Bộ Tài chính Mỹ “đổi giọng” làm dấy lên suy đoán trên thị trường: Mỹ có thể cắt giảm nguồn cung trái phiếu dài hạn, dẫn dắt lãi suất dài hạn giảm xuống.

Một sự điều chỉnh trong cách diễn đạt của Bộ Tài chính Mỹ đã khuấy động một cuộc tranh luận hiếm hoi trên thị trường trái phiếu lớn nhất thế giới: Liệu chính phủ thực sự sẽ thu hẹp quy mô đấu giá trái phiếu quốc gia dài hạn?

Vào thứ Tư, trong tuyên bố tái cấp vốn hàng quý, Bộ Tài chính Mỹ đã thay đổi diễn đạt về việc đấu giá các loại chứng khoán sinh lãi, từ cân nhắc "khả năng tăng trong tương lai" thành "khả năng thay đổi trong tương lai".

Sự thay đổi tinh vi này ngay lập tức làm dấy lên nhiều đồn đoán trên thị trường: Xét tới việc Bộ trưởng Tài chính Yellen lâu nay coi lợi suất kỳ hạn 10 năm là chỉ số then chốt của nền kinh tế, giới chức có thể đang cố ý giảm cung trái phiếu quốc gia siêu dài hạn, nhằm hướng lợi suất đầu dài kỳ xuống thấp hơn.

Tín hiệu này không hề vô nghĩa với thị trường. Trong bối cảnh nhu cầu của các nhà đầu tư toàn cầu trở nên nguội lạnh, lợi suất ở đa số các nước đều gia tăng, lo ngại về tài khóa vẫn dai dẳng, và các ông lớn công nghệ phát hành trái phiếu quy mô lớn, lợi suất kỳ hạn dài của trái phiếu Mỹ đã chịu áp lực kéo dài. Nếu Bộ Tài chính thực sự hành động, điều này có thể hỗ trợ tâm lý cho trái phiếu dài hạn từ phía nguồn cung.

Quy mô thị trường trái phiếu quốc gia Mỹ kể từ năm 2018 tới nay đã hơn gấp đôi, vượt mốc 31 nghìn tỷ USD.

Trước khoản thâm hụt ngân sách lớn và dai dẳng, Bộ Tài chính những năm gần đây chủ yếu dựa vào các kỳ phiếu kho bạc ngắn hạn có kỳ hạn dưới một năm để bù đắp thâm hụt tài chính, nhưng thị trường phần lớn kỳ vọng rằng, sớm hay muộn, cơ quan này vẫn phải đồng thời mở rộng quy mô đấu giá các loại tín phiếu và trái phiếu trung-dài hạn.

Lần điều chỉnh cách diễn đạt này đã phá vỡ kỳ vọng đó. Gennadiy Goldberg, Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities, đã nhận định sau khi tuyên bố tái cấp vốn hàng quý được công bố:

"Chúng tôi cho rằng động thái này ám chỉ cung đầu dài hạn có khả năng sẽ bị cắt giảm trong tương lai, qua đó giúp củng cố tâm lý thị trường ở đầu dài của đường cong lãi suất."

TD Securities dự báo, Bộ Tài chính có thể sẽ cắt giảm quy mô đấu giá trái phiếu kỳ hạn 20 năm và 30 năm vào tháng Năm, đồng thời mở rộng lượng phát hành kỳ phiếu từ 2 năm tới 10 năm.

Không phải mọi chuyên gia thị trường đều đồng tình với nhận định trên. Steven Zeng, chiến lược gia lãi suất tại Deutsche Bank, cho rằng, xét tới nhu cầu tài trợ lớn của chính phủ Mỹ, giới chức vẫn cần bảo đảm có mặt ở mọi kỳ hạn của đường cong lợi suất, do đó cắt giảm quy mô đấu giá trái phiếu "không phải là kịch bản cơ sở của ông".

Ông nhận định, sự điều chỉnh trong cách diễn đạt của Bộ Tài chính chủ yếu là "cố tình kiềm chế phản ứng tiêu cực của thị trường đối với kỳ vọng về quy mô đấu giá lớn hơn trong tương lai".

Michael Cloherty, Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ tại CIBC Capital Markets, còn có quan điểm dứt khoát hơn. Ông thẳng thắn cho biết, xét tới đà tăng trưởng hiện tại của nhu cầu vay mượn, việc cắt giảm trái phiếu kỳ hạn nhất định "hoàn toàn không có trong phạm vi thảo luận".

Ông cũng chỉ ra rằng, nếu mở rộng vay mượn ngắn hạn để thay thế cho tài trợ dài hạn, điều này sẽ buộc lợi suất ngắn hạn tăng lên nhằm thu hút nhiều người mua hơn, logic này có nhược điểm cơ bản.

Lịch sử cho thấy, việc điều chỉnh quy mô đấu giá có sức tác động mạnh mẽ tới tâm lý thị trường.

Năm 2023, nhà đầu tư ngày càng lo ngại về việc chính phủ liên tục mở rộng quy mô đấu giá trái phiếu trung-dài hạn, lợi suất kỳ hạn 30 năm từng leo lên gần 5,18% trong tháng 10. Đến tháng 11 cùng năm, Bộ Tài chính bất ngờ thu hẹp quy mô tăng thêm của đấu giá trái phiếu kỳ hạn dài nhất, khởi động một đợt phục hồi đáng kể cho trái phiếu Mỹ, lợi suất 30 năm tới cuối năm giảm về mức trên 4% một chút.

Lúc đó, Yellen từng chỉ trích chính quyền Biden hành động vì động cơ chính trị – đúng vào thời điểm trước thềm bầu cử năm 2024.

Guneet Dhingra, Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ tại BNP Paribas, từng nhận định vào tháng 1 năm nay, việc cắt giảm quy mô đấu giá dài hạn là "một trong số ít con đường thực sự có thể kéo lợi suất xuống". Hiện ông cho rằng, "xét cả về logic lẫn phân tích, cắt giảm thực sự là hợp lý".

Tuy nhiên, Dhingra cũng cảnh báo rằng, nếu Bộ Tài chính gửi tín hiệu một cách từ từ, hiệu quả của chính sách sẽ yếu đi. "Nếu họ dẫn dắt thị trường kỳ vọng về cắt giảm trái phiếu thông thường một cách dần dần, họ sẽ không còn tạo ra được tác động 'gây sốc' như năm 2023."