"Người khổng lồ xanh" IBM (IBM.US) gặp khó trong quá trình chuyển đổi: Doanh số máy chủ lớn giảm mạnh 42%! Dự báo doanh thu cả năm được điều chỉnh xuống mức tăng trưởng 4%-5%

Theo thông tin từ VietStock, vào thứ Tư theo giờ địa phương, IBM (IBM.US) đã công bố báo cáo tài chính quý 2 năm 2026 và điều chỉnh giảm dự báo doanh thu cả năm, đồng thời giảm tốc độ tăng trưởng doanh số mảng phần mềm mà thị trường đặc biệt quan tâm, nguyên nhân chủ yếu là do nhu cầu đối với mảng máy chủ mainframe giảm mạnh.

IBM cho biết trong thông báo rằng tổng doanh thu quý đạt khoảng 17,2 tỷ USD, tăng khoảng 1% so với cùng kỳ năm trước, lợi nhuận điều chỉnh trên mỗi cổ phiếu là 2,93 USD, doanh thu máy mainframe trong quý giảm 42% so với quý trước; dự báo doanh thu cả năm 2026 sẽ tăng từ 4% đến 5%, thấp hơn mức hướng dẫn trước đây là “trên 5%”; Giám đốc tài chính Jim Kavanaugh trong cuộc phỏng vấn đã tiết lộ thêm, tăng trưởng doanh thu hàng năm của mảng phần mềm dự kiến sẽ trong khoảng 6%-8%.

Xét riêng từng mảng kinh doanh, tốc độ tăng trưởng mảng phần mềm đã chững lại rõ rệt. Doanh thu phần mềm chỉ tăng 5% so với cùng kỳ năm trước, trong khi ở cuộc họp báo cáo tài chính quý một công ty từng dự báo tốc độ tăng trưởng phần mềm cả năm sẽ “trên 10%”. Xét chi tiết, nền tảng đám mây lai Red Hat tăng 11%, mảng dữ liệu tăng 19%, nhưng phần mềm xử lý giao dịch (liên quan mật thiết đến mainframe) lại có kết quả yếu do bị mainframe kéo tụt. JPMorgan trước đó từng chỉ ra, mảng phần mềm chỉ chiếm khoảng 45% tổng doanh thu nhưng lại đóng góp khoảng hai phần ba tổng lợi nhuận, là nền tảng vững chắc của chất lượng lợi nhuận công ty.

Mảng hạ tầng: là nguyên nhân chính gây tác động tiêu cực. Doanh thu hạ tầng giảm 7% so với cùng kỳ, lý do core là doanh thu máy mainframe z17 giảm mạnh 42%. Nhưng mảng hạ tầng phân tán (máy chủ Power và phần cứng lưu trữ) ngược lại tăng tới 37%, ghi nhận quý có kết quả tốt nhất lịch sử—qua đó chứng minh nguồn vốn của khách hàng đang dịch chuyển từ mainframe sang phần cứng liên quan đến AI.

Mảng tư vấn: tăng trưởng chững lại. Doanh thu tư vấn giữ nguyên so với cùng kỳ (tính theo tỷ giá cố định tăng 1%), phản ánh chi tiêu cho dịch vụ tư vấn truyền thống cũng bị hạn chế khi doanh nghiệp phân bổ lại ngân sách IT.

Lý do cốt lõi khiến lợi nhuận không đạt kỳ vọng: “Hiệu ứng chen lấn AI”

CEO Arvind Krishna trong thư gửi cổ đông thừa nhận, vào những tuần cuối tháng 6, khách hàng đột ngột chuyển ngân sách đầu tư quý sang máy chủ, lưu trữ và mua bộ nhớ nhằm khóa nguồn cung hạ tầng AI khi dự đoán giá sẽ tăng. Công ty “không dự đoán được quy mô dịch chuyển ngân sách lại lớn đến như vậy”, nhiều thương vụ lớn không kịp ký kết như dự kiến.

