Cổ phiếu an ninh mạng bị AI “đánh giá sai”? Morgan Stanley nhìn thấy cơ hội 220 tỷ USD

Câu chuyện AI tác động đến đường đua an ninh mạng đang được xem xét lại.

Trong vài tuần qua, Anthropic đã ra mắt Claude Code Security và công bố mô hình Mythos AI đạt điểm tuyệt đối trong bài kiểm tra tiêu chuẩn an ninh mạng nội bộ, làm dấy lên lo ngại trên thị trường về việc AI sẽ làm thay đổi hoàn toàn ngành an ninh mạng, khiến giá cổ phiếu liên quan giảm tổng cộng khoảng 25%.

Tuy nhiên, Morgan Stanley trong báo cáo mới nhất cho biết đợt bán tháo này phản ánh sự hiểu lầm có hệ thống của thị trường đối với mối đe dọa của AI, thay vì sự xấu đi thực sự về cơ bản. Nhà đầu tư đang đánh giá thấp sự mở rộng nhu cầu phòng thủ do AI mang lại, nhưng lại đánh giá quá cao mối đe dọa gián đoạn đối với các nhà cung cấp hiện tại — cơ hội an ninh mạng bổ sung do AI tạo ra lên đến 220 tỷ USD, gấp nhiều lần rủi ro bị gián đoạn tại khoảng 10% thị phần hiện tại, và quy mô ròng của thị trường phần mềm an ninh mạng dự kiến còn cao hơn ngày nay khoảng 10%.

Điều kích hoạt làn sóng bán tháo này là chuỗi thông báo từ các doanh nghiệp AI nguyên gốc. Theo MarketWatch, Anthropic tung ra Claude Code Security, và mô hình Mythos AI đạt điểm tuyệt đối trong tiêu chuẩn an ninh mạng nội bộ, khiến nhà đầu tư lo lắng rằng AI sẽ làm giá trị các giải pháp an ninh mạng truyền thống giảm mạnh, dẫn tới việc rút vốn quy mô lớn.

Morgan Stanley cho biết, một số doanh nghiệp AI gốc đã bắt đầu thiết lập quan hệ hợp tác phát hành trước với các nhà cung cấp an ninh mạng được chọn, trong đó có Palo Alto Networks và CrowdStrike, nhằm cùng nhau xây dựng ‘hàng rào’ an ninh trước khi mô hình chính thức triển khai. Động thái này tự thân đã cho thấy, các công ty AI xem an ninh mạng là điều kiện tiên quyết cho quy mô hóa mô hình, chứ không phải là đối tượng thay thế.

Đối với các ý kiến trái chiều trong ngành, Morgan Stanley chỉ ra rằng các nhà đầu tư dài hạn đa phần lạc quan, cho rằng AI làm giảm chi phí tấn công, tăng tần suất và độ phức tạp tấn công sẽ liên tục củng cố ngân sách an ninh từ phía nhu cầu; các quỹ phòng hộ thì bi quan hơn, nghi ngờ về khả năng các nhà cung cấp truyền thống chống chịu cạnh tranh từ những đối thủ AI nguyên gốc trong dài hạn.

Morgan Stanley nhận định tranh luận hiện tại rất giống với câu chuyện ‘các công ty đám mây sẽ thay thế ngành an ninh’ trong giai đoạn đầu của chuyển dịch lên cloud; trên thực tế, nỗi lo này đã bị phóng đại quá mức.

Morgan Stanley cho biết quy mô thị trường an ninh mạng hiện tại là khoảng 300 tỷ USD (bao gồm dịch vụ), chiếm 6% đến 7% ngân sách CNTT chung.

Rủi ro bị gián đoạn chủ yếu tập trung ở tầng ‘an ninh phòng ngừa’ — các nhiệm vụ như quản lý lỗ hổng, kiểm thử an toàn ứng dụng, quản lý cấu hình đám mây có thể thực hiện bất đồng bộ, có dung sai với độ trễ cao, là lĩnh vực mà AI tương đối dễ can thiệp, chiếm khoảng 10% thị trường tổng thể.

Đồng thời, nhu cầu an ninh mạng bổ sung do AI tạo ra đang nhanh chóng hình thành: Khi các doanh nghiệp triển khai quy mô lớn mô hình, agent AI và luồng dữ liệu, việc bảo vệ tài sản mới này sẽ tạo ra ngân sách bổ sung đáng kể. Morgan Stanley ước tính nhu cầu mới này đủ bù đắp sự sụt giảm thị trường, thậm chí giúp quy mô phần mềm an ninh mạng ròng cao hơn hiện nay khoảng 10%.

Dữ liệu từ phía tấn công càng củng cố logic từ phía nhu cầu: Hiện tại 80% đến 90% các vụ tấn công đều do AI tạo ra, chi phí tấn công gần như bằng không. Điều này không những không làm giảm tính hợp lý của chi tiêu an ninh mà còn tăng mạnh nhu cầu về năng lực phát hiện, phản ứng và bảo mật định danh theo thời gian thực.

