mRNA xərçəng peyvəndində bir mərhələ! Moderna və Merck qara melanoma sınağında uğur qazandı, səhmlər açılışdan əvvəl 80% yüksəldi.

Moderna Inc. (MRNA.US) və Merck (MRK.US) açıqladı ki, onların fərdiləşdirilmiş xərçəng peyvəndi genişmiqyaslı son mərhələ sınaqında melanoma təkrarının riskini uğurla azaltdı və mRNA texnologiyasına əsaslanan xərçəng müalicəsində mühüm mərhələyə çatdı. Sınaq əsas nəticəni əldə etdi – məlumatlar göstərir ki, peyvəndin Merck-in immun dərmanı Keytruda ilə birgə istifadəsi yalnız Keytruda ilə müalicə ilə müqayisədə melanoma təkrarının faizini azaldır. Çərşənbə günü verilən birgə bəyanatda şirkətlər bildirdi ki, araşdırma həmçinin kritik ikinci nəticəni əldə etdi – peyvəndin şişlərin bədənin digər hissələrinə yayılmasının qarşısını almaqda təsirli olduğunu sübut etdi.

Şirkətlər qeyd etdilər ki, mRNA əsaslı xərçəng müalicələri üzrə ilk dəfə son mərhələ sınağında pozitiv nəticə əldə edilib. Bu xəbərin təsiri ilə, Moderna-nın Nyu York birjasında əvvəlcədən ticarətdə qiyməti bir müddət 100%-dən çox artdı. Bu xəbər yayıldığı anda, əvvəlcədən ticarətdə əhəmiyyətli artım 80%-ə çatdı, Merck-in səhm qiyməti isə təxminən 7,2% yüksəldi.

Peyvəndin relaps olmayan sağ qalma periodunda (yəni xəstənin xərçənginin təkrar olmaması müddəti) konkret effektivliyi barədə detallı məlumat hələ açıqlanmayıb. Sınaq davam edir və peyvənd alan xəstələrin ümumi sağ qalma müddətində artım olub-olmadığı qiymətləndirilir.

Melanoma dəri xərçənginin ən ciddi növüdür. Amerika Xərçəng Assosiasiyasının məlumatına görə, ABŞ-da hər il təxminən 112 min nəfərdə melanoma diaqnozu qoyulur, bu xəstəlikdən ildə təxminən 8,500 nəfər ölür.

Şirkətlər birgə bəyanatda qeyd ediblər ki, tənzimləyici orqanlara satış üçün müraciət göndərilməsini müzakirə edəcəklər və yaxın zamanda keçiriləcək tibb konfransında əlaqədar məlumatları açıqlayacaqlar. Moderna-nın CEO-su Stéphane Bancel müsahibədə bildirib ki, tənzimləyici qiymətləndirmənin nəticəsindən asılı olaraq, məhsulun bazara çıxarılması ən tez 2027-ci ildə mümkün ola bilər.

Bancel qeyd etdi: “Bu, mRNA elminin fövqəladə bir nailiyyətidir.”

İntismeran autogene adlı peyvəndin əsas elmi Moderna və Merck tərəfindən on ildən artıqdır birgə inkişaf etdirilir. Peyvənd Moderna-nın COVID peyvəndində istifadə olunan eyni messenger RNA texnologiyasını istifadə edir və hər bir xəstənin konkret şiş mutasiyalarına əsaslanaraq fərdiləşdirilmiş şəkildə hazırlanır.

Sınaqda xəstələrdə şiş əməliyyatı ilə çıxarıldıqdan sonra, mRNA peyvəndi və Merck Keytruda ilə birgə müalicə tətbiq edildi. Kontrol qrupundakı xəstələr isə yalnız Keytruda ilə müalicə aldılar – bu, yüksək riskli xəstələr üçün təkrar xərçəngin qarşısını almaq üçün standart müalicə üsuludur.

Məqsəd odur ki, iki dərman sinerji ilə təsir edərək, insanın immun sistemini bədəndə qalan xərçəng hüceyrələrinə qarşı mübarizə aparmağa öyrətsin.

Xərçəng peyvəndinin perspektivləri nəticəsində, Moderna-nın səhm qiymətləri ilin əvvəlindən çərşənbə gününə qədər 113% artıb. Melanoma üzrə sınaq bu metodun effektivliyinin yoxlanmasının vacib erkən mərhələsi hesab olunur. Merck və Moderna digər xərçəng növlərində (o cümlədən ağciyər xərçəngi) də sınaqlar aparırlar, lakin melanoma üzrə araşdırmada ən yüksək irəliləyiş əldə olunub.

Alimlər uzun zamandır peyvəndlərin insanın öz immun sistemini xərçəngə qarşı mübarizəyə cəlb etməsini, immun sisteminə şişlərin molekulyar barmaq izini tanımağı və qalan hüceyrələri məhv etməyi öyrətməsini xəyal edirdilər. Lakin indiyə kimi bu tip peyvəndlərin effektiv olması çox çətin idi.

Merck-in erkən mərhələ onkoloji inkişaf üzrə rəhbəri Jane Healy, məlumatlar açıqlanmadan bir neçə həftə öncəki müsahibəsində belə söylədi: “Terapevtik peyvəndlər xərçəng sahəsində həmişə ‘müqəddəs qədəh’ olub. İnsanlar bu sahəni hər cür yollarla öyrənmək üçün yüz ildən artıqdır çalışırlar.” O vurğuladı ki, bu tip peyvəndlərin potensial üstünlüklərindən biri sağ qalma müddətini ciddi əlavə təsirlər yaratmadan uzatmaqdır.

Şirkətlər bu ilin əvvəlində bildirmişdilər ki, orta mərhələ sınağında, mRNA peyvəndi və Keytruda ilə müalicə alan dəri xərçəngi xəstələrində, beş ildən sonra ölüm və xərçəngin relaps riski, yalnız Keytruda ilə müalicə alanlarla müqayisədə 49% aşağı idi.