Yen 1.2% sürətlə yüksəldi! Bazar yüksək ehtiyatda, ABŞ və Yaponiya birgə müdaxiləsi yenidən gündəmdə?

Yen dollar qarşısında kəskin gücləndi, bazar iştirakçıları yüksək dərəcədə ehtiyatlıdır və səlahiyyətlilərin valyuta bazarına yenidən müdaxilə edib-etməyəcəyini yaxından izləyir. Bu dəyişkənlik Yaponiya Mərkəzi Bankı nümayəndələrinin sərt mövqe siqnalı verdiyi bir fonda baş verib və dərhal qlobal valyuta bazarlarına da təsir göstərib.

Çərşənbə günü, yen dollar qarşısında bir anlıq 1.2% bahalaşaraq 158.22 səviyyəsinə çatdı və hökumət müdaxiləsi ilə bağlı bazarda güclü ehtimallar yarandı.

Bundan öncə, Yaponiya Mərkəzi Bankı Komitəsinin üzvü Hajime Takata — bank daxilində ən sərt mövqedə olan üzvlərdən biri — kəskin və ardıcıl faiz artırımlarının istisna edilmədiyini qeyd edib və bu, yenin hərəkətinə fundamental dəstək verib.

Bu dəyişkənlik tezliklə gündəlik dövriyyəsi 9.5 trilyon dollar olan qlobal valyuta bazarlarına yayılıb. Bloomberg Dollar Spot İndeksi bir gündə 0.3% aşağı düşərək 21 avqustdan bəri ən böyük gündaxili azalmanı göstərib; inkişaf etməkdə olan bazar valyutalarının indeksi də eyni vaxtda günün ən yüksək səviyyəsinə yüksəlib.

Bazarda yüksək gərginliyə baxmayaraq, bu dəfə yenin bahalaşması təxminən bir ay əvvəldən müşahidə olunan dalğalanmalardan xeyli aşağıdır. Həmin vaxt Tokio və Vaşinqton birgə müdaxilə edərək yenə dəstək vermişdi; bu, son onilliklərdə ən böyük müdaxilələrdən sayılırdı və qısa mövqe tutanları ciddi şəkildə sıxışdırdı.

Məlumata görə, bu, hər iki ölkənin 1998-ci ildən bəri ilk dəfə davamlı şəkildə yenin alınmasını əlaqələndirməsi idi və əməliyyatdan sonra yen təxminən 164-ə yaxın 40 illik ən aşağı səviyyəsindən 5% civarında kəskin bahalaşdı, hər iki hökumət zərurət yaranarsa əlavə birgə tədbirlər görəcəklərini bəyan edib.

Bank of America valyuta strateqi Alex Cohen bildirib: "Bazar hələ də müdaxilə üçün yüksək dərəcədə hazır vəziyyətdədir."

Monex Inc-nin valyuta treyderi Andrew Hazlett isə daha ehtiyatlıdır: "Müdaxilə ilə bağlı söz-söhbətlər eşidirik, lakin bahalaşmanın miqyasına baxanda, bu barədə tərəddüd edirəm." O əlavə edib ki, yenin dollar və avroya qarşı hərəkətini "başqa amillərlə izah etmək çətindir".

Yaponiya Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, son bir ay ərzində Yaponiya, 40 illik minimumda olan yena dəstək vermək üçün ümumilikdə rekord həcmdə 96.4 milyard dollar sərf edib. Yapon rəsmiləri dəfələrlə vurğulayıblar ki, müdaxiləni şərtləndirən əsas amil məzənnənin xüsusi səviyyəsi deyil, volatilliyin sürəti və hədsiz olmasıdır.

Uzun müddət basqı altında qalan yenin əsas problemi Yaponiya ilə digər əsas iqtisadiyyatlar arasında böyük faiz fərqinin olması və bazarın ölkənin fiskal perspektivləri ilə bağlı narahatlığıdır—bunun bir səbəbi də Baş nazir Sanae Takaichi-nin genişmiqyaslı dövlət xərclərinə əsaslanan siyasətidir.

Eyni zamanda, son müdaxilənin ilkin effektinin tədricən azalmasından sonra hedc fondları yen qısa mövqelərini bərpa etməyə başlayıb; ABŞ Əmtəə Fyuçers Ticarət Komissiyasının (CFTC) məlumatına əsasən, spekulyativ satış mövqeləri yenidən artır.

Yen dəyərinin davamlı basqı altında olduğu şəraitdə, məlumatlara görə, Takaichi hökuməti Yaponiya Mərkəzi Bankının ən tez sentyabr ayında faiz artırımına getməsi ideyasını dəstəkləyir.

ABŞ Maliyyə Naziri Scott Besant bildirib ki, Yaponiya Mərkəzi Bankının rəhbəri Kazuo Ueda-nın monetar siyasətdə "doğru qərar" verəcəyini gözləyir.

O, eyni zamanda, son yen dalğalanmalarını "yetərincə nəzarət edilə bilən" kimi səciyyələndirib və ABŞ-ın yenə dəstək verən mövqeyini əsaslandıraraq bildirib ki, yenin kəskin dəyişməsi ABŞ faiz dərəcələrinin də qalxmasına səbəb ola bilər.