Morgan Stanley chia thị trường an ninh mạng thành ba tầng: an ninh phòng ngừa, điểm kiểm soát/an ninh ranh giới, và an ninh khi vận hành, đồng thời nhấn mạnh sức mạnh thay đổi của AI phân bổ rất không đồng đều giữa ba tầng này.

An ninh khi vận hành khó bị thay đổi vì khi mô hình AI đi vào môi trường sản xuất, những mối đe dọa như chèn nhắc nhở, rò rỉ dữ liệu, và lạm dụng mô hình phải được phát hiện và xử lý theo thời gian thực, không thể loại bỏ từ giai đoạn phát triển hay huấn luyện. Điểm kiểm soát và an ninh khi vận hành đều cần phản ứng xác định, độ trễ thấp, điều này mâu thuẫn cơ bản với đặc điểm xác suất của mô hình AI hiện tại. CrowdStrike, Palo Alto Networks, Okta và SailPoint đang tận dụng điểm mạnh này để mở rộng năng lực trong các lĩnh vực bảo mật thiết bị đầu cuối, mạng và nhận diện sang tầng AI, xây dựng ‘hàng rào’ thực thi động xung quanh hệ thống AI thời gian thực.

Logic chi phí cũng không thể bỏ qua. Morgan Stanley chỉ ra rằng dùng mô hình ngôn ngữ lớn để xử lý các nhiệm vụ an ninh tần suất cao như lọc email hay xác thực nhận diện, chi phí tính toán có thể cao hơn nhiều lần so với giải pháp hiện tại.

Hiện tại nền tảng bảo mật email và nhận diện thường định giá chỉ vài đô la mỗi người dùng mỗi tháng, xử lý hàng trăm ngàn hay thậm chí nhiều hơn sự kiện, đồng nghĩa với chi phí biên cho mỗi sự kiện chưa đến một xu; còn nếu chạy mô hình AI dựa trên token ở quy mô tương đương sẽ phát sinh chi phí tính toán lớn hơn đáng kể. Morgan Stanley cho rằng, trong ngắn hạn, AI trong các kịch bản nhạy chi phí, yêu cầu độ trễ thấp sẽ đóng vai trò ‘tăng cường’ nhiều hơn là thay thế hoàn toàn hạ tầng hiện có.

Sự phổ biến của AI đang thúc đẩy vai trò chiến lược của bảo mật nhận diện liên tục tăng cao. Khi số lượng API, định danh máy móc và agent thông minh tự chủ — ‘định danh phi nhân loại’ (NHI) — gia tăng nhanh chóng, khung quản lý định danh truyền thống lấy con người làm trung tâm đã khó có thể bảo phủ các rủi ro mới.

Morgan Stanley chỉ ra rằng, hệ thống vận hành bởi AI thường hoạt động với đặc quyền cao, có thể truy cập dữ liệu nhạy cảm trên môi trường phân tán, khiến bề mặt tấn công như lạm dụng thông tin đăng nhập, leo thang đặc quyền và các đường truy cập ngoài dự kiến mở rộng mạnh mẽ.

Bảo mật nhận diện đang phát triển từ lớp ‘xác thực’ đơn thuần thành lớp kiểm soát thực thi thời gian thực bao gồm xác thực liên tục, kiểm soát truy cập hạt mịn và quản lý vòng đời toàn diện. Khi các agent AI tự động thực hiện truy vấn cơ sở dữ liệu, kích hoạt quy trình công việc, tương tác với hệ thống bên ngoài thì nhận diện trở thành cơ chế chủ chốt để xây dựng biên tin cậy và quản lý chính sách thực thi.

Nhà phân tích Shaul Eyal từ TD Cowen cũng chỉ ra rằng, mỗi agent trên mỗi nền tảng AI đều cần thông tin xác thực, và Okta cùng SailPoint hiện là những công ty an ninh nhận diện niêm yết duy nhất trên thị trường, cực kỳ giá trị.

Morgan Stanley cho rằng doanh nghiệp an ninh mạng chất lượng trong thời đại AI cần sở hữu ba đặc điểm cốt lõi: lộ trình an ninh agent minh bạch và năng lực ra mắt sản phẩm AI nhanh chóng; khung định giá linh hoạt theo mức sử dụng (như Falcon Flex của CrowdStrike) nhằm giảm va chạm khi khách hàng triển khai năng lực mới; và đề xuất giá trị tổng thể dựa trên thực thi thời gian thực, dữ liệu độc quyền và hiệu suất chi phí.

Xét về động thái dòng vốn, Morgan Stanley dự đoán dòng tiền sẽ dịch chuyển từ giải pháp điểm riêng lẻ sang nền tảng tích hợp; về lâu dài, bề mặt tấn công liên tục mở rộng sẽ làm an ninh mạng trở thành lĩnh vực phòng thủ ưu tiên nhất trong ngân sách CNTT của doanh nghiệp — khảo sát với CIO cho thấy phần mềm an ninh mạng là hạng mục ít có khả năng bị cắt giảm nhất trong tất cả các dự án CNTT.