Wall Street faxriysi va matematik Fred Kruegerga ko‘ra, Bitcoin ayiq bozorlari aynan ikki sababga ko‘ra yuz beradi: birinchisi, global likvidlik salbiy tomonga o‘tganda, ya’ni Fed pul siyosatini qat’iylashtirganda; ikkinchisi, Bitcoin’ga xos bo‘lgan zarba tufayli majburiy sotuvlar (Mt. Gox, maynerlar yoki firibgarlik holatlarida).
Krueger o‘z fikrini raqamlar bilan asoslab, qolgan barcha omillarni shovqin deb ataydi. Treyderlar “ayiqlar bozori” atamasini aktiv narxining 20% yoki undan ko‘proq pasayishini anglatadi deb belgilashadi; shunday qilib, narxlar past bo‘ladi va uzoq muddat davomida pasayishda davom etishi kutiladi.
Krueger Bitcoin ayiq bozori boshlangan bir nechta holatlarni va ularning sabablarini ko‘rsatib o‘tadi.
2011 yilda BTC $32 dan $2 ga tushib, 93% pasayganida, bu holat miqdoriy yumshatish tugashi va dollar qat’iylashuvi bilan bir vaqtda yuz berdi. Shu davrda fond bozori ham yashirin ayiq zonasiga kirdi.
2013 yildan 2015 yilgacha Bitcoin deyarli $1,100 dan $200 ga tushib, 85% pasaydi, bu davr Mt. Gox’ning qulashi va katta hajmdagi majburiy sotuvlar bilan mos keldi.
2017 yildan 2018 yilgacha Bitcoin narxi $20,000 dan $3,000 ga tushib, 84% pasaydi, bu davr Fed foiz stavkalarini oshirishni boshlashi va miqdoriy qat’iylashuv bilan bir vaqtda yuz berdi. Global dollar likvidligi ham cho‘qqiga chiqdi, ICO leveraji esa keskin qisqardi.
2020 yil mart oyida Bitcoin $9,000 dan $3,800 ga tushib, bir necha kun ichida taxminan 60% pasaydi, bu davrda global marja chaqiriqlari va dollar tanqisligi yuz berdi.
2021 va 2022 yillar oralig‘ida Bitcoin taxminan $69,000 dan $15,500 ga tushib, 77% pasaydi, bu miqdoriy qat’iylashuv bilan mos keldi va so‘nggi 40 yildagi eng tez foiz stavkalari oshirilishini ko‘rsatdi. Terra (LUNA), 3AC, Celsius va FTX’ning qulashlari bilan belgilangani kabi, kripto sanoatidagi ichki muammolar bozorda majburiy sotuvlar zanjirini keltirib chiqardi.
Hech qanday istisno yo‘qmi?
Krueger ta’kidlashicha, 2019 yilgi orqaga chekinish (bu ayiq bozori emas, balki rally muvaffaqiyatsizligi edi); 2021 yilgi Xitoy mayning taqiqi (bu siklni qayta boshlash emas, balki tuzatish deb hisoblanishi mumkin); va 2023-2025 yillardagi pasayishlar — bu davrlarda qat’iylashuv va majburiy sotuvchilar bo‘lmagan — bundan mustasno, 2013 yildan keyin Bitcoin ayiq bozorlari salbiy likvidlik impulsi yoki majburiy likvidatsiya talabdan ustun kelmasdan yuz bermagan.
Bitcoin oktyabr boshida boshlangan pasayish tendensiyasini pastroq cho‘qqilar bilan davom ettirdi. Matbuot vaqtida, Bitcoin so‘nggi 24 soatda 3.21% ga oshib, $90,015 da savdo qilinmoqda, bu oktyabrda erishilgan $126,198 rekordidan 28.84% past. Yetakchi kriptovalyuta avvalroq noyabr oxirida $80,000 atrofidagi eng past ko‘rsatkichlarga tushgandi.
