Post-kvant təhdidlərinin dövrü sürətlə irəlilədikcə, Sui 2026-cı ildə əsas şəbəkəsində kvant təhlükəsiz trest yerləşdirməyi planlaşdırır.

Birinci səviyyə blokçain Sui, bu il ərzində əsas şəbəkəsində kvantlara qarşı həssas təhlükəsizlik infrastrukturu tətbiq etməyi və ABŞ Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutunun (NIST) təsdiqlədiyi iki post-quantum imza sxemini yerləşdirməyi planlaşdırdığını açıqlayıb. Bu addımın məqsədi böyüyən təhlükəyə cavab verməkdir: güclü kvant kompüterlər hazırki blokçain hesablarının əksəriyyətində istifadə olunan elliptik əyri şifrələmə texnologiyasını sındıra bilər.

Bu yeniləmə ML-DSA-65-in əsas hesablar üçün nativ protokol imza sxemi kimi inteqrasiyasını təmin edəcək, həmçinin Move smart kontraktlarında yüksək dəyərli vaultları qorumaq üçün hash əsaslı SLH-DSA-SHA2-128 tətbiq olunacaq. Sui açarları toxumdan deterministik şəkildə əldə olunduğu üçün, istifadəçilər mövcud bərpa ifadələrindən istifadə edərək yeni hesab yaratmadan kvantlara qarşı təhlükəsiz açarlara keçə biləcək. 

Əlavə olaraq, Sui-nin real vaxtda ünvan alias funksiyası mövcud hesabların səlahiyyətli açarlarını birbaşa yeniləməyə imkan verir, aktivləri başqa yerə köçürmək ehtiyacı olmadan. Şəbəkə bu il əsas şəbəkədə kvantlara qarşı təhlükəsiz vaultlar qurmağı planlaşdırır, ilin sonunda test şəbəkəsində nativ ML-DSA-65 hesablarının istifadəyə verilməsi gözlənilir, əsas şəbəkədə təsdiqləmə isə 2027-ci ilin birinci rübündə planlaşdırılır. Bu vaxt cədvəli hələ də müvəqqətidir, müstəqil audit və test şəbəkəsi geri bildirimi gözlənilir.

On-chain ifşa və sıxılmış kvant vaxt xətti

Bu yeniləmənin təciliyi ictimai blokçainlərin əsas bir xüsusiyyətindən irəli gəlir: publik açar hesabla ilk tranzaksiya anından etibarən həmişəlik ifşa olunur, bu isə “öncə toplamaq, sonra saxtalaşdırmaq” hücumuna imkan verir, hücumçular əvvəlcə kripto məlumatları toplayıb kvant avadanlığı yetərli səviyyəyə çatanda deşifrə edə bilərlər. 2026 mart ayında Google Quantum AI komandası bildirib ki, 500 min fiziki kvant bitdən az olan, səhvlərə tolerant cihazlarda ifşa olunmuş publik açardan şəxsi açarı bərpa etmək cəmi bir neçə dəqiqə çəkir. 

Regulyasiya vaxt xətti də sürətlənib. ABŞ Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutu (NIST) klassik alqoritmlərin 2030-cu ilədək mərhələli şəkildə ləğvini və 2035-ci ilə qədər tamamilə qadağan edilməsini planlaşdırsa da, 2026-cı ilin iyununda imzalanan 14412 saylı prezident fərmanı federal qurumlardan 2030-cu ilin sonuna qədər post-quantum açar qurma texnologiyasını, 2031-ci ilin sonuna qədər isə post-quantum rəqəmsal imza texnologiyasını tətbiq etməyi tələb edir. Sui-nin arxitekturası kriptografi üzrə çevikliyi təmin etmək məqsədilə qurulub, konsensus və mövcud şəbəkə vəziyyətini dəyişdirmədən yeni imza sxemlərini əlavə etməyə imkan verir. Bu dizayn seçimi inteqrasiyanı fundamental yenidənqurma deyil, rutin protokol yeniləmələri vasitəsilə reallaşdırmağa imkan verir və şəbəkə kvant texnologiyalarının inkişafı ilə uyğunlaşmağa davam edə bilər.