Żegluga w Cieśninie Ormuz niemal zamarła, greccy armatorzy zgłaszają ataki na dwa tankowce

Wraz z eskalacją konfliktu między USA a Iranem oraz kolejnymi atakami na statki handlowe, działalność żeglugowa na najważniejszym światowym szlaku transportu energii – cieśninie Ormuz – zbliża się do całkowitego wstrzymania.

Bloomberg podał 20 lipca, że ataki Iranu na tankowce oraz ciągłe nasilające się działania militarne USA spowodowały niemal całkowity zastój komercyjnej żeglugi przez cieśninę Ormuz. Dwie jednostki zarządzane przez Dynacom Tankers należącą do greckiego armatora George'a Prokopiou zostały tego dnia zaatakowane, co jest sygnałem, że firmy żeglugowe i marynarze coraz bardziej omijają ten kluczowy szlak.

W międzyczasie, Reuters powołując się na dane śledzenia statków podał, że liczba dużych tankowców przepływających przez cieśninę Ormuz spadła z około 8 dziennie na początku lipca do zaledwie 2 dziennie; aktywność eksportowa oparta wcześniej na transferach między statkami również wyraźnie zwolniła.

Dwa tankowce Dynacom zaatakowane – cios dla „ostatnich odważnych” w żegludze

Według Bloomberga, zaatakowane statki to supertankowiec o nazwie Acheloos oraz mniejszy tankowiec paliwowy. Dynacom Tankers poinformował, że oba zarządzane przez nich statki zostały zaatakowane w pobliżu cieśniny.

Reuters dodał, że jednym z nich był panamaxowy tankowiec pod banderą Malty, Kavomaleas, który został trafiony dwiema pociskami nieznanego pochodzenia, powodując pożar w maszynowni oraz zmuszając załogę do ewakuacji. Brytyjskie Biuro Handlu Morskiego (UKMTO) poinformowało, że załoga została uratowana przez pobliski holownik, a statek nadal dryfuje i płonie.

Dynacom był dotychczas uważany za jednego z nielicznych dużych armatorów próbujących utrzymać ruch żeglugowy przez cieśninę Ormuz. Gdy statki tej firmy stały się celem ataków, rynek obawia się, że chęć innych armatorów do ryzykowania przepłynięcia przez cieśninę jeszcze bardziej zmaleje.

Amerykańskie władze morskie ostrzegają obecnie, że statki handlowe na Morzu Perskim, w cieśninie Ormuz i na Zatoce Omańskiej są narażone na wysokie ryzyko: zagrożenia ze strony Iranu obejmują nie tylko abordaż i przechwytywanie statków, ale także ataki z użyciem rakiet, uzbrojonych dronów i bezzałogowych łodzi nawodnych.

Od „omijania cieśniny” do spowolnienia transferów – alternatywne szlaki pod presją

Po zakłóceniu żeglugi przez cieśninę Ormuz, część handlu energią próbowała utrzymać eksport poprzez transfery międzystatkowe (STS) poza cieśniną, aby unikać bezpośredniego przepływu dużych tankowców przez najbardziej niebezpieczny szlak.

Jednak najnowsza analiza Reuters pokazuje, że i ta alternatywa znacząco traci na aktywności. Obraz satelitarny z 18 lipca pokazuje, że na Zatoce Omańskiej tylko jedna para tankowców prowadziła transfer międzystatkowy, podczas gdy tydzień wcześniej były trzy takie pary. Jak podają eksperci morscy, ostatnio zaobserwowano zaledwie dwa do trzech transferów.

To oznacza, że problem ewoluuje z „czy statki chcą przepłynąć przez cieśninę Ormuz” do „czy nawet omijając cieśninę, eksport energii może dalej przebiegać sprawnie”.

USA wcześniej pomagały część statków poprzez eskortę i działania militarne utrzymywać przepływ energii, ale po serii ataków niektóre firmy żeglugowe zaczęły ponownie oceniać, a nawet odmawiać korzystania z tras pod opieką militarnego prowadzenia przez USA.

Dane żeglugowe bliskie „zera”, ale przepływ energii nadal nie przerwany całkowicie

Warto podkreślić, że niemal zatrzymanie żeglugi przez cieśninę Ormuz nie oznacza, że globalna podaż energii została całkowicie ucięta.

Reuters powołuje się na dane z USA, według których obecny przepływ ropy wynosi około 14 milionów baryłek dziennie, czyli około dwie trzecie poziomu sprzed konfliktu – obejmuje to zarówno transport morski, jak i dostawy rurociągami. Jednak śledzenie statków jest utrudnione przez zakłócenia sygnału, więc rzeczywistą wielkość przepływu trudno określić.

Dotychczas przez cieśninę Ormuz codziennie przechodziło kilkadziesiąt statków handlowych, czyniąc ją jednym z najważniejszych kanałów transportu energii na świecie. Wraz z gwałtownym spadkiem przepływu dużych tankowców, ryzyko dla rynku energii globalnej zmienia się z „krótkotrwałego opóźnienia w transporcie” na „ciągłe zakłócenia w dostawach”.

Szczególnie istotne jest, że ryzyka wokół cieśniny zaczęły się rozprzestrzeniać. 20 lipca, wspierany przez Iran ruch Houthi ogłosił embargo morskie wobec Arabii Saudyjskiej, grożąc dalszym uderzeniem w Morze Czerwone oraz cieśninę Bab-el-Mandeb – kolejną ważną globalną trasę dla energii i handlu.

Ropa Brent po raz pierwszy od ponad miesiąca przekroczyła 90 USD – rynek zaczyna wyceniać „długotrwałą blokadę”

W obliczu niemal zatrzymanej żeglugi i rosnącej częstotliwości ataków na statki, rynek ropy naftowej zaczyna na nowo wyceniać kryzys cieśniny Ormuz.

20 lipca, Brent przekroczył poziom 90 USD za baryłkę, po raz pierwszy od połowy czerwca; ceny ropy WTI w USA także wzrosły. Rynek obawia się, że jeśli konflikt militarny między USA a Iranem się nasili, realna przepustowość cieśniny Ormuz może jeszcze spaść, a przerwanie dostaw przejdzie ze zdarzenia krótkoterminowego do długotrwałego kryzysu.

Wcześniej rynek stawiał na wysiłki dyplomatyczne i eskortę wojskową jako sposób na przywrócenie żeglugi przez cieśninę. Teraz, gdy USA kontynuują naloty na Iran, Iran atakuje statki handlowe, a armatorzy zaczynają ponownie oceniać amerykańskie prowadzenie na szlaku, rynek energii stoi przed trudniejszym pytaniem: czy nawet jeśli cieśnina nie została formalnie zamknięta, komercyjna żegluga de facto nie jest już w stanie działać normalnie?

Obecna aktywność statków wskazuje, że odpowiedź coraz bardziej zbliża się do „tak”.