Nếu phí Hormuz tạo tiền lệ, có thể mở ra một "hộp Pandora" trị giá 136 tỷ đô la

Xung đột tại Iran đã phát triển thành một trò chơi tập trung quanh eo biển Hormuz—một tuyến đường thủy trọng yếu đối với dầu mỏ, khí đốt, phân bón và các mặt hàng khác trên toàn cầu. Nếu xung đột cuối cùng dẫn đến việc Iran hoặc Hoa Kỳ kiểm soát vĩnh viễn eo biển Hormuz, điều này có thể đánh dấu sự kết thúc của nguyên tắc tự do đi lại trên vùng biển quốc tế—nguyên tắc đã hỗ trợ cho thương mại toàn cầu trong nhiều thế kỷ. Eric Glandt, nhà phân tích cấp cao tại công ty tư vấn Rystad Energy, cho biết: "Điều này có thể tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, làm tăng đáng kể chi phí thương mại hàng hải quốc tế, mà cuối cùng sẽ được chuyển sang người tiêu dùng cuối." Kể từ khi chiến dịch tấn công do Hoa Kỳ dẫn đầu bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, Iran gần như ngay lập tức công bố đóng cửa eo biển Hormuz, tạo ra cú sốc nguồn cung dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử. Với sức ảnh hưởng mới đối với nền kinh tế toàn cầu, Tehran đang cố gắng duy trì "lá bài" này. Các tàu muốn vượt qua eo biển phải hoặc phối hợp với Cơ quan Quản lý Eo biển Vùng Vịnh Ba Tư mới thành lập của Iran (có thể phải trả phí cao), hoặc đối mặt với nguy cơ bị lực lượng vũ trang Iran tấn công. Rob Tumel, quản lý danh mục cao cấp tại Tortoise Capital, chỉ ra rằng nếu phí lưu thông tại eo biển Hormuz trở thành điều bình thường đối với vận tải biển, chi phí vận chuyển có thể tăng cao. Dù các loại phí này là vấn đề đáng lo ngại, nhưng đây không phải vấn đề lớn nhất. Các báo cáo cho biết Iran từng thu của các tàu chở dầu mức phí 1 đến 2 USD mỗi thùng, tương đương khoảng 2 triệu USD cho mỗi tàu chở dầu cực lớn (VLCC). Tuy nhiên, ngay cả khi các công ty vận chuyển sẵn sàng thanh toán, các công ty bảo hiểm có thể vẫn từ chối bảo hiểm cho những tàu trả phí cho các tổ chức bị cấm vận, bao gồm một số tổ chức quan trọng của Iran. Nigel Green, CEO của công ty tư vấn tài chính deVere Group, nhận định: "Gạt tranh luận pháp lý sang một bên, các nhà bảo hiểm sẽ đặt vấn đề này làm ưu tiên. Các nhà bảo hiểm có thể trực tiếp ngừng bảo hiểm cho các khoản phí liên quan đến nguy cơ bị trừng phạt." Ngay cả khi phí được thu thông qua các bên thứ ba như Oman, các khoản phí này vẫn có thể vi phạm luật hàng hải quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, cho phép các nhà bảo hiểm quyền từ chối chuyến đi hoặc chấm dứt hợp đồng bảo hiểm. Một mối lo ngại rộng hơn là mô hình thu phí tại eo biển Hormuz có thể tạo tiền lệ cho những nút thắt cổ chai khác trên toàn cầu, thúc đẩy các quốc gia và khu vực như Indonesia, Singapore, và Anh vũ khí hóa lợi thế địa lý của mình. Theo các nhà phân tích Rystad Energy, tiềm năng doanh thu từ phí lưu thông hàng năm tại mười nút cổ chai hàng đầu thế giới—bao gồm eo biển Hormuz, Gibraltar, Dover và Malacca—có thể vượt quá 136 tỷ USD, đại diện cho một cơ hội doanh thu "chưa phát triển" đáng kể cho chủ quyền các quốc gia. Các nhà phân tích cảnh báo: "Một thế giới nơi các điểm nghẽn được thương mại hóa nhiều khả năng sẽ lạm phát cao hơn, chia rẽ hơn và quân sự hóa nhiều hơn." (Golden Ten Data)