước, trong khi trung bình năm ngày qua mỗi ngày khoảng 12 tàu, còn trước khi bùng nổ chiến tranh (ngày 28 tháng 2) thì mỗi ngày có khoảng 130 tàu vượt qua.

Thứ Sáu tuần trước, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi một lần nữa nhấn mạnh rằng eo biển Hormuz vẫn là “của Iran”, việc mở hay đóng eo biển chỉ “do Iran quyết định”, cho thấy căng thẳng quanh quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng then chốt này vẫn chưa giảm nhiệt.

Khi thỏa thuận tạm thời 60 ngày hết hạn, đàm phán chính thức giữa Mỹ và Iran vẫn chưa được bắt đầu, cùng sự giảm mạnh lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz, mối lo ngại về nguồn cung năng lượng ở Trung Đông có thể sẽ tăng cao. Là tuyến đường huyết mạch trong thương mại dầu mỏ toàn cầu, việc eo biển có thể khôi phục lưu thông bình thường sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng ảnh hưởng giá dầu quốc tế, chi phí vận tải và triển vọng lạm phát toàn cầu.