Hiện tượng này được thị trường lý giải là hiệu ứng “AI đẩy lùi phần mềm và dịch vụ truyền thống”—ngân sách IT không tăng đáng kể mà phân bổ lại trong phạm vi hạn chế: dòng vốn đổ mạnh vào hạ tầng tính toán AI, làm giảm phần cho mua phần mềm và nâng cấp mainframe. Đội ngũ Goldman Sachs trong báo cáo nhanh kết luận sự kiện IBM “xác nhận hoàn toàn triển vọng u ám cho ngành phần mềm”, kỳ vọng các mảng phần mềm và dịch vụ sẽ chịu áp lực bán tháo diện rộng. Chuyên gia phân tích Morningstar Luke Yang tổng kết đây là xu hướng mới “phần cứng ăn hết bữa trưa của tất cả mọi người”.

Chuyên gia phân tích Amit Daryanani của Evercore ISI trong báo cáo sau khi công bố tài chính nhận định đợt điều chỉnh này “tốt hơn kỳ vọng của thị trường”. Một tuần trước, IBM từng công bố sơ bộ lợi nhuận, cho thấy doanh số phần mềm và hạ tầng yếu, giới Phố Wall phần lớn dự báo công ty sẽ giảm mục tiêu cả năm chính thức. Kavanaugh giải thích, lần điều chỉnh dự báo này chỉ liên quan đến các bộ phận kể trên, các mảng kinh doanh khác hoạt động “vô cùng mạnh mẽ”.

Những năm gần đây, thông qua việc thâu tóm Red Hat, HashiCorp và Confluent, IBM đang nỗ lực chuyển mình thành công ty phần mềm tăng trưởng cao. Tuy nhiên, chiến lược mới cũng đưa công ty thành tiêu điểm của giới đầu tư—thị trường quan ngại rằng các công cụ trí tuệ nhân tạo sẽ gây xáo trộn mô hình kinh doanh phần mềm truyền thống. Đáng chú ý, mặc dù IBM đã chuyển trọng tâm sang phần mềm, song các dòng máy mainframe mới ra mắt từ năm ngoái từng kéo tăng trưởng doanh thu đáng kể; còn trong quý kết thúc ngày 30/6, doanh thu mainframe lại giảm đến 42% so với quý trước.

Đẩy mạnh cắt giảm chi phí để đảm bảo dòng tiền tự do

Về phía chi phí, IBM cho biết sẽ đẩy nhanh hơn nữa chương trình cắt giảm chi phí và duy trì kỳ vọng bổ sung thêm 1 tỷ USD dòng tiền tự do cả năm. Kavanaugh cho biết, sẽ thực hiện mục tiêu này bằng cách giảm chi tiêu công nghệ bên thứ ba, tối ưu hóa quản lý chuỗi cung ứng và giảm chi phí hành chính, dự kiến tổng số nhân viên cả năm sẽ ổn định.

Chuyên gia phân tích Anurag Rana cho biết trong cuộc phỏng vấn, triển vọng cả năm của công ty ám chỉ “nửa cuối năm sẽ cải thiện”. Về giá cổ phiếu, IBM kết thúc phiên giao dịch chuẩn ở mức 205,77 USD/cp, tăng khoảng 2% trong giao dịch ngoài giờ. Nhưng tính từ đầu năm đến nay (tính đến đóng cửa thứ tư), cổ phiếu đã giảm 31%, trong đó giảm tới 25% chỉ trong ngày công bố kết quả sơ bộ.

Đầu tháng này, có tin Starbucks cân nhắc sử dụng công cụ tự phát triển để thay thế phần mềm của các nhà cung cấp như IBM. Trước thông tin này, Kavanaugh phản hồi rằng Starbucks mỗi năm chi khoảng 2 triệu USD cho một ứng dụng của IBM, ông thừa nhận ứng dụng này “rất dễ bị AI thay thế”; nhưng ông nhấn mạnh phần lớn phần mềm của IBM gắn chặt với hạ tầng và tầng dữ liệu của doanh nghiệp, rất khó thay thế, tạo ra rào cản mạnh hơn đáng kể.