Các nhà máy toàn cầu rơi vào tình cảnh trái ngược, chiến tranh tại Iran khiến chi phí tăng vọt nhanh nhất trong bốn năm qua

⑴ Một cuộc khảo sát công bố hôm thứ Hai cho thấy, làn sóng chấn động kinh tế do cuộc chiến tại Iran đã giáng đòn nặng nề lên các nhà máy châu Âu trong tháng trước, kìm hãm nhu cầu đối với hàng hóa của họ và đẩy chi phí nguyên vật liệu tăng với tốc độ nhanh nhất trong bốn năm qua. Trong khi đó, các đối thủ ở Mỹ và châu Á chứng kiến hoạt động nhà máy mở rộng nhờ vào việc tích trữ hàng hóa nhằm đối phó với áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu. ⑵ Cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng Hai này đã làm đảo lộn thương mại toàn cầu, tác động mạnh tới thị trường tài chính và làm dấy lên lo ngại về nguồn cung năng lượng cũng như các mặt hàng thiết yếu khác. Các lãnh đạo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Thương mại Thế giới trước đó đã cảnh báo rằng chiến tranh đang gây áp lực lên nguồn cung năng lượng toàn cầu. ⑶ Chỉ số PMI sản xuất của khu vực đồng euro trong tháng 5 đã giảm từ 52,2 xuống 51,6 so với tháng 4. Nhà kinh tế trưởng chuyên về kinh doanh của S&P Global Market Intelligence nhận định rằng mặc dù các nhà sản xuất khu vực đồng euro đã mở rộng bốn tháng liên tiếp, song đã xuất hiện dấu hiệu vật lộn dưới áp lực giá cả tăng và gián đoạn nguồn cung. Ngành sản xuất của Đức rơi vào trạng thái đình trệ, còn các nhà máy Pháp chứng kiến sự co lại lần đầu kể từ tháng 11 năm ngoái. ⑷ Các nhà máy Anh trong tháng trước đã tăng giá nhanh nhất kể từ tháng 6/2022. Sản lượng của các nhà máy Mỹ tăng lên mức cao nhất trong bốn năm, chủ yếu nhờ các công ty đặt hàng trước để ứng phó với giá cả tăng và tình trạng thiếu hụt do chiến tranh gây ra. Thời gian giao hàng của nhà cung cấp ở mức dài nhất trong bốn năm và chi phí đầu vào vẫn ở mức cao. Tại Nhật Bản, chi phí đầu vào của nhà máy ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 9/2022, do giá nguyên vật liệu leo thang. ⑸ PMI của Hàn Quốc tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 3/2021, chỉ số PMI nhà máy của Việt Nam và Philippines đều ghi nhận sự phục hồi rõ rệt. Ngành sản xuất toàn cầu đang thể hiện sự phân hóa rõ nét: chi phí tác động trực tiếp nhất đối với châu Âu, trong khi Mỹ và châu Á tạm thời duy trì được hoạt động nhờ tích trữ hàng; tuy nhiên, cần theo dõi liệu nhu cầu sau này có hấp thụ được lượng hàng tồn kho đã tích lũy hay không.