AQSh oxirgi strategik neft zaxiralari partiyasini chiqaradi, eng ko‘pi 40 million barrel, Evropani ham ushbu harakatga undaydi.

Yonilg‘i narxining keskin oshishi Tramp hukumatini bosim ostiga qo‘ymoqda, orada o‘rtacha muddatli saylovgacha ikki oydan kam vaqt qolganda, Vashington yana strategik zaxiradan foydalanish yo‘liga o‘tdi.

AQSh Energetika vazirligi Strategik Neft Zaxirasi (SPR)dan yana 40 million barrelgacha xom neftni chiqarishini e’lon qildi. Bu, Erondagi urush boshlangandan beri AQSh Xalqaro Energetika Agentligining muvofiqlashuvi ostida jami 172 million barrel zaxirani chiqarishning so‘nggi bosqichidir.

Shu bilan birga, energetika vaziri Chris Wright ayrim Yevropa davlatlarini ochiq tanqid qilib, ularni va’da qilingan miqdorni kutilganidan ancha kam chiqarishda aybladi va barcha a’zo davlatlarni o‘z va’dalarini bajarishga chaqirdi.

Bu galgi chiqarishning bevosita asosiy sababi energiya narxining keskin ko‘tarilishi bo‘ldi — benzin narxi hali ham galloniga 4 dollar darajasida, dizel esa tarixiy rekord — galloniga 6 dollardan ko‘pga chiqdi.

Noyabr o‘rtasidagi saylovda Vakillar palatasi nazorati hal qilinadi, yonilg‘i xarajatining yuqori darajada bo‘lishi Tramp hukumati uchun tobora sezilarli siyosiy bosim yaratmoqda.

Seshanba kuni, WTI xom neft fyucherslari 3.95%ga tushdi.

Chris Wright bayonotida g‘ayrioddiy qattiq ohangda chiqish qildi va Yevropa ittifoqdoshlarini bu muvofiqlashtirilgan chiqarishda AQSh hamda Yaponiya ortida qolayotganini to‘g‘ridan-to‘g‘ri tilga oldi. Uning so‘zlariga ko‘ra:

"Bir nechta Yevropa a’zo davlatlari amalda ozod qilgan xom nefti va neft mahsulotlari ularning va’da qilgan miqdorining juda kichik qismini tashkil etmoqda, biz har bir a’zo davlatni o‘z va’dasini bajarishga chaqiramiz."

Bu muvofiqlashtirilgan chiqarish Xalqaro Energetika Agentligi tomonidan boshqarilmoqda va AQSh, Yaponiya kabi davlatlar ishtirok etmoqda. AQSh tomoni ochiqdan-ochiq bosim ko‘rsatgani, ta’minot keskin cheklangan sharoitda ittifoqdoshlarning hamkorlik mexanizmidagi ichki qarama-qarshiliklarni aks ettiradi.

Bu chiqarishdan so‘ng, AQSh Strategik neft zaxiralari 1982 yildan beri eng past ko‘rsatkichga tushib, ham huquqiy, ham amaliy jihatdan bir qator cheklovlarga yaqinlashadi.

Ayni paytdagi federal qonunlarga ko‘ra, agarda zaxira hajmi 252,4 million barreldan pastga tushsa, favqulodda holatlardan tashqari, chiqarishga qat’iyan taqiq qo‘yiladi; AQSh Boshqaqaruv Hisoboti idorasining (GAO) 1981 yilgi hisobotida ham, "juda og‘ir favqulodda vaziyat"dan tashqari, zaxira hajmi 250 million barreldan kam bo‘lmasligi tavsiya qilingan.

Vashingtondagi ClearView Energy Partners konsalting kompaniyasi hisob-kitobiga ko‘ra, zaxirani ishlatiladigan eng past daraja taxminan 70 million barrel — undan past bo‘lsa, zarur infratuzilma normal ishlashni davom ettira olmaydi.

Chris Wright avvalroq ham, bu safardan keyin zaxirani yana ishga solish ehtimoli katta emasligi signalini bergan edi, bu esa hukumatning ushbu siyosiy vositasi deyarli to‘liq tugash arafasida ekanini anglatadi.

Tuzilma jihatidan qaralganda, bu safargi chiqaruv "ayirboshlash" modeli asosida — bu, mohiyatan, foizli qarz hisoblanadi: ishtirokchi kompaniyalar keyin olib ketgan neftlarini foizi bilan birga qaytarishlari lozim.

Energetika vazirligi, kelasi bir yil davomida taxminan 200 million barrel neft zaxiraga qaytarilishini kutayotganini — bu safargi chiqaruvdan 20% ko‘proq bo‘lishini bildirdi.

Energetika vazirligi bayonotiga ko‘ra, ushbu turdagi SPR chiqaruv bo‘yicha tenderlarni topshirish muddati 6-oktabr kuni markaziy vaqt bilan soat 11:00 da tugaydi.