Quỹ đầu tư sinh lời nhất năm 2026 sụp đổ vì đòn bẩy

Quỹ đầu tư Situational Awareness của Leopold Aschenbrenner vừa trải qua một trong những vụ sụp đổ nhanh nhất lịch sử các quỹ đầu cơ. 

Nhờ các khoản đặt cược mạo hiểm vào làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), quỹ đã đạt mức lợi nhuận kỷ lục 439% trong năm nay và nâng tổng tài sản quản lý lên mốc 45 tỷ USD. Tuy nhiên, chỉ trong vài tuần ngắn ngủi, toàn bộ danh mục đầu tư công khai của quỹ đã bốc hơi hoàn toàn.

Chiến lược mang lại danh tiếng

Cách Aschenbrenner tạo nên tên tuổi rất rõ ràng và quyết liệt: Mua (long) phần cứng AI và Bán khống (short) phần mềm.

Anh ta chọn mua cổ phiếu của các nhà sản xuất chip như SK Hynix, Sandisk, Micron,... đồng thời đặt cược giảm giá cho các công ty phần mềm truyền thống như Adobe. Giá chip tăng vọt, giá phần mềm lao dốc, đó từng được coi là "cú đặt cược của năm" trên Wall Street.

Situational Awareness và Aschenbrenner.

Con dao hai lưỡi mang tên “đòn bẩy”

Aschenbrenner không chỉ dùng tiền vốn sẵn có. An ta đã vay nợ gấp khoảng 4 lần vốn tự có để tăng quy mô cho các vị thế của mình.

Đòn bẩy tài chính là đòn bẩy tuyệt vời khi bạn phán đoán đúng, nhưng nó sẽ trở thành thảm họa ngay thời điểm thị trường đi ngược lại dự đoán của bạn.

Cú đảo chiều toàn diện

Đến giữa tháng 7, mọi thứ đột ngột lật ngược:

• Nhóm cổ phiếu chip mà anh ta nắm giữ lao dốc hơn 30% chỉ trong hai tuần.
• Cú bán khống Adobe phản tác dụng khi cổ phiếu này tăng giá thay vì giảm.
• Quỹ thua lỗ nặng nề ở cả hai chiều mua và bán cùng một lúc.

Ngày 24/7, Aschenbrenner gửi thư cho các nhà đầu tư, gọi đợt sụt giảm này là "cơ hội mua vào" và kêu gọi bổ sung thêm vốn. Tuy nhiên, dòng tiền mới đã không đến kịp.

Chuỗi sự kiện dẫn đến cú sụp đổ

• Ngày 28/7: Bloomberg đưa tin Citadel Securities nhận định Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể bất ngờ tăng lãi suất—một kịch bản mà thị trường chưa hề chuẩn bị tâm lý. Làn sóng hoảng loạn bùng phát khiến nhóm cổ phiếu AI (vốn đã giảm 30%) tiếp tục lao dốc thảm hại.
• Sáng thứ Năm, ngày 30/7: Cả ba môi giới prime broker của quỹ là Bank of America, Goldman Sachs và JPMorgan đồng loạt phát lệnh margin call. Aschenbrenner rơi vào cảnh cạn kiệt tài sản và không còn gì để thương lượng.
• Cùng ngày 30/7: 
  The Wall Street Journal
  đưa tin quỹ Citadel của tỷ phú Ken Griffin đã thâu tóm toàn bộ danh mục cổ phiếu của Situational Awareness với mức giá được cho là chiết khấu rất sâu.

Trận chiến của các gã khổng lồ Wall Street

Điểm đáng chú ý trong vụ việc này là chuỗi thời gian diễn ra các sự kiện:

1. Nhánh làm thị trường (market-making) của Ken Griffin đưa ra dự báo gây sốc về lãi suất.
2. Thị trường hoảng loạn và kích hoạt đợt bán tháo.
3. Chỉ vài ngày sau, chính quỹ đầu cơ của Ken Griffin đứng ra thu gom toàn bộ tài sản bị phát mại với giá rẻ.

Chưa có bằng chứng nào chứng minh đây là một hành vi cố ý thao túng thị trường. Dù vậy, mốc thời gian trùng hợp đến kinh ngạc này đang khiến giới tài chính Wall Street không thể phớt lờ.