Yên giảm xuống mức thấp nhất trong 40 năm qua, uy tín chính sách và tỷ giá lao dốc theo xu hướng xoắn ốc

⑴ Tỷ giá USD/JPY đã vượt ngưỡng 163.00, lần đầu tiên kể từ năm 1986, thiết lập một dấu mốc lịch sử mới trong cặp tiền tệ giao dịch lớn thứ hai toàn cầu. Đồng thời, sự sụt giảm của đồng yen càng làm gia tăng nghi ngại kéo dài của các nhà đầu tư quốc tế về mức độ đáng tin cậy của chính sách Tokyo. ⑵ Nguyên nhân bề nổi khiến đồng yen suy yếu đến từ sự mạnh lên của đồng USD, trong bối cảnh cú sốc năng lượng toàn cầu bùng phát lần hai làm tăng kỳ vọng lạm phát, kéo lãi suất trái phiếu Mỹ tăng, khiến hầu hết các đồng tiền chủ chốt đều mất giá so với USD. Tuy nhiên, Nhật Bản lại đặc biệt dễ tổn thương, do khoảng 90% nhu cầu năng lượng của nước này phải nhập khẩu, trong đó 95% đến từ Trung Đông, khiến trái phiếu chính phủ Nhật trở thành điểm yếu lớn nhất giữa làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ các thị trường phát triển. ⑶ Tuy nhiên, khó khăn sâu xa hơn là, dù giá dầu thô đã điều chỉnh mạnh tổng cộng từ tháng 5 đến tháng 6, đồng yen vẫn không tận dụng được cơ hội để phục hồi; các chính sách gần đây như khuyến khích quỹ hưu trí tăng tỷ trọng tài sản tài chính trong nước tưởng như có lợi cho đồng nội tệ nhưng hiệu quả cũng rất hạn chế, thị trường không đánh giá cao các tín hiệu này. ⑷ Bộ Tài chính Nhật đã nhiều lần can thiệp mua vào đồng yen kể từ năm 2022, lần gần đây nhất bơm khoảng 73 tỷ USD, tổng cộng đã chi ra 215 tỷ USD; tuy đã kéo dài được thời gian, các biện pháp này không đảo ngược được xu thế yếu, phản ánh sự bất mãn sâu sắc của thị trường với bộ chính sách hiện hành: kỷ luật tài khóa lỏng lẻo, thắt chặt tiền tệ còn quá dè dặt, mối quan hệ chồng chéo giữa hai chính sách vẫn gây lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương. ⑸ Nhật Bản dường như rơi vào “vòng lặp tử thần” chính sách, xuất khẩu ngày càng thu hẹp, trừ khi các khuôn khổ chính sách được tái cấu trúc một cách thực chất, còn không, thế yếu của đồng yen dưới sức ép chênh lệch lãi suất và yếu tố cơ bản kinh tế sẽ rất khó thay đổi tận gốc.